DIR Return Create A Forum - Home
---------------------------------------------------------
ZenAudio Forum
HTML https://zenaudio.createaforum.com
---------------------------------------------------------
*****************************************************
DIR Return to: Luidsprekers
*****************************************************
#Post#: 1399--------------------------------------------------
Integratie van een subwoofer in een stereosysteem
By: BlackMonk Date: August 15, 2016, 1:39 pm
---------------------------------------------------------
De meeste mensen werden pas echt geconfronteerd met een
subwoofer bij de opkomst van de homecinemasystemen. Dat zijn
echter vaker wel dan niet boemboxen en die zijn totaal
ongeschikt voor bijvoorbeeld muziek. Nochtans kan een goeie
subwoofer juist daar ook uitblinken.
Om gewone luidsprekers echt diepe bassen te laten weergeven,
moet je vooral grote boxen hebben. Daar kom je niet omheen. Bij
lage frequenties hoort een zekere geluidsdruk en dus
luchtverplaatsing. Dat gaat nu eenmaal alleen maar met een
luidsprekerconus van een behoorlijke diameter. Minstens 25 à 30
cm, moet je dan denken. Hoe meer, hoe indrukwekkender het laag
zal zijn. Het probleem is, dat niet iedereen de ruimte heeft om
grote luidsprekerboxen neer te zetten. En dan is het des te
erger dat je er normaal twee nodig hebt. Als we praten over een
surroundinstallatie, kunnen het er zelfs vier of meer zijn.
Bovendien heb je dan ook nog eens het nadeel dat een versterker
ruim 95% of meer van zijn energie zal besteden aan het laag,
terwijl de rest dient voor midden- en hoge tonen. Je kunt al
deze problemen omzeilen door gebruik te maken van een goeie
subwoofer.
Gescheiden laag
Wij hebben twee oren om de richting van een geluid te kunnen
bepalen. Stereogehoor dus. Alleen is ons gehoor nauwelijks
richtinggevoelig voor lage tonen. In feite kunnen we voor
frequenties beneden pakweg 100 Hz steeds moeilijker de richting
van het geluid bepalen. Deze handicap helpt ons vermijden dat we
hele grote luidsprekers moeten kopen. We kunnen namelijk het
laag afsplitsen van de rest. Als we de lage tonen beneden zo'n
80 Hz afsplitsen (en dat is meteen de THX-norm) naar één apart
luidsprekersysteem - de subwoofer - dan hoeven we voor de
hoofdluidsprekers maar luidsprekers te kiezen die tonen kunnen
weergeven tot net iets onder die 80 Hz. Als je weet dat zelfs
zogenaamde boekenplankluidsprekers (dat zijn luidsprekers die
vrij compact zijn en op een statief moeten om op oorhoogte te
staan) van goede kwaliteit gemakkelijk frequenties tot zo'n 60
Hz betrouwbaar kunnen weergeven, dan snap je al dat de keuze van
de hoofdluidsprekers heel wat makkelijker gemaakt wordt. Je
hoeft immers geen grote boxen meer te zoeken, want het laag
interesseert je niet meer vermits je dat overlaat aan een
subwoofer. Zoek dus naar luidsprekers die goed zijn in het
weergeven van hoge tonen, middentonen en hogere bassen tot zo'n
60 of 70 Hz. Dat mogen compacte statiefluidsprekers zijn, of
moderne en slanke zuilen, keuze te over. Moeder de vrouw zal het
ook appreciëren als je kunt toekomen met wat kleinere of
slankere en dus schoner ogende luidsprekers. Het betekent ook
dat je versterker niet zo krachtig hoeft te zijn. Met zogenaamde
volledige-sprectrumluidsprekers (grote kasten die alle
frequenties weergeven) moet een versterker immers meer dan 95%
van zijn vermogen besteden aan de bassen en omdat dat zwaar werk
is, vereist dat dus vooral véél vermogen. Als je een subwoofer
gebruikt voor de laagste tonen, is er niet zoveel vermogen meer
vereist voor de rest en kun je dus toekomen met een kleinere
versterker. Zoals je merkt zijn er veel voordelen aan het
gebruik van een subwoofer. De voornaamste kunst is dan ook, die
subwoofer zo af te regelen op je hoofdluidsprekers dat je een
naadloze overgang krijgt tussen die luidsprekers naarmate de
lagere bassen bereikt worden en dat de algemene klankkleur
daarbij niet of zo weinig mogelijk verandert.
Afregeling
Er zijn twee populaire denkpistes voor het integreren van een
sub voor muziekweergave in een stereosysteem. De eerste piste is
je hoofdluidsprekers al het werk laten doen en de sub laten
overnemen waar die hoofdluidsprekers het laten afweten. Dit
levert over het algemeen de meest naadloze overgang van sub naar
hoofdluidsprekerlaag op. Maar: deze methode ontlast je
hoofdluidsprekers en je versterker niet en bovendien is deze
afregeling aartsmoeilijk, vermits je gelijktijdig het volume van
de sub (de "gain") en diens overnamefrequentie moet afregelen.
Ik heb het ooit gedaan en ben er toen drie volle dagen mee bezig
geweest voordat ik het had klinken zoals ik het wou. Dat beveel
ik daarom niet aan.
Piste 2 is degene die ik prefereer. Daarbij besluiten we onze
hoofdluidsprekes en versterker te ontlasten door de sub zo hoog
mogelijk maar beneden ons discretienivau te laten overnemen.
Beneden ons discretieniveau wil zeggen: beneden de frequentie
waarbij we nog richting, klankkleur en timing van het laag
kunnen waarnemen. Daarom raad ik aan, de overname of crossover
vast op 80 Hz in te stellen. Dan hoef je alleen nog maar het
volume (de gain) van de sub af te regelen om die netjes te
integreren met de hoofdluidsprekers. En die afregeling kost heel
wat minder moeite en heb je normaal binnen een minuut of vijf
achter de rug.
Hoe splitsen in een stereosetup?
Als je een versterker of voorversterker gebruikt met een
subwooferuitgang, een high-pass-uitgang voor de eindversterker
en een regelbare of instelbare crossover, dan zit je gebakken
want dan heb je alles aan boord wat er maar nodig is. Sluit je
eindversterker aan op de high-pass-uitgang, de sub op de
sub-uitgang en stel de crossover in op 80 Hz of wat daar het
dichtst bij in de buurt komt. Soms zijn er instellingen voor de
overnamefrequentie boven 100 Hz. Die moet je dus niet kiezen,
want dat ga je kunnen horen en zal je dus beslist niet bevallen.
Als je versterker of voorversterker geen subwoofervoorziening
heeft maar wel (in het geval van de geïntegreerde versterker)
een pre-out en power-in of een processor in/uit of - desnoods -
een tapemonitor in/uit, dan kun je die gebruiken om een externe
subwoofercrossover aan te sluiten. Dat is een filter die je dus
tussen de voorversterkeruitgang en de eindversterkeringang
hangt. De filter scheidt hoog en laat op de ingestelde
overnamefrequentie en stuurt het "hoog" naar de eindversterker
en het "laag" naar een aangesloten actieve subwoofer. Probleem
opgelost. Er zijn verschillende toestellen in de handel die dit
mogelijk maken.
Sommige subwoofers hebben zelf zo'n crossoverfilter ingebouwd.
Er zijn twee soorten: "low level" en "high level". "Low level"
dient om tussen voor- en eindversterker geschakeld te worden.
Nadeel: dit vereist lange interlinks, want de sub staat niet
noodzakelijk in de buurt van je stereorack. "High level" dient
voor je luidsprekeraansluitingen. Je sluit de luidsprekeruitgang
van je versterker op de sub aan vervolgens je luidsprekers op de
luidsprekeruiitgangsklemmen van de sub. Nu zal de sub zijn laag
afsplitsen voor het bij de luidsprekers komt. En omdat je
versterker geen vermogen moet leveren voor die lage tonen, wordt
ook hij ontlast.
Opstelling
Waar stel je een sub op en hoeveel subs moet je opstellen? Eén,
twee of nog meer?
Een sub stel je bij voorkeur op in het midden tussen de twee
stereoluidsprekers of anders liefst achter de
rechterluidspreker. Waarom dat laatste? Omdat bij een orkest de
cello's en contrabassen ook aan de rechterkant zitten. Als je
een kamer van minder dan pakweg 64 m² hebt, stel dan zeker geen
tweede sub op. Het is niet nodig voor de geluidsdruk en je
krijgt er alleen maar staande golven of ongewenste basreflecties
door. Als je een grotere ruimte hebt of als je verder dan 8 m
van je luidsprekers en de enige sub zit, dan kan het nuttig zijn
een tweede sub te plaatsen. Plaats die dan liefst achter je
luisterzetel en stel hem in op tegenfase. De voorste sub stel je
normaal op 0° fase, de achterste op 180°.
Meer dan twee subs is in een thuisomgeving nooit nodig en zelfs
ongewenst in verband met de stoorgeluiden die je steeds
moeilijker gaat kunnen onderdrukken. Ja, er is wel degelijk
zoiets als té veel bas!
#Post#: 1403--------------------------------------------------
Re: Integratie van een subwoofer in een stereosysteem
By: rovara Date: August 15, 2016, 6:37 pm
---------------------------------------------------------
Een serieus artikel , amai . :)
Maar effectief , een subwoofer kan heel wat bijdragen aan
gelijk welke set . En zo een subwoofer combineert perfect bij
zogenaamde boekenplankluidsprekers .
Ik spreek uit ondervinding . Over het afregelen van een sub ,
heb ik heel wat minder ondervinding . Bij mij is die sub gewoon
aangesloten op de sub-uitgang van de surround en het afregelen
gebeurde via die surround .
In elk geval : een subwoofer is misschien niet echt noodzakelijk
, maar 't is zoals zout op de patatjes . :)
*****************************************************