DIR Return Create A Forum - Home
       ---------------------------------------------------------
       Ndjenja
  HTML https://ndjenja.createaforum.com
       ---------------------------------------------------------
       *****************************************************
   DIR Return to: PSIKOLOGJIA
       *****************************************************
       #Post#: 4746--------------------------------------------------
       Katër burimet e stresit
   DIR By: LoveR
       Date: November 23, 2012, 3:25 am
       ---------------------------------------------------------
       Ankth, stres, presion….. janë fjalët që kanë zënë vënd të fortë
       në fjalorin e përditshmërisë sonë. Për fat të keq nuk janë vetëm
       fjalë, por gjëndje që i jetojmë pothuajse të gjithë. Ritmi i
       pandalshëm i jetës, problemet, komunikimi jo rezultativ,
       mosnjohja e vetes tonë, përplasjet me njëri tjetrin i zmadhojnë
       këto gjëndje.
       Por përtej zakoneve të jashtme dhe situatave stresuese të
       secilit, ekzistojnë dhe burime endogjene stresi, që do ti quajmë
       në mënyrë simbolike “Zërat e Vegjël” që na çojnë në sjellje të
       gabuara dhe të pakonfirmuara. Por le ti shohim në mënyrë më
       analitikë në artikullin që vijon.
       Katër burimet e stresit : Zërat e vegjël dhe të mëdhenj
       Që njeriu të zbulojë veten e tij, veten e tij të vërtet, të
       zbulojë se cila është esenca e tij në të vërtet, është një gjë e
       vështirë, edhe pse është veprimi më me vlerë dhe më i
       rëndësishëm që mund të bëjë gjatë jetës së tij.
       Shumë prej nesh hecim në botë pa e ditur se kush jemi, nga vijmë
       dhe ku po shkojmë. Nuk e njohim identitetin tonë të vërtet, nuk
       e dimë se çfarë ka vlerë dhe çfarë nuk ka, çfarë është e
       rëndësishme dhe çfarë është e parëndësishme.
       Prandaj është e dobishme që të merremi me Filozofi. Me Filozofi
       nuk nënkuptojmë studimin e historisë së rrymave filozofike, të
       filozofëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave dhe teorive të
       tyre, por nënkuptojmë hetimin e të gjitha atyre vlerave që janë
       të vërteta, të rëndësishme dhe të dobishme për ne dhe për të
       gjithë njerëzit.
       Pra, në një udhëtim të tillë kërkimi ka shumë gjëra mbi të cilat
       duhet të kërkojmë, duke filluar nga vetë vetja jonë dhe nga
       natyra jonë njerëzore.
       Njeriu është një qënie e shumfishtë dhe më e ndërlikuara në
       krahasim me mbretëritë e kaluara të qënieve në natyrë (kafshë,
       bimë, sende). Dallohet për formën e tij, për forcën dhe
       shullojshmërinë e emocioneve të tij, aftësine e të menduarit dhe
       të kuptuarit të ideve, për kalitjen e vlerave më të larta,
       vetëdijes dhe moralit.
       Përgjithësisht, do të mund ti gruponim këto 2 elementë në dy
       kategori, Personalitetin, që e formonë forma jonë materiale,
       energjia gjallëruese, ndjenjat dhe mendimet tona, dhe Njesia, që
       përmbanë një Intelekt më të lartë, një force përjetimi të
       menjëhershëm të natyrës së vërtet të gjërave (Parandjenja) dhe
       së fundmi Vullneti, forca që lëviz gjithçka në një rrugë
       ngjitëse zhvillimi drejt formave më të larta. Platoni përdorë në
       dialogjet e tij një figurë shumë karakteristike për këtë
       strukturë bazike të njeriut. Paralelizon Personalitetin me një
       kalë dhe Njësinë me kalorësin e kalit, duke theksuar në këtë
       mënyrë se brënda nësh ekzistonë një pjesë më e lartë dhe më me
       vlerë që duhet të drejtojë dhe të ngasë mjetin që kemi në
       dispozicionë që të lëvizim dhe të “udhëtojmë” në jetë.
       Njëkarakteristikë tjetër e ketij “kalorësi” mitik, është se
       dallohet gjithashtu nga Vetëdija. Vetëdija si kuptim lidhet
       ngushtë me Shkencë e Psikologjisë dhe një nga përcaktimet më të
       pastër që kemi për të është se, përbën Diturinë e gjërave rreth
       nesh dhe të vetes tonë. Deklarimi “unë kam vetëdije” lidhet
       shumë me frazën “kam dituri”. Di se kush jamë, si jetojë, si
       sillem, çfarë nevojash kamë, kam dije të së drejtës, të vërtetës
       etj.
       Gjithashtu mund ta përgjasojmë Vetëdijen me një llampë. Llampa
       në realitetin tonë të përditshëm është një vegël shumëe dobishme
       në rastet kur nuk ka mjaftueshëm dritë përreth nesh. Na
       nevojitet llampa që të shihim në errësirë, që të ndriçojmë
       vëndin që na rrethonë, që të perceptojmë se çfarë ka përtej
       nesh, në mënyrë që të mund të lëvizim dhe të bëjmë atë që kemi
       zgjedhur. Duke e përdorur kështu llampën – vetëdije mund ta
       drejtojmë në botën tonë brendësore dhe të mund të njohim gjëra,
       objekte, vende të këtij “përbrënda” që nuk është edhe aq i
       padukshëm, sa i “jashtmi”, por në esencë është po aq i
       rëndësishëm sa edhe bota jonë materiale, që ndikonë mbi të dhe
       ndërhynë në të në një masë të madhe.
       Gjithashtu duke patur parasysh se si qënie kemi një strukturë të
       komplikuar, dallohemi për një gamë të madhe nevojash, që janë
       ndryshe për çdo element të vetes tonë. Masloë, ky psikolog i
       rëndësishëm Amerikanë, studjoi nevojat njerëzore dhe i vendosi
       në mënyrë hierarkike në një piramidë, duke filluar me bazën që
       përbënin nevojat materiale dhe duke arritur në majë që zinin
       vënd ato shpirtërore. Kështu, do të mund të njihnim tek vetja
       jonë:
       a) Nevoja biologjike: përmbushja e tyre na lejon të mbijetojmë
       dhe të jemi të gjallë.
       b) Nevojat e sigurisë: përmbushja e tyre na bën të ndihemi të
       sigurtë në mjedisin ku jetojmë, të sigurtë, pa u rrezikuar prej
       tij.
       c) Nevoja për dashuri dhe njohje shoqërore, që të bëjmë pjesë në
       një grup dhe të bashkjetojmë me antarët e tjerë të këtij grupi :
       kur ata janë të kënaqur ne ndihemi të dashur dhe të pranuar nga
       nga antarët e grupit për atë që ne jemi.
       d) Nevoja për vetbesim dhe pavarësi: kënaqësia e tyre na jep
       ndjenjën e të qënit me vlerë si njerëz dhe konfirmimin që mund
       ta kontrollojmë ambjentin tonë, të bëjmë zgjedhje dhe ti japim
       drejtim jetës tonë.
       e) Nevoja për Vetnjohje dhe Vetrealizim : përmbushja e tyre na
       jep ndjenjën e të pasurit një arsye dhe një qëllim në jetën
       tonë, ushqejnë vlerat më të bukura dhe më të larta të njeriut, e
       udhëheq njeriun në jetën harmonike me veten e tij, me njerëzit
       përreth tij dhe Natyrën.
       Sigurisht që sot jetojmë në një moment historikë të qytetërimit
       tonë ku ka shumë injorancë dhe errësirë dhe, siç përmëndin shumë
       historianë dhe studjues të shoqërive dhe qytetërimeve, gjendemi
       në një mesjetë të re. këto rrethana në nivelin njerëzorë e bëjnë
       një çështje të vështirë realizimin e këtyre nevojave natyrale
       njerëzore. Dhe pasojat e një gjëndjeje të këtillë nuk janë edhe
       aq shumë të kënaqëshme, sepse mosrealizimi i tyre çon në
       zhvillimin e sjelljeve të gabuara dhe jorezultative, që në thelb
       i ushtrojnë presion njeriut dhe e çorintojnë.
       Duke ju rikthyer pamjes së parë të Vetëdijes, si një llampë dhe
       duke e përngjasuar Personalitetin me një dhomë të errët, do të
       mund të thoshim se për shkak se ka errësirë dhe drita e llampës
       nuk është aq e fortë sa për ta ndriçuar të gjithë dhomën,
       krijohen pika, vënde, cepa që mbeten të panjohura, të padukshme
       dhe të pakontrolluara. Dhe për shkak se nuk ndriçohen nga
       Vetëdija., veprojnë brënda nesh në mënyrë të pandërgjegjshme
       domethënë pa qënë të vetëdijshëm të ekzistencës dhe të
       funksionit të tyre. Do ti quajmënë mënyrë simbolike këto sjellje
       të gabuara “Zëra të Vegjël”, sepse pa e kuptuar na bëjnë që të
       veprojmë në mënyrë të pakonfirmuar.
       Kështu nga cepi i nivelit fizik/material të personalitetit tonë,
       delë “zëri i vogël” “Të jesh i Fortë”. Njeriu që zotërohet nga
       ky zë, është i shkëputur nga ndjenjat e tij dhe mendon se të
       gjitha duhet ti bëjë vet. Bëhet i ashpër. Nuk i shpreh lehtë
       ndjenjat e tij. Nuk kërkon ndihmë, kjo për shkak se mendonë se
       vetëm të dobtit kanë nevojë për ndihmë e të tjerëve, ndërsa ai
       vetë është i fortë, ose edhe sepse mendonë se vetëm ai mund ti
       bejë gjërat mirë dhe në rregull. Që kjo gjëndje të vij në
       baraznivel, është thelbësore që njeriu ta ndriçojë këtë sjellje
       të pavetëdijshme me Vetëdije. Nëqoftëse e kuptonësaktësisht se
       çfarë po bën dhe pse po e bën, nëqoftëse kuptonë motorrët e
       fshehtë dhe shkaqet, nëqoftëse e kuptonë qëndrimin e tij të
       gabuar, atëhere do të ket mundësinë të zgjedhë nëqoftëse do të
       vazhdojë të sillet në atë mënyrë ose të ndryshoje dhe ta
       shëndërrojë këtë “zë të vogël” në të kundërtën e saj në “zë të
       madh” “Të jesh i qetë”. Të qënurit i qetë do ti lejojë që të
       pranojë se ka mangësi, që nuk mund ti bëjë të gjitha vetëm dhe
       që përfundimisht është që e bukur të pranosh ndihmë e të
       tjerëve.
       Nga cepi i errët i personalitetit tonë që lidhet me energjinë
       tonë jetëdhënëse dëgjohet zëri i vogël “Rraskapitu”. Njeriu që
       zotërohet nga ky zë nuk e njeh kuptimin e ritmit në veprimtaritë
       e tij. Ndien se është i frytshëm nëse ato që arrin, i arrin me
       stërmundim, sepse punoi shumë për atë. Është një tip manjaku
       pune që do tu tregojë të tjerëve se punon shumë, edhe pse disa
       herë mundimi që ai derdh është i panevojshëm, sepse jo të gjitha
       gjërat kanë nevojë për një stërmundim. Pasiguria brendësori mund
       ta çojë drejt teprimit të gjërave, në mënyrë që vetëdija e tij
       të jet e zënë që të mos shohë ato që duhet të shikojë, domethënë
       disa të vërteta për veten e tij që me shumë mundësi janë të
       dhimbëshme. Ndonjëherë të jep përshtypjen se ka lindur për të
       punuar.
       Shmangja nga ky qëndrim me anë të vetëdijes dhe vullnetit, na
       çon tek zëri i madh “Gjej ritmin tënd”. Jo të gjitha gjërat kanë
       nevojë që të stërmundohemi për ti realizuar dhe gjithashtu në
       kuptimin ritmit nuk është vetëm puna por edhe pushimi.
       Nga cepi i errët i nivelit tonë ndjesorë del zëri i vogël “Bëji
       qejfin”. Njeriu që zotërohet nga ky zë nuk di ose nuk mundet të
       thot jo. Përpiqet gjithnjë që të pëlqehet dhe të pranohet nga të
       tjerët. Vesh maska që i konsideron si të pranueshme nga mjedisi
       i tij. Kështu shëndërrohet në diçka të rreme dhe jo autentike,
       duke mos mundur që të jet vetvetja. Ky lloj qëndrimi vjen si
       rezultat i frikës se nuk do pranohet nga të tjerët. Nga kjo
       gjëndje dalim vetëm nësë zhvillojmë zërin e madh “Ki besim”, që
       do të thotë ti besosh asaj që je, rrij i vërtet përballë të
       tjerëve dhe ki besim se të tjerët është e mundur që të pranojnë
       dhe të duan pa maskat gënjeshtare dhe të kënaqëshme, por me
       fytyrën tënde të vërtet.
       Nga cepi i errët i nivelit mendorë del zëri i vogël “Nxitohu”.
       Ky zë e çon njeriun në një stres të vazhdueshëm, në ndjenjën se
       koha asnjëherë nuk është e mjaftueshme për të bërë ato që do.
       Nuk mundet që të qetësohet fare dhe është gjithë kohës në një
       gjëndje ankthi plot tension. Bën shumë gjëra njekohësisht duke
       pasur përshtypjen se po bën diçka të rëndësishme, por
       njëkohësisht i shmanget pyetjeve thelbësore dhe përgjigjes së
       tyre. E shpërndan vetëdijen e tij jashtë vetes duke humbur
       kështu në një nivel të madh lidhjen me qëndrën brendësore të
       vetvetes.
       Ndryshimi i kësaj sjelljeje bëhet nëpërmjet zhvillimit të zërit
       të madh “Shtendosu”. Pra duhet që ta ulë ankthin dhe tensionin,
       të pushoj së bëri kohën që ta ndjeki, në mënyrë që të jet më
       natyral dhe të mund ta shijojë jetën në një nivel më të lartë.
       Së fundmi nga qëndra e personalitetit, nga vetë uni jonë, del
       zëri i vogël “Të jesh perfekt”. Ky njeri do që ti di të gjitha,
       ti kontrollojë të gjitha. Do që të jet më i miri. Do që ta
       konsiderojë veten si njeri madh, të ndihet i pazëvënsësueshëm
       dhe i domosdoshëm, bën me përsosmëri çfarë ka marrë përsipër
       sepse do që të duket perfekt në sytë e të tjerve. Që të
       çlirohemi nga pesha e këtij zëri do të duhet që të zhvillojmë
       zërin e madh “Ji krijues”. Të jesh krijues do të thotë të mos
       jesh perfekt që të dukesh si i rëndësishëm në sytë e të tjerve,
       por ti drejtohesh perfeksionit tek gjërat sepse sepse
       interesohesh për to dhe e konsideron si përgjegjsinë tënde që të
       gjitha të bëhen ashtu siç duhen. Ka modesti, përkujdesje,
       entuziazëm dhe dashuri kundrejt të gjithaveprimeve,. Një qëndrim
       i tillë na bën pozitivë, të gëzuar dhe njerëz krijues, që duan
       që tu ofrojnë shumë gjëra të tjerëvë, por edhe vet vetes së
       tyre.
       Pra siç bëhet e qartë, zhvillimi i të ahtuquajturve simbolikish
       “Zërave të mëdhenj” tek vetja jonë, është një proçdurë
       brendësore ndryshimi dhe vetpërmirsimi. Shfaqja e tyre i lejonë
       personalitetit tonë të konfirmohet, të fortësohet, të zgjerojë
       kufijtë e saj dhe të ndriçojë me ndriçimin e një Vetëdijeje që
       udhëheq drejt vetënjohjes, vetkontrollit dhe zotërimit të të
       metave tona.
       *****************************************************
       Page 1 of 1