DIR Return Create A Forum - Home
       ---------------------------------------------------------
       Ndjenja
  HTML https://ndjenja.createaforum.com
       ---------------------------------------------------------
       *****************************************************
   DIR Return to: KURIOZITETE
       *****************************************************
       #Post#: 4497--------------------------------------------------
       Dhjetë gjërat që ndryshuan papritmas botën (Foto)
   DIR By: LoveR
       Date: October 22, 2012, 6:06 am
       ---------------------------------------------------------
       Njeriu modern është bërë i lazdruar: shumë nga arritjet më të
       rëndësishme të qytetërimit i ka harruar, në veçanti ato që janë
       zhvilluar para më shumë se 30 viteve. Ndërsa, e vërteta është se
       këto zbulime ia kanë bërë jetën më të lehtë...
       Portali amerikan Io9 sjellë 10 përparimet teknologjike që janë
       zhvilluar gjatë shekullit të kaluar, e që vazhdojnë ta
       ndryshojnë botën, ndonëse nga këto zbulime në fillim nuk pritej
       gjë me rëndësi.
       1. Procesi Haber-Bosch
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/01zb.gif
       Në fillim të shekullit XX, kimisti gjerman Fritz Haber ishte
       jashtëzakonisht i shqetësuar në lidhje me rritjen e numrit të
       njerëzve në botë, e po ashtu me nevojën e prodhimit të sasisë më
       të madhe të ushqimit. Së shpejti ai erdhi tek një zbulim
       revolucionar: amoniaku që përdoret për të prodhuar plehra mund
       të bëhet nga përzierja e azotit dhe ujit. Kështu u krijua
       mundësia për të prodhuar sasi më të madhe të plehrave.
       Vlerësohet se zbulimi i tij ka mundësuar të ushqyerit e një të
       tretës së popullatës së botës. Fjala është për një zbulim të
       madh të cilin pak kush e përmend.
       2. Vaksinat
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/02zb.gif
       Mbi 85 mijë raste të sëmundjeve që mund të parandalohen nga
       vaksinat, regjistrohen çdo vit të gjithë Amerikën. Globalisht,
       çdo vit mbi tre milionë njerëz vdesin kryesisht për shkak se nuk
       kanë qasje tek vaksinat. Përkundër kësaj, harrohet nga çka na
       mbrojnë ato: paraliza e fëmijëve, difteria, kolla e mirë,
       fruthi, shytat, rubeola, fruthi, hepatiti A dhe B, si dhe shumë
       sëmundje të tjera. Mos harroni këtu as antibiotikët që zbatohen
       nga viti 1945, e të cilat kanë penguar vdekjet e panumërta.
       3. Pilulat kontraceptive
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/03zb.gif
       Zbulimi i pilulave kontraceptive më 1960 ka paraqitur një
       revolucion biologjik dhe sociologjik. Për herë të parë në
       historinë e grave ato ishin në gjendje që përkohësisht "të
       fikin" fertilitetin e tyre. Për më shumë, përdorimi i tyre ka
       ndryshuar aspektet sociale dhe ekonomike në shtetet ku ato
       përdoren. Ndikimi i tyre nuk mund të injorohet: pilula
       kontraceptive i ka dhënë rol të ri gruas në ekonomi dhe në
       dituri, duke prolonguar kohën kur ajo vendosë të bëhet nënë. Kjo
       ndryshoi rregullat e roleve gjinore, duke ua lejuar grave të
       investojnë në arsimimin dhe karrierën e tyre.
       4. Fibrat optikë
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/04zb.gif
       Zakonisht të punuara nga qelqi dhe plastika, fibrat optikë
       shërbejnë për transmetimin e informacionit duke përdorur dritën.
       Fibrat optikë janë vendosur në kabllo optike dhe edhe pse janë
       zhvilluar në fund të shekulli XIX, tek në vitet '70 të shekulli
       XX kanë gjetur zbatim të madh. Këto kabllo janë bërë superior
       ndaj atyre të mëparshëm, përfshirë këtu rezistencën ndaj
       ndërhyrjeve elektromagnetike, siguri të të dhënave,
       përçueshmëri, rezistencë ndaj shkëndijave të rrezikshme, lehtësi
       e instalimit dhe depërtueshmëri në distanca të gjata. Fibrat
       optikë kanë hapur rrugën për revolucionin në internet.
       5. Mbarështimi në fabrika
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/05zb.gif
       Këtë arritje teknologjike vështirë se dikush e pëlqen.
       Megjithatë, efektet e saj në shoqërinë moderne (për të mirë ose
       keq) është vështirë të injorohen. Kjo ka lejuar migrimin e
       njerëzve nga zonat rurale në ato urbane, dhe që nga viti 2007,
       për herë të parë në historinë e njerëzimit më shumë njerëz
       jetojnë në qytet se në fshat. Si një mbarështim efikas dhe i
       mekanizuar, kjo nuk kërkon numër të madh të bujqve apo
       blegtorëve. Ana pozitive e kësaj është qasja më e lehtë në
       ushqim, në forcën punëtore dhe treg të qëndrueshëm të eksportit.
       Ndërsa, anët negative janë ndikimi në mjedis dhe në shëndet të
       njeriut. Për shkak të kësaj, disa ekspertë e cilësojnë si një
       nga zbulimet më të këqija të shekullit XX.
       6. Sizmologjia
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/06zb.gif
       Është mjaftë i pabesueshëm fakti se ne e kemi teknologjinë që na
       lejon të shohim se çfarë po ndodh nën tokë. Testet sizmike na
       lejojnë të përcaktojmë karakteristikat e ndryshme dhe përbërjen
       e zonës së përzgjedhur nëntokësore me valët sizmike. Në fakt,
       kjo na lejon të dimë se çka ka nën tokë para se të fillojë
       gërmimi. Paramendoni se sa do t’ju kushtonte gjeologëve të
       zbulojnë me hamendje se ku ka rezerva nafte? Apo ku mund të
       ndërtohen rrokaqiejt nëse nuk do të ishte e mundur të vërtetohet
       baza e mirë? Pos aspektit komercial, analizat sizmike janë
       dëshmuar të paçmuara edhe për studiuesit dhe hulumtuesit e
       detit.
       7. Zinxhiri i furnizimit
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/07zb.gif
       Menaxhimi i zinxhirit të furnizimit ka revolucionarizuar mënyrën
       se si funksionojnë kompanitë. Fjala është për zbulimin që ka
       rezultuar me më pak shpenzime për konsumatorët, meqë raftet në
       dyqane vazhdimisht furnizohen me produkte. Kltl model e ka
       përsosur “Wal-Mart” dhe i njëjti është kopjuar pothuajse në
       gjithë botën.
       8. Plastika
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/08zb.gif
       Plastike është përdorur pothuajse kudo dhe pa të bota do të
       ishte një vend krejtësisht ndryshe. Ajo është përdorur në
       aeronautikë, në ndërtimtari, elektronikë, paketim dhe transport.
       Ajo është e lirë, e fortë dhe shumë e lehtë. Plastike ka ulur
       nevojën njerëzore për dru dhe burime të tjera dhe nëse
       riciklohet si duhet, mund të përdoret disa herë. Për fat të keq,
       shpesh përfundon në tokë, gjë që ka rezultuar me një “ishull
       plastik” në Oqeanin Paqësor (që mund të jetë një mit) dhe
       efektet toksike.
       9. Shpërndarja me kontejnerë të anijeve
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/09zb.gif
       Edhe pse kjo gjë tani duket e logjikshme, kontejnerët e anijeve
       revolucionarizuan industrinë e transportit. Kjo është arsyeja se
       pse New Yorku dhe Londra kanë pushuar të jenë porte të
       rëndësishme dhe u zëvendësuan nga Oaklandi dhe të tjerat. Seria
       e parë e kontejnerëve të standardizuar është dërguar nga Newarku
       në Houston më 1956, pas disa viteve të negociatave dhe shumave
       të mëdha parash të nevojshme për këtë punë. Ideja u pranua me
       padurim dhe rezultoi në të ashtuquajturin kontejerizimin të
       anijeve. Futja e kontejnerëve ka rezultuar me rënie dramatike në
       kostot e transportit dhe rritjen e efikasitetit.
       10. Operacionet e kërkimit dhe programimi linear
  HTML http://www.telegrafi.com/fo/2010/10zb.gif
       Këto dy teknika na lejojnë të marrin vendime të mira dhe
       optimizim të sistemit. Operacionet kërkimore u aplikuan gjatë
       Luftës së Dytë Botërore për të ndihmuar aleatët për të zhvilluar
       sisteme për strategji më të mirë kundër bombarduesve gjermanë.
       “Vëllai” më i ri i tij - programimi linear - është një mjet që e
       lejon atë të punojë më mirë. Fjala është për teknikën
       matematikore të përdorur për të llogaritur zgjidhjen më të mirë
       të mundshme me burime të pakta, qoftë kjo për energji, makina,
       materiale, para, staf, hapësirë, kohë... /Telegrafi/
       *****************************************************
       Page 1 of 1