DIR Return Create A Forum - Home
       ---------------------------------------------------------
       Ndjenja
  HTML https://ndjenja.createaforum.com
       ---------------------------------------------------------
       *****************************************************
   DIR Return to: HISTORIA
       *****************************************************
       #Post#: 267--------------------------------------------------
       SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
   DIR By: Mondi
       Date: February 9, 2012, 3:34 am
       ---------------------------------------------------------
       SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
       Aleanca Ballkanike dhe çështja shqiptare
       Kryengritjet e mëdha shqiptare dhe lufta italo-turke e kishin
       dobësuar pozitën e Turqisë në Ballkan dhe u kishin krijuar
       popujve të kësaj zone kushte të favorshme për zhdukjen e plotë
       të sundimit osman. Këto ngjarje, nga ana tjetër, shqetësuan e
       vunë në lëvizje qeveritë e shteteve ballkanike. Gjendjen e
       krijuar në Ballkan, sipas tyre, mund ta shfrytëzonte
       Austro-Hungaria për të pushtuar sanxhakun e Pazarit të Ri,
       ndërsa lëvizja çlirimtare në Shqipëri e në Maqedoni mund të
       shpinte në autonominë e këtyre vendeve, gjë që ishte në
       kundërshtim me planet ekspansioniste serbe, malazeze, bullgare e
       greke. Shtetet ballkanike, me gjithë kontradiktat e thella që
       kishin ndërmjet tyre, shpejtuan të lidhnin një aleancë politike
       e ushtarake për t’i dalë përpara çdo të papriture dhe për ta
       zgjidhur çështjen në përputhje me interesat dinastikë. Formimin
       e një aleance të tillë e përkrahte edhe Rusia cariste, e cila
       kërkonte ta përdorte atë si gardh kundër shtrirjes
       austro-gjermane në Evropën Juglindore.
       Bisedimet për formimin e kësaj aleance i kishin filluar qysh në
       tetor 1911 kryeministri bullgar Geshov dhe ai serb Milovanoviç.
       Një nga çështjet themelore të këtyre bisedimeve ishte, krahas
       asaj të Maqedonisë, edhe ajo e copëtimit të Shqipërisë. Kjo
       kishte të bënte me synimet e Serbisë për të dalë në detin
       Adriatik e për t’u lidhur me tregjet e Evropës Perëndimore.
       Prandaj Milovanoviçi e shikonte si një rrezik formimin e një
       shteti shqiptar. Duke përdorur si argument të ashtuquajturën
       “paaftësi të shqiptarëve” për të formuar shtetin e tyre, ai
       kërkonte bashkimin e Shqipërisë së Veriut e të Verilindjes me
       Serbinë dhe të Shqipërisë së Jugut me Greqinë. Qysh në ditët e
       para të bisedimeve të dyja qeveritë kishin rënë në marrëveshje
       të njihnin të drejtën e plotë të Serbisë mbi vilajetin e
       Shkodrës dhe mbi atë pjesë të vilajetit të Kosovës që ndodhej në
       veri të Bjeshkëve të Sharrit, ndërsa Bullgarisë të drejtën mbi
       vilajetin e Adrianopojës. Por bisedimet u zgjatën për shkak të
       kontradiktave që lindën në lidhje me ndarjen e tokave të tjera
       të vilajetit të Kosovës dhe të vilajeteve të Manastirit e të
       Selanikut.
       Austro-Hungaria, nga ana e saj, u përpoq ta sabotonte këtë
       aleancë që po formohej me pjesëmarrjen aktive të Rusisë. Për të
       lidhur pas vetes Malin e Zi e Greqinë, ajo i premtonte mbretit
       Nikolla toka shqiptare deri afër Shkodrës, ndërsa Greqisë i
       propozonte të hynte në një bllok ballkanik kundërsllav me
       Austro-Hungarinë, Rumaninë e Shqipërinë. Por këto orvatje nuk
       patën sukses.
       Më 13 mars 1912 u përfundua marrëveshja serbo-bullgare. Ajo
       përmbante një shtojcë të fshehtë, sipas të cilës Bullgaria i
       njihte Serbisë jo vetëm tokat me popullsi serbe, por edhe
       aneksimin e tokave shqiptare në veri e në perëndim të Bjeshkëve
       të Sharrit (Shqipërinë e Mesme, Veriore dhe Verilindore), kurse
       Serbia i njihte Bullgarisë tokat në lindje të Rodopit dhe të
       lumit Struma. Territori midis Bjeshkëve të Sharrit, lumit Struma
       dhe liqenit të Ohrit, me qytetet kryesore Dibër, Kërçovë,
       Gostivar, Tetovë, Kumanovë e Shkup, u quajtën si zonë e
       diskutueshme; si arbitër për zgjidhjen e kësaj çështjeje u
       caktua cari i Rusisë.
       Krahas bisedimeve serbo-bullgare u zhvilluan edhe bisedimet
       bullgaro-greke, të cilat përfunduan më 29 maj me nënshkrimin e
       një marrëveshjeje mbrojtëse në rast sulmi nga ana e Turqisë.
       Aleanca Ballkanike, me gjithë kompromiset e arritura, përmbante
       në vetvete farën e përçarjes midis vendeve ballkanike. Nga ana
       tjetër, ajo përbënte një rrezik tepër serioz për ekzistencën e
       kombit shqiptar.
       Pas përpjekjeve të Vjenës, për t’i kërkuar Portës së Lartë
       zbatimin e politikës së decentralizimit, diplomacia ballkanike u
       bë më aktive. Mali i Zi, i cili vazhdonte gjithnjë të
       organizonte provokacione në kufi, i ftoi aleatët ballkanikë të
       hidheshin menjëherë në luftë kundër Turqisë. Ai dërgoi emisarët
       e vet në Shkodër për të bindur klerin katolik ta ndihmonte në
       veprimin që do të ndërmerrte kundër Turqisë, me qëllim që të
       çlirohej rrethi ose gjithë vilajeti i Shkodrës dhe të hynte në
       një “union real” me Malin e Zi. Përfaqësuesit e klerit katolik
       të Shkodrës nuk e pranuan këtë projekt. Këto përpjekje të
       aleatëve ballkanas kishin mbështetjen e qeverisë ruse.
       Porta e Lartë, nga njëra anë, u deklaroi shteteve ballkanike se
       nuk kishte aspak ndërmend t’u jepte shqiptarëve autonominë,
       ndërsa, nga ana tjetër, shpalli më 23 gusht, në një redaktim të
       ri, kërkesat e shqiptarëve të pranuara prej saj. Duke mos
       përmendur asnjëherë në to fjalët Shqipëri e shqiptarë, qeveria
       turke synonte t’i qetësonte shtetet ballkanike dhe t’u jepte
       atyre të kuptonin se privilegjet e dhëna mund të shtriheshin
       edhe mbi popullsinë joshqiptare të vilajeteve të Kosovës, të
       Manastirit dhe të Janinës, nëse do të ishte nevoja që ajo t’u
       bënte një interpretim të tillë. Por kjo nuk i kënaqi aspak
       shtetet ballkanike. Sukseset e rrufeshme të kryengritjes
       shqiptare dhe ngjarjet në frontin e Tripolit kishin treguar
       qartë kalbësinë e Perandorisë Osmane dhe paaftësinë e saj
       ushtarake. Të nxitur nga kjo, ato filluan të bënin përgatitje të
       ethshme për t’i shpallur luftë Turqisë.
       Qeveria malazeze kishte përfunduar me Bullgarinë një marrëveshje
       verbale, sipas së cilës kjo e fundit i njihte Cetinës tokat që
       do të pushtonte në rast lufte kundër Turqisë. Mali i Zi, me
       qëllim që të shkaktonte sa më parë konfliktin ballkanik, bëri të
       gjitha përpjekjet me anën e bajraktarëve, si Sokol Baci etj., që
       ishin në shërbim të tij, t’i hidhte malësorët katolikë shqiptarë
       në luftë kundër turqve, të cilët kishin krijuar në Malësi një
       gjendje të padurueshme. Urrejtja e papërmbajtur e malësorëve
       kundër sundimtarëve osmanë i bëri ata të bashkëpunonin me
       malazezët.
       Këtë bashkëpunim turqit e shfrytëzuan për të nxitur fanatizmin
       fetar në vilajetin e Shkodrës dhe për të bërë masakra mbi
       popullsinë katolike të Zadrimës, një pjesë e madhe e së cilës u
       detyrua të arratisej në male. Me politikën e tyre të terrorit
       turqit i afruan edhe më shumë malësorët katolikë me Malin e Zi.
       Luftime të ashpra kundër forcave turke zhvilluan në shtator të
       vitit 1912 malësorët e Malësisë së Madhe, të përkrahur nga
       reparte malazeze, si edhe nga zadrimasit.
       Ndërkohë marrëdhëniet ndërmjet Turqisë dhe shteteve të Aleancës
       Ballkanike po acaroheshin gjithnjë e më shumë. Nuk e zbuti këtë
       acarim as vendimi i marrë nga Porta e Lartë më 24 shtator për
       t’i shtrirë një varg privilegjesh, që u ishin njohur
       shqiptarëve, edhe mbi popullsitë joshqiptare të vilajeteve të
       Rumelisë.
       Në fund të shtatorit si Turqia, ashtu edhe shtetet ballkanike
       filluan mobilizimin e ushtrive të veta. Dukej qartë se konflikti
       i armatosur ishte i pashmangshëm. Fuqitë e Mëdha e në mënyrë të
       veçantë Rusia u përpoqën ta pengonin një konflikt të tillë që
       mund të shpinte në prishjen e status quo-së në Ballkan dhe në
       një luftë botërore, për të cilën ata nuk ishin përgatitur ende.
       Më 7 tetor Austro-Hungaria e Rusia deklaronin në emër të Fuqive
       të Mëdha që, në rast lufte ndërmjet Turqisë e shteteve
       ballkanike, në mbarim të konfliktit fuqitë nuk do të lejonin
       asnjë ndryshim të status quo-së territoriale në Ballkan. Në një
       kohë kur përfundimi i luftës nuk dihej, Vjena synonte, me anë të
       kësaj deklarate, të pengonte zgjerimin e shteteve ballkanike në
       kurriz të Turqisë, ndërsa Rusia të siguronte mbrojtjen e
       aleatëve të vet ballkanikë në rast disfate.
       Megjithatë Lufta Ballkanike shpërtheu. Më 8 tetor Mali i Zi i
       shpalli luftë Turqisë. Më 17 tetor i shpallën asaj luftë Serbia
       e Bullgaria dhe një ditë më vonë Greqia.
       #Post#: 268--------------------------------------------------
       Re: SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
   DIR By: Mondi
       Date: February 9, 2012, 3:35 am
       ---------------------------------------------------------
       Lufta e Parë Ballkanike dhe Shqipëria
       Lufta e Parë Ballkanike, përderisa drejtohej kundër Turqisë dhe
       kishte për qëllim bashkimin kombëtar të popujve ballkanikë,
       objektivisht kryente një funksion përparimtar. Por ajo u drejtua
       nga qarqet shoviniste të vendeve të Ballkanit dhe u kthye në një
       luftë grabitqare, pushtuese, sidomos ndaj Shqipërisë e
       Maqedonisë.
       Shqiptarët ishin po aq të interesuar sa edhe popujt e tjerë të
       shtypur të Ballkanit për t’u çliruar nga zgjedha osmane.
       Përfaqësuesit e tyre bënë përpjekje për t’u lidhur me fqinjët në
       luftën e përbashkët kundërosmane, por këto përpjekje dështuan
       për faj të krerëve të Aleancës Ballkanike, të cilët nuk
       dëshironin t’i kishin shqiptarët si palë me të drejta të
       barabarta në këtë aleancë, sepse ishin marrë vesh ndërmjet tyre
       për copëtimin e Shqipërisë. Prandaj, shqiptarët nuk hynë në një
       aleancë, krerët e së cilës synonin t’i përdornin ata si mish për
       top në luftën kundër Perandorisë Osmane. Pjesëmarrja e
       shqiptarëve në këtë aleancë, pa u njohur zyrtarisht të drejtat e
       tyre, do të ishte një vetëvrasje.
       Planet aneksioniste të Serbisë, të Malit të Zi e të Greqisë
       kundrejt Shqipërisë, plane që filluan të viheshin në jetë me
       shpërthimin e Luftës së Parë Ballkanike, ishin pjellë e një
       politike të pajustifikueshme armiqësore ndaj një populli fqinj,
       që kishte bërë një luftë të vazhdueshme kundër sundimit
       shekullor osman dhe kishte treguar se ishte një aleat i sigurt
       në luftën kundër armikut të përbashkët. Shtetet ballkanike jo
       vetëm dërgonin ushtarët e tyre të vriteshin me shqiptarët, që
       ishin të vendosur të mbronin deri në fund lirinë e tërësinë e
       tokës së tyre, por edhe u jepnin Fuqive të Mëdha një armë të
       fortë në dorë për të ndërhyrë në punët e Ballkanit, që të vinin
       në orbitën e tyre si popullin shqiptar, ashtu edhe popujt
       fqinjë. Për këtë arsye, Lufta Ballkanike krijoi në Shqipëri një
       gjendje shumë të ndërlikuar e kontradiktore. Nga njëra anë, në
       masat popullore vazhdonte të ishte gjallë fryma e luftës kundër
       zgjedhës osmane, nga ana tjetër, po bëhej gjithnjë më i qartë
       rreziku që kërcënonte Shqipërinë nga fqinjët ballkanikë, të
       cilët pas dëbimit të turqve nga gadishulli synonin të zinin
       vendin e Perandorisë Osmane në të dhe të fshinin kombin shqiptar
       nga harta politike e Ballkanit.
       Ndryshe nga vendet e tjera ballkanike, Shqipëria edhe kësaj
       radhe, në këto çaste tepër kritike, u ndodh vetëm, me armikun e
       vjetër në vatër dhe e sulmuar nga agresorë të rinj. Ky rrezik
       kombëtar vuri në lëvizje të gjitha klasat e shtresat shoqërore
       të vendit. Përpara tyre u ngrit në mënyrë më serioze çështja e
       fatit të Shqipërisë, e qëndrimit që duhej mbajtur ndaj
       konfliktit ballkanik, e mënyrave dhe e mjeteve për ta shpëtuar
       Shqipërinë nga katastrofa që kërcënonte Turqinë.
       Qysh në fillim të tetorit gazeta “Liri e Shqipërisë”, që
       përfaqësonte opinionin e kolonisë shqiptare të Sofjes, duke
       parashikuar ngjarjet, u drejtohej shqiptarëve me thirrjen: “...
       të marrim armët dhe të mbrojmë kufijtë e mëmëdheut tonë, duke
       kërkuar autonominë e Shqipërisë”. Po kjo gazetë u drejtohej
       shqiptarëve t’u përmbaheshin udhëzimeve të Sami Frashërit në
       veprën “Shqipëria ç’ka qënë, ç’është e ç’do të bëhetë?”, d.m.th.
       t’i jepnin një goditje të fortë Turqisë për të mos u rrokullisur
       me të në greminë.
       Ndryshe e vlerësuan gjendjen kolonitë shqiptare të mërgimit në
       ShBA. Ato u nisën nga fakti se Turqia, megjithëse ishte armike e
       Shqipërisë, u kishte njohur shqiptarëve disa të drejta
       kombëtare, kurse pjesëtarët e Aleancës Ballkanike synonin ta
       copëtonin atë krejtësisht. Prandaj mbledhja e përfaqësuesve të
       kolonive shqiptare të ShBA-së, që u bë më 6 tetor 1912 në
       Boston, duke “... marrë në sy atë që po mundet Turqia, e që
       shtetet e Ballkanit do ta ndajnë Shqipërinë në mes tyre”,
       deklaronte: “Është detyrë e atdhetarëve shqiptarë të jenë
       plotësisht të bashkuar me guvernën (qeverinë - shën. i aut.)
       otomane kundër armiqve të Mbretërisë”. Ndonëse frymëzohej nga
       qëllime patriotike, qëndrimi i kolonive shqiptare të ShBA-së
       përmbante në vetvete një rrezik të madh për vendin. Përkrahja pa
       kushte që shqiptarët do t’i jepnin Turqisë në luftën kundër
       Aleancës Ballkanike do të sillte si pasojë që Shqipëria të
       pësonte të njëjtin fat që do të pësonte Turqia në Ballkan dhe do
       t’u jepte një argument të fortë qeverive të Aleancës Ballkanike
       për të mbrojtur përpara opinionit publik ndërkombëtar planin e
       copëtimit të Shqipërisë si një provincë e thjeshtë turke.
       Brenda në Shqipëri nismën për një veprim politik, që ta nxirrte
       vendin nga gjendja e vështirë dhe e ndërlikuar e krijuar nga
       Lufta Ballkanike, e morën shoqëritë atdhetare, Komiteti
       “Shpëtimi” dhe “Shoqëria e Zezë për Shpëtim” që ishte krijuar në
       Shkup. Përfaqësuesit e tyre Sali Gjuka, Nexhip Draga, Bedri
       Pejani, Mithat Frashëri etj., organizuan në Shkup më 14 tetor
       1912 një mbledhje, për të cilën ishte marrë qysh përpara edhe
       miratimi i Hasan Prishtinës e i Bajram Currit, që kishin shkuar
       në front për organizimin e mbrojtjes së tokave shqiptare.
       Mbledhja e Shkupit arriti në përfundimin se Perandoria Osmane do
       ta humbiste luftën dhe vendosi t’u njoftonte Fuqive të Mëdha se
       populli shqiptar po i kapte armët jo për të forcuar sundimin e
       Turqisë në Ballkan, por për t’i dalë zot tërësisë tokësore e
       lirisë së Shqipërisë. Pra, vijonte deklarata, shqiptarët nuk do
       të pranonin për katër vilajetet veçse një formë të vetme
       qeverisjeje. Ky vendim përputhej me atë që ishte shprehur nga
       gazeta “Liri e Shqipërisë” dhe ishte vendimi më i drejtë e më
       realist që mund të merrej në këto rrethana. Ai iu dorëzua
       përfaqësuesve të fuqive të huaja në Shkup më 16 tetor.
       Mbledhja e Shkupit caktoi edhe një delegacion, i cili do të
       shkonte në Malësi të Madhe për t’i shkëputur malësorët nga
       bashkëpunimi me Malin e Zi. Ky delegacion u autorizua gjithashtu
       të merrej vesh me krahinat e tjera të vendit për organizimin e
       një kuvendi kombëtar që do të vendoste për fatin e atdheut. Por
       ai nuk mundi të arrinte në Malësi të Madhe; ngjarjet në frontin
       e luftës ishin zhvilluar me një shpejtësi të tillë, që e
       detyruan të ndalej përkohësisht në Pejë e në Gjakovë, ku mori
       autorizimin nga popullsia për ta përfaqësuar atë në veprimtaritë
       që po ndërmerreshin kundër copëtimit të vendit. Prej këtej
       delegacioni i Kosovës u drejtua në Shqipërinë e Mesme e të
       Jugut, ku ishin marrë nisma nga rrethet atdhetare lokale për
       organizimin e kuvendit kombëtar dhe kishte filluar zgjedhja e
       delegatëve.
       Ushtritë e aleatëve ballkanikë brenda një kohe të shkurtër e
       shpartalluan ushtrinë turke në të gjitha frontet. Trupat
       bullgare, pasi thyen qëndresën e forcave turke, të përqendruara
       në Trakën Lindore, iu drejtuan Adrianopojës. Forcat e Malit të
       Zi, të ndara në tri kolona, sulmuan dy në drejtim të Shkodrës
       dhe njëra në drejtim të Pejës. Brenda tri javësh ato pushtuan
       Pejën dhe iu drejtuan Shkodrës.
       Mbreti Nikolla i Malit të Zi, ndërsa u premtonte malësorëve se
       do të respektonte flamurin shqiptar, në thirrjen drejtuar
       popullit malazez e ftonte këtë t’u jepte dorën “vëllezërve nën
       zgjedhë të Malësisë, të cilët prej më shumë se dy vjetësh
       luftonin për të drejtat e lirinë e tyre dhe për bashkimin me
       Malin e Zi”. Kur doli në shesh mashtrimi i mbretit malazez dhe
       kur në tokat shqiptare të pushtuara, në vend të flamurit
       kombëtar u ngrit ai i Malit të Zi, malësorët, që kishin marrë
       pjesë aktive në këtë luftë krahas ushtrive malazeze, u tërhoqën
       në masë nga lufta.
       Edhe mbreti serb Pjetër, në manifestin që shpalli në fillim të
       fushatës ushtarake serbe, deklaronte në mënyrë demagogjike se do
       t’u sillte edhe shqiptarëve lirinë, vëllazërinë dhe barazinë.
       Më 15 tetor filloi mësymja e trupave serbe në rajonin e Vranjës,
       ndërsa më 18 tetor u hodh në sulm gjithë ushtria prej 286 000
       vetash, në drejtimin Nish-Manastir-Elbasan,
       Nish-Manastir-Selanik dhe Kurshunli-Prizren-Durrës. Forca të
       tjera sulmuan nga veriu, në drejtimin Rashkë-Mitrovicë-Pejë dhe
       Javor-Priepolje.
       Turqia u gjend e papërgatitur për luftë. Qeveria turke vendosi
       të formonte repartet e armatosura vullnetare shqiptare, që do të
       pajiseshin me armë nga depot e shtetit. Doli edhe një urdhër i
       ministrit të Luftës për t’u dërguar shqiptarëve 50 000 pushkë.
       Megjithatë nuk u dërgua asgjë, shqiptarët u lanë pa armë, në
       mëshirën e fatit. Qeveria xhonturke nuk qe në gjendje të
       përfitonte nga forca e madhe e shqiptarëve dhe nga gatishmëria
       për të mbrojtur atdheun e vet.
       Shqiptarët e Kosovës, veçanërisht ata të Llapit dhe të krahinave
       përreth, u qëndruan me vendosmëri në luftimet e Merdarit (14-18
       tetor), në veri të Podujevës, forcave të Armatës së parë dhe të
       tretë serbe. Ushtria turke një ditë para betejës braktisi
       frontin në disa pika. Luftimet në Merdar ishin të ashpra. Serbët
       e morën atë pas humbjeve të mëdha. Edhe mbrojtja e kufirit nga
       Rashka në Podujevë u mbeti vullnetarëve shqiptarë, të udhëhequr
       nga Isa Boletini. Me organizimin e mbrojtjes në veri të
       Prishtinës u mor Hasan Prishtina, ndërsa në Gjakovë, Plavë e
       Guci Bajram Curri.
       Pasi morën Merdarin, forcat serbe të Armatës së parë depërtuan
       në Podujevë dhe, së bashku me ushtritë e Armatës së tretë, më 20
       tetor filluan sulmin mbi Prishtinën. Vullnetarët shqiptarë
       luftuan me vendosmëri, por për mungesë të municionit u tërhoqën
       nga qyteti, që ra po atë ditë në duart e serbëve. Më 23 tetor u
       pushtua Vuçiterna dhe pas saj Mitrovica.
       Me organizimin e forcave vullnetare shqiptare në zonën e
       Gjilanit, të Moravës e të Karadakut u mor Idriz Seferi, që
       arriti të grumbullojë 6 000 luftëtarë, të cilët u hodhën në
       kufirin me Serbinë, ku së bashku me forcat e vendit u bënë ballë
       njësive të Armatës së tretë serbe. Luftimet në këtë trevë
       juglindore të Kosovës vazhduan 7 ditë, duke filluar nga koha e
       sulmit të ushtrisë serbe më 15 tetor. Pasi theu qëndresën e
       shqiptarëve në kufirin juglindor të Kosovës, ushtria serbe mundi
       të pushtonte më 24 tetor qytetin e Gjilanit. Më 23 tetor serbët
       pushtuan Vuçiternën dhe pas saj Mitrovicën.
       Pas pushtimit të Prishtinës ushtria serbe filloi veprime të
       tjera në përmasa të mëdha, të cilat kishin si objektiv të parë
       pushtimin e Ferizajt, të Kumanovës e të Shkupit, për të vijuar
       më tej marshimin drejt jugut dhe drejt pjesës perëndimore të
       Shqipërisë.
       Natën e 23-24 korrikut Armata e tretë serbe filloi një marshim
       drejt Shkupit e Kumanovës. Më 24 tetor pushtoi Lipjanin dhe po
       në këtë ditë iu afrua Ferizajt. Edhe mbrojtja e tij u mbeti
       rreth 10 000 vullnetarëve shqiptarë. Në mesditën e 25 tetorit
       ushtria serbe filloi sulmin e përgjithshëm mbi qytetin, të cilin
       e pushtoi në mbrëmjen e 25 tetorit. Forcat shqiptare u tërhoqën
       drejt Kaçanikut.
       Por luftimet më të mëdha u bënë në Grykën e Carralevës. Pas dy
       ditë lufte me 2 000-3 000 vullnetarë shqiptarë, forcat serbe,
       pasi lanë këtu shumë ushtarë të vrarë e të plagosur, më 26 tetor
       e pushtuan këtë grykë. Më 30 tetor u pushtua Prizreni.
       Beteja më e madhe e trevës së Kosovës ishte ajo e Kumanovës
       (22-24 tetor), ku serbët hodhën ushtrinë e Armatës së parë, të
       përbërë nga 126 000 veta. Armata turke e Vardarit kishte
       vendosur në këtë front 50 000 luftëtarë. Midis tyre kishte edhe
       disa mijëra ushtarë shqiptarë, përveç forcave vullnetare të
       ardhura nga treva e Kumanovës e rrethet e tjera.
       Më 24 tetor ushtria turke u thye përfundimisht në Kumanovë. Pas
       pushtimit të Kumanovës, më 26 tetor forcat e Armatës së parë
       serbe pushtuan pa luftë Shkupin. Me pushtimin e Shkupit
       përfundoi faza e parë e Luftës Balkanike. Periudha e dytë ishte
       ajo e luftës për pushtimin e territoreve shqiptare në pjesën
       perëndimore të vilajetit të Kosovës, në vilajetet e Manastirit,
       të Shkodrës e të Janinës.
       Sikurse shkruajnë gjeneralët turq, pjesëmarrës në këto beteja,
       shqiptarët luftuan me trimëri të madhe për të mbrojtur atdheun e
       vet, tokën amtare. Ata nuk e braktisën asnjëherë frontin dhe
       shpesh luftuan edhe pasi ushtria turke kishte braktisur vijën e
       luftës. Në Betejën e Kumanovës u vra gjithë efektivi i
       batalionit të ushtarëve të Gjilanit. Ndërsa numri i përgjithshëm
       i shqiptarëve, që u vranë në këtë betejë, arrin në 10 000 veta.
       Pas pushtimit të Shkupit, ushtria serbe vazhdoi mësymjen drejt
       pjesës perëndimore të vilajetit të Kosovës (drejt Prizrenit,
       Pejës, Gjakovës etj.), drejt vilajeteve të Manastirit (pushtuan
       Manastirin), të Shkodrës e të Janinës. Ata kaluan nëpër luginën
       e Drinit, pushtuan Lumën, Mirditën e Matin, dolën në Lezhë dhe u
       dyndën në Shqipërinë e Mesme. Një pjesë e tyre iu drejtua
       Durrësit, kurse kolona të tjera u nisën drejt veriut dhe, së
       bashku me forcat malazeze që kishin marrë Shëngjinin, plotësuan
       rrethimin e Shkodrës.
       Shqiptarët, të braktisur nga ushtritë osmane, edhe pse luftuan
       kudo me trimëri, nuk qenë në gjendje të ndalnin sulmin e
       kombinuar të aleatëve ballkanikë, të përgatitur ushtarakisht
       prej dhjetëra vjetësh dhe të armatosur deri në dhëmbë. Në fillim
       të dhjetorit të vitit 1912 ushtritë serbo-malazeze kishin
       pushtuar pjesën më të madhe të Shqipërisë dhe arritën në jug
       deri në luginën e Shkumbinit, në vijën
       Durrës-Kavajë-Peqin-Elbasan-Pogradec-Strugë.
       Ndërkohë edhe ushtria greke, pasi theu forcat turke në Thesali e
       në Epir, mori Selanikun, rrethoi Janinën, shtiu në dorë Sazanin
       dhe zbarkoi në Himarë, të cilën e pushtoi bashkë me disa fshatra
       përreth.
       Menjëherë pas sukseseve të para qeveritarët e Serbisë, të Malit
       të Zi dhe të Greqisë, si edhe shtypi i tyre, filluan t’i
       deklaronin gjithnjë më hapur qëllimet e veta ndaj Shqipërisë,
       duke i justifikuar ato me argumentet absurde të paaftësisë së
       “fiseve të egra” e “barbare” shqiptare për të formuar shtetin e
       vet.
       Këto deklarata u shoqëruan me një veprimtari gjakatare,
       terroriste, shfarosëse të ushtrive malazeze e serbe dhe më vonë
       greke kundër popullsisë shqiptare, që nuk mëshiruan as gratë, as
       fëmijët e as pleqtë. Pushtimi i Kosovës e i viseve të tjera të
       Shqipërisë u shoqërua me vrasje në masë të luftëtarëve kosovarë
       dhe me masakrimin e me shpërnguljen e popullsisë. Qëllimi i
       Beogradit ishte që “Serbia të bëhej shtet i pastër, thjesht
       serb, nacional”. Proklamatave të mbretit të Serbisë, për
       barazinë e shqiptarëve me serbët në shtetin e Serbisë, ua zunë
       vendin pas fillimit të luftës urdhrat për shfarosjen e
       shqiptarëve. Gjeneralët serbë pranonin haptazi atëherë se “ne i
       linim të qetë turqit, por vramë sa mundëm ç'qenë shqiptarë”.
       Deviza e ushtrisë serbe ishte: “Të shfarosim shqiptarët!”.
       Kudo që shkelën, në fshatrat e qytetet e Kosovës dhe të të
       gjithë Shqipërisë, serbët mbollën vdekje e shkatërrime. Vetëm në
       dy muajt e parë të luftës, në tetor-nëntor 1912, u vranë 25 000
       shqiptarë. Vrasja e shqiptarëve ishte programuar zyrtarisht nga
       Beogradi, që kishte urdhëruar “të mos lihej asnjë gjurmë
       shqiptare në ato vise”. Qytete të tëra, si Prishtina, Vuçiterna,
       Ferizaj, Gjilani, Kumanova, Presheva, Prizreni, Peja etj., iu
       nënshtruan shkatërrimeve. Fshatrat përreth këtyre qyteteve u
       bënë shkrumb e hi, ndërsa banorët e tyre, pa kursyer as gratë,
       pleqtë e fëmijët, u vranë ose u dogjën të gjallë, në zjarrin e
       shtëpive të tyre. Ushtria malazeze plaçkiti Gjakovën dhe dogji
       pazarin e saj. Sikurse pohonte sekretari i N. Pashiçit, në
       rrugën midis Prizrenit dhe Pejës kishte vetëm fshatra të
       djegura, ndërsa banorët e tyre ishin masakruar. Në Pejë
       vriteshin çdo ditë 25 shqiptarë. Pasi shtypën qëndresën e 2 000
       lumjanëve, serbët, në tetor 1912, masakruan popullsinë e Lumës,
       700 veta, duke përfshirë pleqtë, gratë, fëmijët e madje edhe ata
       të sapo lindur që u therrën ose u dogjën të gjallë në shtëpitë e
       tyre, dogjën e rrafshuan me tokën thuajse të gjitha fshatrat e
       Lumës. Fshati Nishor, në veriperëndim të Prizrenit u rënua nga
       goditjet e artilerisë, ndërsa popullsia u masakrua, u vranë
       gjithë burrat. Bashkëkohësit shkruanin se në fshatra të tëra të
       Kosovës nuk mbeti i gjallë asnjë njeri.
       Në territorin midis Kumanovës e Shkupit, sipas njoftimeve të
       shtypit të kohës, u vranë 3 000 veta, nga të cilët 2 000 në
       rrethin e Shkupit. Terrorit të paparë iu nënshtrua edhe
       popullsia e qytetit të Shkupit. Çdo ditë oficerët serbë
       organizonin ekspedita në fshatrat rreth Shkupit për të
       terrorizuar dhe për të masakruar fshatarët. Mijëra njërëz të
       pambrojtur vinin nga Kumanova e nga Presheva, duke shpresuar të
       gjenin shpëtim në Shkup. Por edhe këtu i priste vdekja nga
       ushtarët serbë ose nga uria. Masakra të mëdha u bënë në Malin e
       Zi të Shkupit, ku u dogjën 29 fshatra shqiptare. Pas pushtimit
       të Ferizajt, u vranë këtu 1 200 veta.
       Gjatë kësaj fushate persekutimesh ndaj shqiptarëve u arrestuan
       në rrethet e Shkupit, në muajin nëntor, Hasan Prishtina, Nexhip
       Draga, Idriz Seferi, Sait Hoxha, Kosum Seferi dhe mjaft
       udhëheqës të tjerë të lëvizjes shqiptare, të cilët, meqë nuk
       pranuan të nënshkruanin deklaratat e besnikërisë ndaj Serbisë, u
       hodhën në burgjet e Beogradit, ku u mbajtën deri më 16 maj 1913.
       Pushtimi i Kosovës u shoqërua me shpërngulje në masë të
       popullsisë shqiptare nga trojet e tyre amtare. Vetëm në
       periudhën e Luftës së Parë Ballkanike u shpërngulën nga vise të
       ndryshme të vilajetit të Kosovës rreth 150 000 shqiptarë.
       #Post#: 269--------------------------------------------------
       Re: SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
   DIR By: Mondi
       Date: February 9, 2012, 3:36 am
       ---------------------------------------------------------
       Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë
       Fitoret e rrufeshme të shteteve ballkanike i detyruan Fuqitë e
       Mëdha të rishikonin vendimin e tyre për të mos lejuar ndryshimin
       e status quo-së në Ballkan. Qysh në fund të tetorit në rrethet
       diplomatike dhe në shtypin evropian filloi të flitej për nevojën
       e ndryshimeve territoriale në të mirë të aleatëve ballkanikë. Në
       këto kushte, patriotët shqiptarë që ndodheshin jashtë atdheut
       vendosën të ndërmerrnin një veprim të ri politik krahas atij të
       “Shoqërisë së zezë për shpëtim” e të rretheve të tjera atdhetare
       brenda vendit. Qëllimi i këtij veprimi do të ishte të shpëtohej
       Shqipëria nga copëtimi, të ruhej tërësia e saj tokësore e të
       mblidhej një kuvend kombëtar që do të vendoste për fatin e saj.
       Nismën për këtë veprim të ri e morën Ismail Qemali dhe Luigj
       Gurakuqi, të cilët mendonin se do të kishin përkrahjen e Lidhjes
       Tripalëshe. Ata u nisën nga Stambolli dhe arritën në Bukuresht,
       ku më 5 nëntor 1912 organizuan mbledhjen e kolonisë shqiptare të
       atjeshme. Aty u vendos të themelohej “një komitet drejtonjës” që
       të merrte në dorë qeverinë e vendit; të krijohej një komision që
       do të shkonte në Evropë për të mbrojtur përpara qeverive të
       Fuqive të Mëdha “të drejtat kombëtare e lokale të popullit
       shqiptar” dhe një komitet në Bukuresht, që do të bashkërendonte
       veprimtarinë e komiteteve të tjera brenda e jashtë Shqipërisë
       për t’i ardhur atdheut në ndihmë. Mbledhja e Bukureshtit në
       vendimin e saj nuk përcaktoi qartë nëse do të kërkohej autonomi
       a pavarësi. Kjo do të përcaktohej, siç duket, nga zhvillimi i
       mëtejshëm i ngjarjeve dhe nga qëndrimi që do të mbanin kundrejt
       çështjes shqiptare Fuqitë e Mëdha. Për këtë qëllim Ismail Qemali
       me shokë shkoi në Vjenë, ku bisedoi me ambasadorin anglez,
       Berhtoldin, dhe me ambasadorin italian. Gjatë rrugës ose ndoshta
       në kryeqytetin austriak Ismail Qemali u njoftua për lëvizjen që
       kishte filluar në Shqipëri për mbledhjen e një kuvendi kombëtar.
       Ai i deklaroi më 10 nëntor ambasadorit anglez se do të nisej së
       shpejti për në Vlorë për të marrë pjesë në një mbledhje të
       krerëve shqiptarë, se shqiptarët ishin të vendosur të ruanin
       vendin e tyre, se ata do të luftonin deri në pikën e fundit të
       gjakut për të mos lejuar një copëtim të tij dhe se krijimi i një
       Shqipërie më vete do të mënjanonte një ndërhyrje të Austrisë dhe
       të Italisë.
       Ideja për mbledhjen e një kuvendi në Shqipëri, që do t’u
       paraqiste Fuqive të Mëdha kërkesat e popullit shqiptar, kishte
       gjetur përkrahjen e qeverisë austro-hungareze. Berhtoldi e
       njoftoi Ismail Qemalin se Vjena ishte për një Shqipëri autonome.
       I tillë ishte edhe opinioni që mbizotëronte në rrethet
       diplomatike të Fuqive të tjera të Mëdha. Por autonomia në
       kuadrin e Perandorisë Osmane tashmë nuk kishte asnjë kuptim.
       Ushtria osmane në Ballkan ishte shpartalluar në të gjitha
       frontet. Trupat serbe, malazeze e greke kishin hyrë thellë në
       tokën shqiptare.
       Në këto kushte e vetmja zgjidhje e drejtë e çështjes shqiptare
       ishte ajo e shpalljes së pavarësisë. Në këtë përfundim arriti
       grupi i atdhetarëve i kryesuar nga Ismail Qemali, i cili më 19
       nëntor deklaronte në Trieste, ku kishte arritur bashkë me
       shokët, se: “... menjëherë pas mbërritjes së tij në Shqipëri do
       të shpallej pavarësia e Shqipërisë dhe do të zgjidhej qeveria e
       përkohshme”. Nga Triestja komisionit që ishte formuar në Vlorë
       për përgatitjen e mbledhjes së kuvendit kombëtar iu dërgua një
       telegram, me anë të të cilit kërkohej që të merreshin masa për
       thirrjen e delegatëve.
       Ideja e pavarësisë së Shqipërisë dhe lajmi i mbledhjes së
       kuvendit kombëtar u pritën me entuziazëm të madh në Shqipëri, ku
       gjetën një truall të përgatitur qysh më parë nga rrethet
       atdhetare të vendit. Këto rrethe kishin vendosur lidhje ndërmjet
       tyre dhe kishin caktuar Vlorën si qendër ku do të bëhej mbledhja
       e përfaqësuesve të kombit shqiptar.
       Grupi i kryesuar nga Ismail Qemali arriti në Durrës më 21
       nëntor. Së bashku me atdhetarët durrsakë ai vendosi të ngrinte
       në qytet flamurin kombëtar. Por autoritetet osmane, të ndihmuara
       nga armiku i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare dhespot Jakovi,
       arritën, ndonëse përkohësisht, ta pengonin këtë veprim. Komanda
       turke e Janinës u orvat nga ana e saj ta kapte Ismail Qemalin
       gjallë ose vdekur, por shumë shpejt u detyrua të hiqte dorë nga
       ky vendim. Administrata turke në krahinat e Shqipërisë, të
       papushtuara ende nga ushtritë ballkanike, në përgjithësi nuk
       ishte në gjendje ta pengonte lëvizjen shqiptare. Ajo i trembej
       shumë një konflikti të armatosur me shqiptarët, në një kohë kur
       po ndiqej këmba-këmbës nga aleatët ballkanikë dhe kur e vetmja
       rrugë tërheqjeje në perëndim ishte Shqipëria.
       Të shoqëruar nga delegatët e Durrësit, të Shijakut, të Tiranës e
       të Krujës, Ismail Qemali me shokët e tij u nisën për në Kavajë.
       Prej andej nëpër Karatoprak kaluan në Fier, ku u takuan me
       delegatët e Kosovës, dhe më 25 nëntor arritën në Vlorë. Këtu
       delegatët e popullit shqiptar u pritën me festë. “Një zjarr i
       shenjtë patriotizmi, - shkruan Ismail Qemali në kujtimet e tij,
       - kishte pushtuar qytetin ku kisha lindur dhe populli më
       përshëndeste kudo me entuziazëm dhe gëzim”.
       Puna e parë e udhëheqësit patriot qysh më 26 nëntor ishte
       organizimi i forcave të armatosura. Për këtë qëllim ai ngriti
       një komision organizues dhe u dërgoi pleqësive të katundeve një
       qarkore, me anën e së cilës porositeshin të mobilizonin njerëzit
       e aftë për armë dhe t’i mbanin ata në gatishmëri.
       Ndërkohë, ushtria serbe po përparonte me shpejtësi në tokat
       shqiptare. Ajo po i afrohej Durrësit, Tiranës, Krujës dhe
       Elbasanit. Rrethet atdhetare të këtyre qyteteve vendosën ta
       shpallnin sa më parë pavarësinë për t’i vënë autoritetet
       ushtarake serbe përpara faktit të kryer. Më 25 nëntor Elbasani
       shpalli i pari pavarësinë. Të nesërmen atë e shpallën Durrësi e
       Tirana dhe më 27 nëntor Kavaja, Peqini e Lushnja.
       Për shkak të përparimit të pandalur të ushtrive serbe, gjendja
       në Shqipëri po bëhej gjithnjë më kritike. Kjo ishte arsyeja që
       në mbrëmjen e 27 nëntorit delegatët që ndodheshin në Vlorë,
       ndonëse nuk kishin arritur ende përfaqësuesit e disa krahinave,
       vendosën të mblidhnin të nesërmen kuvendin kombëtar.
       Më 28 Nëntor 1912, në orën 14, u hap në Vlorë Kuvendi Kombëtar.
       Në mbledhjen e parë të Kuvendit morën pjesë 37 delegatë, të
       cilët u shtuan gjatë ditëve që pasuan duke arritur në 63 veta,
       që përfaqësonin të gjitha viset shqiptare. Pjesa më e madhe e
       tyre ishin udhëheqës e veprimtarë të Lëvizjes Kombëtare
       Shqiptare. Përveç Ismail Qemalit merrnin pjesë Luigj Gurakuqi,
       Isa Boletini, Sali Gjuka, Bedri Pejani, Rexhep Mitrovica, Vehbi
       Agolli, Nikollë Kaçorri, Jani Minga, Abdi Toptani, Pandeli Cale,
       Dudë Karbunara, Lef Nosi, Mithat Frashëri, Mehmet Dëralla, Hasan
       Hysen Budakova, Ajdin Draga, Sherif efendi Dibra, Dhimitër
       Mborja, Dhimitër Zografi, Shefqet Daiu, Rexhep Ademi, Dhimitër
       Berati, Kristo Meksi, Xhelal Koprëncka, Spiro Ilo, Iljaz Vrioni,
       Hajredin Cakrani, Shefqet Vërlaci etj. Isa Boletini mbërriti me
       400 luftëtarë kosovarë më 29 nëntor, i pritur me gëzim të madh
       nga popullsia dhe nga delegatët e Kuvendit. Nga udhëheqësit e
       tjerë kosovarë, për shkak të rrethanave të luftës, nuk mundën të
       merrnin pjesë Hasan Prishtina, Nexhip Draga, Idriz Seferi, Sait
       Hoxha etj., që ndodheshin në burgun e Beogradit, si edhe Bajram
       Curri, i cili, ndonëse u nis për në Kuvend, u pengua nga
       luftimet gjatë rrugës.
       Pjesëmarrja në Kuvend e delegatëve nga të gjitha qytetet e
       Shqipërisë, duke përfshirë edhe ato që ndodheshin të pushtuara
       nga ushtritë serbe, malazeze e greke, i dha atij karakterin e
       një asambleje kombëtare mbarëshqiptare. Kjo ishte njëherazi
       shprehje e vendosmërisë së të gjithë shqiptarëve për t’u
       bashkuar në shtetin e vet kombëtar, në të cilin do të
       përfshiheshin të gjitha viset shqiptare.
       Kuvendi zgjodhi si kryetar Ismail Qemalin, i cili foli për të
       kaluarën e Shqipërisë nën sundimin osman dhe për luftërat e
       shqiptarëve për të fituar të drejtat e tyre. Ai vuri në dukje se
       në rrethanat e krijuara nga Lufta Ballkanike “e vetmja udhë
       shpëtimi ishte ndarja e Shqipërisë nga Turqia”.
       Propozimi i kryetarit u miratua njëzëri nga delegatët, të cilët
       nënshkruan dokumentin historik për Pavarësinë e Shqipërisë, ku
       thuhej: “... Shqipëria me sot të bëhet më vehte, e lirë e
       mosvarme”.
       Pastaj u ngrit madhërisht flamuri kombëtar i Shqipërisë përpara
       mijëra njerëzve që ishin mbledhur jashtë selisë së Kuvendit e që
       e pritën këtë ngjarje historike me brohoritje entuziaste, ndërsa
       populli përshkonte duke kënduar rrugët e qytetit, oratorët
       atdhetarë, si Jani Minga, Murat Toptani etj., me fjalimet e
       zjarrta evokonin luftërat e popullit shqiptar për liri.
       Nga Kuvendi i Vlorës doli gjithashtu qeveria e përkohshme e
       kryesuar nga Ismail Qemali.
       #Post#: 270--------------------------------------------------
       Re: SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
   DIR By: Mondi
       Date: February 9, 2012, 3:36 am
       ---------------------------------------------------------
       Rëndësia historike e Shpalljes së Pavarësisë
       Shpallja e Pavarësisë ishte një akt me rëndësi jetike për
       popullin shqiptar. Ajo, nga njëra anë, mbylli një epokë të tërë
       luftërash e përpjekjesh shekullore për të hequr qafe zgjedhën e
       huaj, për të ruajtur tërësinë territoriale të atdheut e për të
       formuar shtetin e lirë kombëtar shqiptar duke kurorëzuar veprën
       e Rilindjes dhe, nga ana tjetër, hapi një epokë të re, një epokë
       luftërash e përpjekjesh të tjera për ta mbrojtur pavarësinë e
       fituar nga rreziqet e jashtme e të brendshme, për të siguruar
       bashkimin kombëtar të gjymtuar rëndë dhe për të vendosur rendin
       demokratik.
       Ngritja e flamurit kombëtar në Vlorë përfaqësonte fitoren e
       përbashkët të të gjitha trevave shqiptare prej Rrafshit të
       Dukagjinit në veri e deri në Çamëri në jug, prej brigjeve të
       Adriatikut e të Jonit në perëndim e deri në fushat e Kosovës, të
       Tetovës, në pellgun e Shkupit, në luginën e Preshevës e të
       Kumanovës, në lindje. Këto treva, duke marrë pjesë gjallërisht
       me pushkë e me penë në lëvizjen për çlirimin kombëtar, vunë gurë
       në themelet e pavarësisë shqiptare, i çimentuan ato me gjakun e
       bijve më të mirë dhe i hapën rrugën formimit të shtetit
       shqiptar.
       Kuvendi i Vlorës e shpalli pavarësinë në emër të të gjithë
       shqiptarëve, të të gjitha trevave shqiptare, që dërguan
       përfaqësuesit e tyre në të. Ai e trajtoi Shqipërinë një e të
       pandarë. Edhe qeveria shqiptare e Ismail Qemalit doli në
       rrafshin ndërkombëtar si përfaqësuese e gjithë popullsisë
       shqiptare dhe e të gjitha tokave shqiptare, edhe pse një pjesë e
       madhe e tyre ishte e pushtuar nga ushtritë e shteteve
       ballkanike. Edhe deklaratat e notat e protestës, që kjo qeveri u
       dërgoi shteteve ballkanike e komandave të tyre ushtarake, në të
       cilat kërkoi largimin e menjëhershëm të forcave të huaja
       ushtarake nga trojet e pushtuara shqiptare dhe kthimin e tyre
       Shqipërisë, u bënë në emër të Asamblesë Kombëtare që
       përfaqësonte të gjitha trojet e banuara nga shqiptarët.
       Me Aktin e 28 Nëntorit 1912 sanksionohej e drejta e pamohueshme
       historike e kombit shqiptar për të qenë i bashkuar, i lirë e i
       pavarur në trojet e veta, krahas popujve të tjerë të Gadishullit
       Ballkanik. Kjo ishte një e drejtë që buronte nga qenia e tij si
       popull me gjuhën, me kulturën, me individualitetin e me
       historinë e vet, e drejtë e fituar me mundime e sakrifica të
       panumërta në llogoret e luftës, e drejtë që i takonte për
       ndihmesën e vyer në dëbimin nga Ballkani të sunduesve të huaj
       osmanë.
       Kuvendi i Vlorës hodhi themelet e shtetit të ri sovran shqiptar.
       Për ta siguruar një fitore të tillë popullit shqiptar iu desh të
       bënte një luftë të gjatë kundër sundimtarëve osmanë dhe synimeve
       grabitqare të fuqive të huaja. Një varg rrethanash të brendshme
       e të jashtme kanë bërë që këto lëvizje të mos arrinin dot
       objektivin. Por në çdo etapë ato kanë vënë në provë forcat
       materiale e morale të popullit shqiptar, kanë pasuruar përvojën
       e traditat e tij luftarake dhe kanë krijuar premisat për
       zhvillimin e mëtejshëm të luftës. Në shek. XIX e në fillim të
       shek. XX kjo luftë u zhvillua mbi baza të reja shoqërore e
       politike dhe mori karakter të ndërgjegjshëm kombëtar.
       Shpallja e autonomisë nga Lidhja e Prizrenit dhe ajo e
       Pavarësisë nga Kuvendi i Vlorës më 1912 janë dy hallkat
       themelore në zinxhirin e ngjarjeve të lëvizjes kombëtare, të
       lidhura organikisht ndërmjet tyre si shprehje e vullnetit
       popullor dhe si pasojë e drejtpërdrejtë e përfundim logjik i
       luftës çlirimtare. Por, Shpallja e Pavarësisë shqiptare ishte në
       të njëjtën kohë një etapë më e lartë, e përcaktuar nga zhvillimi
       progresiv i lëvizjes dhe nga rrethanat ndërkombëtare.
       Në Gadishullin Ballkanik Shqipëria, sikurse Maqedonia, ishte
       vendi që u çlirua i fundit nga sundimi i sulltanëve osmanë, në
       një kohë kur popujt e tjerë fqinjë kishin, kush më shumë e kush
       më pak, dhjetëra vjet që bënin jetë shtetërore të pavarur. Kjo
       vonesë u shkaktua nga faktorë ekonomikë, shoqërorë e politikë,
       të brendshëm e të jashtëm, që vepruan ndërsjelltas mbi Lëvizjen
       Kombëtare Shqiptare dhe përcaktuan ritmet e zhvillimit të saj.
       Prapambetja ekonomike e shoqërore e vendit ishte padyshim një
       faktor që vonoi rritjen e forcave organizuese e drejtuese të
       lëvizjes kombëtare e si pasojë e vështirësoi dhe e vonoi
       Shpalljen e Pavarësisë. Megjithatë, edhe pse Shqipëria ishte një
       vend i vogël e mbi të rëndonte zgjedha e një perandorie të
       madhe, një faktor themelor që e vonoi për dhjetëra vjet
       pavarësinë shqiptare ishte ai i jashtëm. Populli shqiptar ka
       qenë gjatë gjithë lëvizjes për çlirimin kombëtar i vetëm, pa
       ndihmën e jashtme e pa aleatë. Për më tepër, shtetet ballkanike
       fqinje, të cilat të parat patën siguruar pavarësinë, luftuan me
       të gjitha mjetet, duke filluar nga presionet diplomatike e duke
       mbaruar edhe me ndërhyrje të armatosura, kundër Lëvizjes
       Kombëtare Shqiptare, e cila për nga qëllimet e saj ishte në
       kundërshtim me planet e tyre të skllavërimit ekonomik e politik
       dhe të copëtimit të Shqipërisë. Edhe Fuqitë e Mëdha, të cilat,
       gjatë gjithë shek. XIX patën përkrahur popujt e krishterë të
       Ballkanit (serbët, grekët, rumunët e bullgarët) të formonin
       shtetet e tyre të pavarura, për një kohë të gjatë, mbajtën një
       qëndrim mospërfillës ndaj çështjes shqiptare.
       Në këtë qëndrim pati ndikimin e vet edhe fakti që shqiptarët, të
       ndarë në tri fe (edhe pse i bashkonte një ndërgjegje e vetme
       kombëtare), me një shumicë zotëruese myslimane, shiheshin nga
       Evropa e sidomos nga Rusia e krishtere si një popull i huaj me
       to dhe më i afërt me turqit myslimanë. Jo vetëm Rusia, por edhe
       shtetet e tjera evropiane nuk qenë shkëputur ende në atë
       periudhë nga konceptet e vjetra teokratike për kombin, edhe pse
       perandorive shumëkombëshe teokratike po u vinte fundi.
       Në këto kushte, lufta për pavarësinë e Shqipërisë nuk mund të
       mbështetej veçse në forcat e popullit shqiptar dhe mund t’ia
       arrinte qëllimit vetëm kur të krijohej një koniunkturë e
       favorshme ndërkombëtare, kur kontradiktat ndërmjet Fuqive të
       Mëdha mund të shfrytëzoheshin me sukses për realizimin e saj.
       Pavarësia e Shqipërisë u shpall në kushte të tilla
       ndërkombëtare. Udhëheqësit e Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, në
       fazën e fundit të saj, ditën të shfrytëzonin me mjeshtëri
       koniunkturën politike që u krijua me shpërthimin e Luftës së
       Parë Ballkanike, kur në çështjen shqiptare u ndeshën me forcë
       interesat e kundërt të Fuqive të Mëdha. Është meritë e këtyre
       atdhetarëve largpamës dhe, në mënyrë të veçantë, e atdhetarit
       dhe e diplomatit të shquar Ismail Qemali, që, duke u mbështetur
       në luftën e popullit shqiptar brenda vendit, zgjodhën drejt
       çastin e përshtatshëm për të kaluar nga platforma e
       deriatëhershme politike e lëvizjes për autonominë në atë të
       pavarësisë. Dhe kjo u realizua pikërisht më 28 Nëntor 1912, kur
       Turqia po dëbohej nga Ballkani, kur Fuqitë e Mëdha vendosën të
       hiqnin dorë nga ruajtja e status quo-së në Ballkan dhe kur
       planet e aleatëve ballkanikë për ta zhdukur Shqipërinë, të
       përkrahura edhe nga fuqitë e Antantës, u kundërshtuan nga fuqitë
       e Lidhjes Tripalëshe.
       Vendimi historik i 28 Nëntorit drejtohej megjithatë jo vetëm
       kundër politikës së Fuqive të Antantës dhe të shteteve fqinje të
       Ballkanit, por edhe kundër planeve të fuqive të Lidhjes
       Tripalëshe. Këto të fundit, sidomos Austro-Hungaria e Italia, si
       më të interesuarat për çështjen shqiptare, ishin në atë kohë për
       autonominë e Shqipërisë, nën sovranitetin e sulltanit.
       “Pavarësinë” e saj ato e shihnin si një variant të mundshëm të
       zgjidhjes së çështjes shqiptare dhe e kuptonin nën prizmin e
       interesave të vet, si mjetin që do t’u hapte rrugën për të
       vendosur kontrollin ekonomik e politik mbi Shqipërinë, për ta
       përdorur popullin shqiptar si gardh kundër shtrirjes së shteteve
       sllave drejt perëndimit të Shqipërisë, si mbështetje për
       shtrirjen e tyre në Ballkan.
       Shpallja e Pavarësisë së Shqipërisë edhe pse, siç do të provohej
       me vendimet e padrejta të Konferencës së Ambasadorëve të Gjashtë
       Fuqive të Mëdha të Londrës (1913), nuk arriti të bashkonte në
       një shtet të vetëm gjithë territoret e popullsinë shqiptare,
       duke krijuar pas pesë shekujsh robërie Shtetin e Pavarur
       Shqiptar përbën ngjarjen më të madhe, unikale, në historinë e
       kombit shqiptar gjatë shek. XX.
       Kthesa historike e 28 Nëntorit 1912 ishte premisa politike
       themelore për organizimin mbi baza më të përparuara të jetës
       shtetërore të pavarur të shqiptarëve dhe për zhvillimin më të
       shpejtë ekonomik, shoqëror e kulturor të vendit. Duke formuar
       Shtetin e Pavarur Shqiptar ajo objektivisht krijoi gjithashtu
       premisat dhe atë bazë shtetërore e politike, aq të nevojshme për
       ta mbajtur të gjallë çështjen e çlirimit dhe të bashkimit të të
       gjitha trevave shqiptare dhe për zgjidhjen përfundimtare të
       problemit shqiptar në Ballkan.
       #Post#: 379--------------------------------------------------
       Re: SHPALLJA E PAVARËSISË SË SHQIPËRISË
   DIR By: sweety
       Date: February 10, 2012, 8:39 am
       ---------------------------------------------------------
       ju i keni postuar te gjitha nuk keni lene vend per shkrim tjeter
       *****************************************************
       Page 1 of 1