DIR Return Create A Forum - Home
---------------------------------------------------------
ZenAudio Forum
HTML https://zenaudio.createaforum.com
---------------------------------------------------------
*****************************************************
DIR Return to: Accessoires
*****************************************************
#Post#: 6--------------------------------------------------
Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: August 30, 2015, 8:48 am
---------------------------------------------------------
HOE KIES JE KABELS?
[list]
[*]materiaal: koper. Zilver is weliswaar een betere geleider,
maar is ook veel en veel duurder terwijl je het verschil niet
gaat kunnen horen (zie verderop).
[*]lengte: zo kort mogelijk. Je mag wat ruimte laten voor
verschuivingen, maar geen meters.
[*]aansluitingen: die vormen het ware pijnpunt. Je hebt een zeer
goede kwaliteit van connectoren nodig, die zorgen voor een
optimale verbindingskwaliteit en niet zullen oxideren.
[*]afscherming: alleen nodig voor signalen die anders onderhevig
zouden zijn aan elektromagnetische storingen. Interlinks zijn
daarom bij voorkeur dubbelafgeschermd. Vermijd interlinks die
niet afgeschermd zijn, hoe duur ook! Luidsprekerkabels hoeven
niet afgeschermd te zijn. Stroomkabels normaal ook niet, maar
afgeschermde stroomkabels kunnen wel elektromagnetische
interferenties naar audiokabels toe verhinderen.
[/list]
I. DE WETENSCHAP
Het menselijk gehoor kan geluiden waarnemen zodra de
luchtdrukwijziging minstens 20 µPa bedraagt (wat heel, heel,
heel, heel erg zwak is qua signaal). Dat is gedefinieerd als 0
dB. Om verschillen tussen twee geluiden waar te namen, moet het
verschil toch al minstens 2 of 3 dB groot zijn. Vergeet ook niet
dat in een normale woonkamer in de allerbeste luistercondities
(laten we zeggen 's nachts) al een achtergrondgeluiddrempel van
20 dB heerst. Overdag en in de vooravond zitten we aan ruim 30
dB.
Dan wordt de hamvraag: hoe groot zijn de kabelverschillen in dB
en kun je dat ook horen? Of zijn ze zo klein dat je ze
onmogelijk als mens kunt horen, niet in een normale huiskamer en
zelfs niet in perfecte laboratoriumcondities?
A. Welke verschillen kun je meten bij kabels?
[list]
[*]weerstand van de kabel;
[*]zelfinductantie van de kabel;
[*]zelfcapacitantie van de kabel.
[/list]
Er zijn nog meer meetbare factoren, maar deze drie zijn het
grootste qua meetwaarde.
Om cijfers te geven, neem ik nu als voorbeeld een dure zilveren
interlink en een goedkope van koper.
-> Weerstand
Zilver heeft een soortelijke weerstand van 0,016 Ω*mm²/m en
bij koper is dat 0,0175 Ω*mm²/m (allebei bij 15°C, iets
meer bij 20°).
Nemen we aan dat de twee interlinks allebei 50 cm (0,5 m) lang
zijn en de kabels allemaal een doorsnee hebben van 1,5mm².
Dan zou de totaalweerstand van de zilveren interlink 0,0107
Ω zijn en die van de koperen interlink 0,0117 Ω. Dat
is met andere woorden een verschil van één duizendste Ohm. Kun
je dat horen denk je? Nee dus. Dus voor de betere geleiding hoef
je geen zilver te nemen, dat maakt immers slechts één duizendste
Ohm op 50 cm uit.
-> Zelfinductantie en -capacitantie, en het skineffect?
De zelfcapacitantie is bij meeraderige kabels lager dan bij
éénaderige, maar de zelfinductantie is dan hoger. Dat geldt
zowel voor koper als voor zilver.
Koperen interlinks zijn normaal meeraderig, terwijl de zilveren
normaal éénaderig zijn. Dat wil dus zeggen dat de
zelfcapacitantie bij de koperinterlink beter is en slechter bij
de zilveren, maar de zelfinductantie is slechter bij de
koperinterlink dan bij de zilveren.
We praten over waarden van nauweljiks 15 pF/m (dus zo'n 7,5 pF
voor 50 cm) en 0,05 µH/m (totaal 0,025 µH) zelfinductantie voor
de koperen interlink.
Voor de zilveren is dat ca. 50 pF/m (25 pF totaal) en 0 µH/m
(éénaderig).
Het skineffect speelt niet mee, vermits dat alleen van
toepassing is in het MHz-bereik en bij hele dikke eenaderige
kabels (boven 6 mm²).
Het gaat dus om een verschil van ca. 17,5 pF zelfcapacitantie en
0,025 µH zelfinductantie. Dat ligt ver buiten het bereik van het
menselijk waarnemingsvermogen hoor. Kun je dat dus horen? Nee!
B. Meetbaar verschil
De conclusie is, dat kabels maximaal een verschil van 0,5 dB
optekenen in de meest extreme gevallen. Er is één uitzondering:
bij sommige slecht ontworpen versterkers is het mogelijk dat de
aangesloten kabels via hun zelfinductantie en zelfcapacitantie
allerlei ongewenste effecten in de versterker zelf tot stand
brengen en dan zouden de effecten hoger zijn. Daar is onderzoek
op gebeurd en daar was de conclusie, dat de verschillen bij een
problematische versterker hooguit 1,5 dB zijn.
C. Luidsprekerkabels
Die zijn langer en meestal ook iets dikker dan interlinks. Ook
hier geldt dat er qua geleiding nauwelijks een verschil is en
dat zaken zoals zelfinductantie, zelfcapacitantie en skineffect
ofwel bewijsbaar geen rol spelen (wegens niet in het audiogebied
of te dunne kabel) ofwel een zo lage waarde presenteren dat er
een ernstige vraag rijst of je als mens dat verschil wel kunt
horen.
Ook hier geldt, dat je ze best zo kort mogelijk houdt. Hoe dik
ze moeten zijn, hangt af van de gewenste lengte én de maximale
stroom die erdoor moet. De maximale stroom I is het hoogste
vermogen P van de versterker gedeeld door de laagste impedantie
Z van de luidspreker en uit dat resultaat dan de
vierkantswortel. Met andere woorden:
I = √(P/Z)
Om praktische redenen mag je dit onthouden als: een gewone 2,5
mm² meeraderige koperkabel kan probleemloos 10 A aan over een
afstand tot pakweg 5 m. Wil je grotere afstanden overbruggen of
grotere stromen kunnen verwerken, dan kies je best 4 mm². In
gewone huiskamersituaties kan ik me geen situatie indenken
waarin je nog dikkere kabels zou moeten verkiezen.
D. Stroomkabels
Een stroomkabel vertrekt vanuit een wandstopcontact en brengt
230 V wisselspanning in het audiotoestel. In het toestel wordt
die wisselspanning via transformatoren omgezet naar een lagere
spanning (meestal tussen 12 en 30 V, al kunnen er uitzonderingen
zijn) en dan gelijkgericht naar gelijkspanning. Zware elco's of
elektrolytische condensatoren vlakken die gelijkspanning af om
alle mogelijke storingen plat te stampen. En met die
gelijkspanning doet het audiotoestel dan zijn werk.
Hamvraag; als je bedenkt dat er in de muren doodgewone goedkope
stroomkabel zit en je audiotoestel sowieso de stroomtoevoer gaat
platkloppen tot gelijkspanning, hoe zou een stukje superdeluxe
kabel tussen stopcontact en toestel ooit enig hoorbaar verschil
moeten opleveren? Dat kan natuurlijk niet, tenzij de kabel die
je wil vervangen een gebrek of defect vertoont. Heel dit verhaal
gaat over of er hoorbare verschillen zijn tussen perfect
werkende en niet-geoxideerde kabels.
Om een lang verhaal kort te maken: zodra de stroomkabel geschikt
is voor de vermogens die het toestel zal gebruiken, zal eender
welke andere geschikte kabel geen enkel hoorbaar verschil
produceren.
II. HET MENSELIJK BREIN
De wetenschap zegt dus, dat er wel degelijk verschillen in
kabels bestaan maar dat die bij goed werkende apparatuur en
kabels zonder defecten te klein zijn om hoorbaar te zijn voor de
mens. Zelfs voor mensen met een absoluut gehoor.
Nochtans zijn er heel wat mensen, die beweren perfect in staat
te zijn verschillen tussen kabels te horen. Zowel bij interlinks
als luidsprekerkabels en zelfs bij stroomkabels. En als jijzelf
uitgenodigd wordt bij zo iemand en die laat je trots een kabel
van 3000 euro horen versus eentje van 100 euro, dan hoor je ook
wel dat die van 3000 euro beter is. Hoe kan dat dan?
Het antwoord is: het menselijk brein.
Daar is door geleerden ook al heel wat onderzoek naar gedaan. De
menselijke waarneming (en dat geldt eigenlijk ook voor die van
dieren) kun je onderverdelen in twee hoofdstukken: het fysieke
of mechanische aspect van het gehoor plus de verwerking van die
signalen door het brein.
Het mechanische aspect van het gehoor draait rondom geluidgolven
die onze gehoorschelp binnenkomen en dan omgezet worden tot
elektrochemische zenuwpulsen die naar het brein gestuurd worden.
Klik hier voor video over de werking van het menselijk gehoor
HTML https://www.youtube.com/watch?v=4Jyn21aJkzc
Dat mechanische deel bepaalt dus wat de allerkleinste geluidjes
zijn die we kunnen horen (de gevoeligheid van het gehoor), maar
ook de allerluidste en wanneer dat tot pijn en schade leidt.
De menselijke waarneming blijkt eigenlijk heel onbetrouwbaar,
veel minder goed (gedetailleerd) dan bij andere diersoorten.
A. Verwerking door het brein
Eenmaal dat wat we horen omgezet is naar zenuwimpulsen, verwerkt
ons brein deze elektrochemische signalen. Alles wat we waarnemen
wordt door een interpretatieve filter gehaald. Daarbij kan
informatie weggefilterd worden voor ons bewustzijn, of kan er
ontbrekende informatie aangevuld worden (extrapolatie,
interpolatie). Een bewijs van het eerste is het feit dat je een
tikkende klok in je woonkamer niet meer hoort (tenzij je je erop
concentreert) of dat je mits concentratie kunt verstaan wat
iemand zegt in een rumoerige ruimte (binnen welbepaalde
grenzen). Een bewijs voor het tweede is het feit dat onze
gezichtswaarneming 24 losse beelden per seconde als een vloeiend
geheel ziet en bovendien de resolutie van die beelden verhoogt:
als je het beeld pauzeert, zie je ineens een veel lagere
resolutie. Zoiets is een bewijs van de aanvullende functie van
onze hersenen. Ontbrekende informatie en een lagere resolutie
wordt aangevuld tot een duidelijk en vloeibaar lopend beeld. Ons
gehoor kan ook zoiets.
Daaruit volgt dan de conclusie dat onze hersenen ons wel
degelijk voorliegen als het om waarneming gaat.
B. Autosuggestie
Bij vergelijkingen van wat we horen, moeten we er ons dus bewust
van zijn dat allerlei psychische factoren onze waarneming gaan
beïnvloeden. Bij audio is een van de belangrijkste factoren de
autosuggestie. Hierbij spelen verwachtingspatronen en wensen een
rol en ons brein zal de waarneming aanpassen aan die
psychologische elementen. Dat is dus het effect van
autosuggestie. We verwachten iets te horen, en dan horen we dat
ook. Ook al is dat dus niet echt fysiek aanwezig.
Hoe voorkomen we dat? Hoe zorgen we ervoor dat onze hersenen zo
weinig mogelijk filteren of aanvullen en ons dus zoveel mogelijk
de fysieke werkelijkheid laten horen?
De echt serieuze audiojournalisten zaten natuurlijk met
hetzelfde probleem. Hoe konden ze zeker zijn dat er werkelijk
een verschil hoorbaar was of niet? Als je eigen hersenen je
kunnen bedriegen?
De oplossing komt uit de wetenschappelijke wereld, die ook met
dit probleem geconfronteerd werd bij het doen van waarnemingen.
Het antwoord is de dubbelblinde of ABX-test (soms ook wel:
DBT-test). Hierbij weet de luisteraar niet naar wat hij luistert
en ook niet naar wat er heen en weer geschakeld wordt. Bovendien
ziet hij ofwel de persoon niet die schakelt ofwel weet die ook
niet wat hij precies schakelt. Waarom is dat laatste belangrijk?
Omdat uit onderzoek bleek, dat de schakelende persoon via zijn
lichaamstaal informatie over het te testen product al dan niet
bewust kan doorspelen aan de proefpersonen. Een dubbelblinde
test voorkomt dit.
Wat blijkt? Als we met zo'n dubbelblinde test werken bij een
vergelijking, zijn er plots geen verschillen meer hoorbaar
tussen twee koperkabels, twee zilverkabels of tussen een koper-
en een zilverkabel. En maken stroomkabels ook geen enkel
verschil meer uit. Bovendien blijken andere verschillen die de
audio-verkopers ons willen doen geloven veel kleiner of
effectief onhoorbaar.
Audiopublicaties die geld verdienen met reclames van
kabelfabrikanten doen bij de bespreking van kabels nooit zo'n
blinde test. Nee, gewoonlijk worden de kabels vervangen door de
te evalueren kabels, daarna moet uiteraard een en ander eerst
een paar honderd uur inspelen (voor kabels totaal onnodig) en
dan pas wordt er geluisterd en schrijft de auteur allerlei
conclusies neer. En natuurlijk prijst hij een dure kabel dan de
hemel in, want dat moet om de reclame-inkomsten te kunnen
behouden. Zoiets is dus puur bedrog van de lezer.
Probeer zelf maar eens zo'n dubbelblinde test. Daarvoor heb je
uiteraard de medewerking van minstens één andere persoon nodig
en zul je als luisteraar een blinddoek moeten dragen. Hoor je
dan nog verschil, dan kun je effectief 1 miljoen dollar winnen
van de Amerikaan James Randi
HTML http://www.randi.org
.
#Post#: 132--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: Nico Date: September 15, 2015, 2:20 pm
---------------------------------------------------------
Johan, is Randi niet gestopt?
#Post#: 135--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: September 15, 2015, 3:52 pm
---------------------------------------------------------
Ja: hij is op pensioen gegaan, maar zijn V.Z.W. gaat ermee door.
Ze gaan ieder jaar 100.000 dollar toewijzen aan ongeloofwaardige
claims als die dan toch bewezen kunnen worden.
#Post#: 2911--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: December 1, 2017, 12:21 pm
---------------------------------------------------------
De nieuwste misleidingen (zeg maar: leugens) van de
kabelindustrie gaan over "high-end" netwerkkabels specifiek voor
digitale audio. De claims die de fabrikanten maken slaan vaak
nergens op. Zoals beweren dat digitale audio de transmissie van
zeer hoge frequenties vereist en dat je daarvoor die speciale
kabels nodig hebt. Jaja. Digitale audio is gewoon digitale data.
Punt. Vanuit het standpunt van netwerktransmissies is er totaal
geen verschil tussen digitale audio, digitale video of digitale
computerdata - het zijn allemaal netwerksignalen die over de
netwerkkabels moeten. Dat vereist netwerkkabels die optimaal
zijn voor de transmissie van die netwerksignalen. Dus zonder
haperingen, zonder fouten. Als dat het geval is, levert het
gebruik van nóg betere kabels geen enkel verschil op.
Audioquest maakt een netwerkkabel die zomaar even $340 kost
speciaal voor digitale audio.
Hier vind je een artikel (weliswaar in het Engels) waarbij zo'n
kabel eens opengeknipt wordt:
HTML https://arstechnica.com/gadgets/2015/07/gallery-we-tear-apart-a-340-audiophile-ethernet-cable-and-look-inside/
Het is de moeite. ;)
#Post#: 3226--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: March 19, 2018, 5:45 pm
---------------------------------------------------------
Deze wilde ik jullie ook niet onthouden:
HTML https://archimago.blogspot.be/2014/02/measurements-power-cable-redux.html?m=1
Een vergelijkende test tussen stroomkabels waarbij ook niet
alles is wat het lijkt en met een voor mij totaal niet
verrassende conclusie...
#Post#: 3236--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: Nico Date: March 22, 2018, 6:09 am
---------------------------------------------------------
Maar Johan toch. Zijn opstelling is niet 'hifi' genoeg.
Natuurlijk dat hij het niet hoort. ::)
En hij is al vertrokken van het standpunt dat het geen verschil
zou maken. Hij is al bevooroodeeld begonnen aan zijn test. :D
#Post#: 3542--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: August 11, 2018, 3:42 am
---------------------------------------------------------
HTML https://www.youtube.com/watch?v=DeBJVh4z99k
Deze audiofabrikant bestaat helaas niet meer, maar de video
toont waarom je absoluut high-end kabels MOET kopen en waarom
dat noodzakelijkerwijze veel geld kost. 1500 euro is een koopje,
toch?
Mocht je eigen kabel niet goed klinken, dan kom ik voor 100 euro
je kabel aanpassen (dit is per kabel en exclusief vervoer) zodat
hij wél juist klinkt. Die aanpassing bestaat in het de juiste
kant opsturen van de ionen door een juiste magnetische
behandeling van je kabel zodat interferentie van buitenaf geheel
wordt geëlimineerd. Ook een koopje, toch?
#Post#: 3545--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: Nico Date: August 12, 2018, 3:49 am
---------------------------------------------------------
Ik heb hier ook nog wel ergens een toverstaf liggen ;D
#Post#: 4199--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: BlackMonk Date: March 7, 2019, 3:54 pm
---------------------------------------------------------
Leuk leesvoer:
HTML https://www.audioholics.com/audio-video-cables/top-ten-signs-an-audio-cable-vendor-is-selling-you-snake-oil
HTML https://www.audioholics.com/audio-video-cables/top-ten-signs-an-audio-cable-vendor-is-selling-you-snake-oil/audioquest-responds-to-top-10-snake-oil-article
#Post#: 4200--------------------------------------------------
Re: Kabels: hoe kies je ze?
By: rovara Date: March 8, 2019, 9:19 am
---------------------------------------------------------
Zelf wil ik graag geloven dat kabels een verschil kunnen maken .
Zelfs al is het maar psychologisch . :)
*****************************************************
DIR Next Page