gopher.createaforum.com/1/forums/ndjenja/p/212

   DIR Return Create A Forum - Home
       ---------------------------------------------------------
       Ndjenja
  HTML https://ndjenja.createaforum.com
       ---------------------------------------------------------
       *****************************************************
   DIR Return to: PSIKOLOGJIA
       *****************************************************
       #Post#: 1580--------------------------------------------------
       Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:37 am
       ---------------------------------------------------------
       Per te realizuar sa me mire arrirjen e eksperimentit u moren dy
       p�rjetime nga dy persona. K�to jan� mendimet dhe ndjenjat e dy
       njer�zve q� kan� p�rjetuar incidente traumatike.
       
       Personi A: �Ndjehem tmerrsh�m, shum� i shqet�suar dhe i
       nevrikosur. Nuk kam qen� k�shtu p�rpara. Aksidenti me vetur� ka
       ndodh para 6 muajve por un� ende nuk ndjehem i sigurt n� vetur�,
       ndjehem shum� i frik�suar dhe mundohem t�i shmangem udh�timeve
       kur �sht� e mundshme. M� paraftyrohet aksidenti dhe nuk m� hiqet
       nga mendja edhe gjat� gjumit, nat�n �ndrrat jan� t� k�qija me
       skena nga aksidenti duke ndodhur prap� edhe prap� ... jam i
       rraskapitur nga kjo ....�
       
       Personi B: �M�nyra se si mendoj p�r jet�n time m� �sht�
       ndryshuar, vet�m mendoj pse na ndodhi neve? Ndjehem shum�
       fajtore kur mendoj se kam mundur t� b�j� m� shum� p�r t� ia
       shp�tuar jeten e shoqes q� ka vdekur. E rijetoj p�rvoj�n �do
       her�, mendoj gjithmon� �vet�m ta kisha b�r� k�t�, �vet�m ta
       kisha b�r� at�.... Ndjehem shum� e plog�sht dhe n� depresion
       dhe shpesh ... nuk mund t� qet�sohem dhe frigohem, kam mundur t�
       vdes...., nuk mund t� mendoj p�r t� ardhmen..., ndjehem e
       paft�...� N�se ju keni vuajtur nga ndonj� p�rvoj� traumatike ju
       mund t� keni ndjenja t� njejta. Kjo fletushk� �sht� shkruar nga
       psikolog�t p�r q�llim q� t� ju ndihmoj� t�i kuptoni k�to reagime
       dhe ju ofron disa sygjerime praktike p�r t� ju ndihmuar t�i
       p�rballoni ndjenjat.
       �ka �sht� incident traumatik?
       Incident traumatik mund t� jet� �do gj� q� �sht� jasht� nga
       ngjarjet ditore dhe �sht� shum� shqet�suese p�r dikend. Shum�
       gj�ra mund t� ken� k�t� efekt. Mund t� jet� nga zjarri,
       aksidenti, vjedhjes n� sht�pi apo sulm personal, sulmit, t� jeni
       d�shmitar t� ndonj� rasti tragjik si vdekja e dikujt. Mund t�
       jet� rast i madh si fat�keq�sis� s� madhe q� p�rfshin disa
       njer�z apo ngjarje personale q� ju p�rfshin juve, shok�t/shoqet
       apo an�tar�t e familjes.
       Si reagojn� njer�zit pas� incidentit traumatik?
       
       K�to n� vijim jan� disa nga reagimet q� ju mund t�i p�rjetoni
       pas ndonj� ngjarje tragjike. N� p�rgjith�si reagimet e njer�zve
       b�jn� pjes� n� tri grupe:
       �   P�rs�ritja e p�rjetimit t� tragjedis� n� mendje.
       �   Shmangia e gj�rave q� jan� t� lidhura me tragjedi.
       �   Ndjeheni m� shum� t� tendosur, t� nevrikosur apo m� shum�
       vigjilent se zakonisht.
       �   Jeni n� depresion, qani.
       Mund t� ju ndihmoj� t� shikoni se a i p�rjetoni k�to simptome.
       #Post#: 1581--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:38 am
       ---------------------------------------------------------
       Rip�rtrirja e tragjedis� n� mendjen tuaj
       �   Paraftyrim i ngjarjeve t� tragjedis� n� mendje (kjo shpesh
       quhet flashback q� do t� thot� kthim mbrapa)
       �   �ndrra shqet�suese nga tragjedia apo �ndrra p�r gj�rat q� ju
       frik�sojn�.
       �   Ndjeheni q� tragjedia do t� ndodh prap� � ndjenj� e fort� q�
       do ta p�rjetoni prap� tragjedin�.
       �   N�se kaloni n�p�r situat� apo ndejnj� q� ju p�rkujton
       tragjedin� dhe kjo ju shqet�son shum�.
       �   Kur ju p�rkujtohen kujtimet apo situatat e tragjedis� dhe
       p�rjetoni reagime fizike shqet�suese p�r shembull si rrahje e
       shpejt� e zemr�s, marramendje etj.
       T�i shmangeni gj�rave q� jan� t� lidhura me tragjedi
       �   Mundoheni t�i shmangeni ndjenjave, mendimeve dhe bisedave
       rreth tragjedis�.
       �   Shmangeni aktiviteteve, vendeve apo njer�zve q� ju
       p�rkujtojn� tragjedin�.
       �   Nuk jeni n� gjendje t� mbani n� mend gj�rat rreth
       tragjedis�.
       �   Humbni interesimin p�r jet�, ndjeheni t� ftoht� nga t�
       tjer�t apo nuk ndjenheni si p�rpara tragjedis�.
       �   Ndjeni q� nuk do t� keni t� ardhme normale � ju duket q�
       jetoni n� koh� t� huazuar.
       Ndjeheni m� shum� t� tendosur dhe t� nevrikosur se zakonisht
       �   Ndjeni zem�rim apo nevrikim
       �   Nuk mund t� koncentroheni
       �   Keni v�sht�rsi t� fleni
       �   Ndjeheni shum� vigjilent t�r� koh�n dhe trembeni shum�
       leht�.
       Reagimet nga stresi post traumatik mund t� na ndikojn� n� kat�r
       m�nyra t� ndryshme:
       �   Si ndjehemi
       �   M�nyr�n si mendojm�
       �   M�nyra se si trupi jon� funksionon
       �   M�nyra se si sillemi
       Ju mund t� kuptoni se si ndjeheni n�se i n�nvizoni simptomet e
       sh�nuara, simptomet q� i p�rjetoni rregullisht:
       Si ndjeheni?
       �   N�  Ankth, t� shqet�suar, t� brengosur, t� frik�suar
       �   Mendoni q� di�ka e keqe do t� ndodh
       �   T� tendosur, t� ngurt�, t� trubulluar, nevrik
       �   Jo-real, t� �uditsh�m, i paqart�, t� shk�putur
       �   N� depresion.
       #Post#: 1582--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:40 am
       ---------------------------------------------------------
       �ka ndodh me trupin tuaj?
       Zemra ju rrah shpejt dhe dridhet
       �   Shtrengim n� gjoks
       �   Muskujt jan� t� ngurrosur
       �   Lodhje, rraskapitje
       �   Dhembje n� trup
       �   Marramendje
       �   Ndjeni panik�
       �   N� depresion, t� humbur
       �   Ndjeheni t� zem�ruar
       �   Qani
       Si mendoni?
       �   Brengoseni vazhdimisht
       �   Nuk mund t� koncentroheni
       �   P�rjetoni tragjedin� n� mendjen tuaj
       �   E fajsoni vet�n pjes�risht apo plot�sisht p�r ngjarjen
       �   Mendoni q� do t� ndodh prap�
       �   Keni v�sht�rsi t� merrni vendime
       �   Ndjeni keqardhje, turp apo hidh�rim
       �   Mendime t� turbuara
       �   T� nevrikosur dhe t� frik�suar
       �   Trubullim n� stomak
       �   Keni problem me gjum� dhe �nd�rra t� k�qija
       �   Trembeni shum� leht�
       �ka b�ni?
       �   Endeni posht� e nalt�
       �   I shmangeni gj�rave q� ju kujtojn� ngjarjen
       �   Nuk mund t� uleni dhe relaksoheni
       �   I shmangeni njer�zve
       �   Nuk d�shironi t� jeni vet�m
       �   Jeni t� nevrikosur
       �   I prishni marr�dh�niet
       �   Pini alkohol apo duhan m� shum�
       �   Vareni nga t� tjer�t shum�
       Mendimet e zakonshme
       �Ishte faji im� �Jam duke u �mendur� �Do t� p�rjetoj krize
       zemre� �Po m� kontrollon mua� �Nuk mund t� p�rballoj m� �Do t�
       m� bjer� t� fik�t� �Pse u desh t� ndodh kjo� �Nuk shoh arsye m�
       Pse reagojm� kaq fu�ish�m p�r tragjedi?
       Ka disa arsye pse tragjedit� l�n� ndikim t� fuqish�m emocional
       n� njer�z. S� pari, shpesh tragjedit� e d�mtojn� besimin
       elementar q� ne e kemi p�r jet�n, se jeta �sht� mjaft e sigurt
       dhe jeta p�r ne ka kuptim, q�llim n� form� t� posaqme. Mund t�
       jet� se m�nyra si e shohim jet�n �sht� d�mtuar, ne ndoshta kemi
       reaguar ndryshe nga si kemi d�shiruar apo pritur gjat� krizave.
       S� dyti, tragjedit� zakonisht ndodhin papritmas dhe pa ndonj�
       paralajmrim. Ne nuk kemi koh� t�i p�rshtatemi k�saj p�rvoje t�
       re. Kjo zakonisht �sht� jasht� p�rvojave tona normale dhe ne
       duhet t� ballafaqohemi me at� q� �sht� e panjohur p�r ne dhe nuk
       kemi dituri si t� sillemi. Ju ndoshta jeni ndjehur q� do t�
       vdisni apo njer�zit p�rreth juve kan� vdekur dhe ju jeni t�
       tronditur. Kur ndodh k�silloj tragjedie mendja jon� e mban� n�
       kujtes� traum�n me shum� fuqi, si m�nyr� natyrale p�r
       vet�mbrojtje p�r tu siguruar q� nuk do t� kaloni n�p�r asilloj
       situate prap�. Por si rezultat i k�saj ju do t� mbeteni me
       reagime t� post traumatike t� p�rshkruara m� lart�.
       Si mund ti ndihmoj� vet�vetes?
       �sht� me r�nd�si t� kuptoni se reagimet q� i p�rjetoni jan�
       shum� t� zakonshme pas ndonj� tragjedie, reagimet nuk jan�
       shenja t� dob�sis� apo t� marr�zis�. Sygjerimet n� vijim mund t�
       ju ndihmojn� q� t� ia filloni t�i p�rballoni reagimet e post
       traum�s. Gj�rat q� i p�rshkruajm� mund t� ju ndihmojn�:
       �   Kuptoni tragjedin�
       �   T� merreni me paraftyrimet dhe �ndrrat e k�qija nga
       tragjedia
       �   Tejkaloni presionin, neveritjen dhe zem�rimin
       �   Tejkaloni shmangjen
       �   Tejkaloni m�rzitjen
       Kuptimi i tragjedis�
       Mundohuni t� kuptoni sa m� shum� se �ka ka ndodhur. Kjo mund t�
       ju ndihmoj� ta kuptoni ngjarjen m� qart�sisht. Kjo do t� ju
       ndihmoj� t� sh�roheni. N�se njer�zit t� tjer� kan� qen� n�
       ngjarje, bisedoni me ata dhe pyetni p�r mendimet e tyre p�r
       ngjarjen. Bisedoni me viktimat e tjer�, personat nga sh�rbimet
       shp�tuese apo kalimtar�t k�ta mund t� jen� personat q� mund t�
       ju ndihmojn� t� kuptoni m� gjer�sisht se �ka ka ndodhur.
       Zakonisht n� k�to rrethana personat nga sh�rbimet shp�timtare
       jan� n� gjendje t� ju ndihmojn�. N�se mendoni p�r tragjedin� me
       njer�zit e tjer� mund t� ju ndihmoj�. Ju ndoshta ndjeni q�
       tragjedia ju ka ndryshuar plot�sisht m�nyr�n se si keni menduar
       p�r jet�n, k�shtu q� �sht� mir� t� mundoheni t�i sqaroni
       ndjenjat, bisedat me njer�z t� tjer� mund t� ju ndihmojn� ta
       b�ni k�t�. Disa njer�z bisedojn� me shok�/shoqe, an�tar�t e
       familjes apo partnerin/en, t� tjer�t i qasen mjekut t� tyre p�r
       t� k�rkuar ndihm�. Disa njer�zve ju ka ndihmuar n�se i kan�
       shkruar p�rvojat e tyre.
       
       Mundohuni t� kaloni disa minuta p�r t�i menduar m�nyrat q� ju
       mund t� kuptoni se n�p�r �ka keni kaluar. Mundohuni t�i shkruani
       disa ideja si:
       �   Njer�zit bisedojn� p�r tragjedi p�r t� kuptuar se �ka ka
       ndodhur
       �   Njer�z me t�cil�t mund t� bisedoni.
       �   Gj�ra q� mund t� b�ni vet�vetiu p.sh. t� shkruani p�rvojat
       tuaja
       1.   T� merreni me paraftyrimet dhe �ndrrat e k�qija nga
       tragjedia
       Shum� njer�z mundohen t�i harrojn� p�rvojat nga tragjedia p�r t�
       mos menduar p�r te. Edhepse kjo �sht� gj� natyrale p�r t� b�r�
       nuk mund t� ju ndihmon p�rgjithmon� p�r ta tejkaluar problemin.
       Njer�zit vazhdojn� ta p�rjetojn� tragjedin� n� mendjen e tyre
       dhe t� ken� �ndrra t� k�qija lidhur me tragjedin�. �sht�
       v�rtetuar se nj�ra nga m�nyrat m� t� mira p�r t�i redukuar
       p�rjetimet dhe �ndrrat e k�qija �sht� duke b�r� koh� �do dit�
       p�r t�i rishikuar kujtimet e pak�ndshme dhe �ndrrat. Shum�
       njer�zve ju ka ndihmuar n�se �do dit� p�r 20 minuta jan� ulur t�
       qet� p�r t�i menduar apo p�r t� biseduar gj�rat apo p�r t�i
       shkruar disa shenime rreth tragjedis� k�shtu q� paraftyrimet e
       padashura dhe �ndrrat e k�qija gradualisht jan� b�r� t�
       par�ndsishme dhe nuk kan� ndodhur shpesh. N�se shihni �ndrra t�
       k�qija e b�ni k�t� para se t� bjerni n� gjum�. Ky proces ju
       ndihmon t� p�rfitoni kontroll t� k�tyre mendimeve n� vend se t�
       ju tejkalojn� juve. �sht� me r�nd�si t� mundoheni t� synoni n�
       an�n pozitive t� situat�s tuaj t� tanishme kur ju bjen n� mend
       p�rvoja e tragjedis� q� e keni p�rjetuar.
       Provoni k�to m�nyra:
       1.   Shkruani holl�sirat e paraftyrimeve dhe �ndrrave t� k�qija
       q� i p�rjetoni.
       2.   Gjeni koh� gjat� dit�s p�r t� menduar se �ka ka ndodhur.
       Kjo duhet t� b�het n� ambient t� qet� dhe t� sigurt.
       3.   Mendoni p�r gj�ra pozitive p�r situat�n q� jeni tani: p�r
       shembull, �Un� kam mbijetur k�t� dhe ende jam k�tu�, Un� kam
       shoqe/shok� t� mir� q� m� p�rkrahin�, �Un� tani mund t� ia
       filloj t� planifikoj t� ardhm�rin�.
       #Post#: 1583--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:43 am
       ---------------------------------------------------------
       Tejkalimi i presionit, neveritjes dhe zem�rimit
       Presioni, neveritja dhe zem�rimi jan� aspekte t� zakonshme t�
       reagimeve post traumatike. Mund t� ket� edhe simptome fizike
       duke p�rfshir� frymarrje t� dob�t, rrahje e zemr�s me shpejt�si,
       frym-marrje t� tep�rt, marramendje dhe tension n� muskuj.
       Provoni m�nyrat n� vijim p�r t�i zvog�luar simptomet fizike. N�
       m�nyr� q� t�i zvog�loni simptomet fizike �sht� e dobishme n�se
       ia filloni menj�her� si t� vini re shenjave t� para t�
       tensionit. Kur i v�ni re shenjat t� para t� tensionit ju mund
       t�i ndaloni t� b�hen shum� t� shpeshta duke p�rdor m�nyra t�
       relaksimit. Disa njer�z relaksohen nga ushtrimet fizike, duke
       d�gjuar muzik�, shikuar televizor apo duke lexuar lib�r. P�r t�
       tjer�t �sht� m� e dobishme p�r t�i vijuar disa ushtrime. Klasat
       p�r joga (lloj t� ushtrimeve spitituale q� vjen nga hinduizmi q�
       p�rfshin frymmarje t� kontrolluar dhe meditim) apo relaksim mund
       t� jen� t� dobishme, apo mund t� nd�gjoni kaseta relaksuese.
       Kasetat relaksuese mund t�i k�rkoni nga mjeku juaj por edhe mund
       t�i bleni n� dyqan. Relaksimi �sht� nj� aft�si si �do gj� tjet�r
       k�shtu q� duhet t� m�sohet dhe kjo shkon gjat�. Ushtrimet n�
       vijim ju m�sojn� t�i relaksoni muskujt dhe shum� njer�z i gjejn�
       t� dobishme p�r t� zvog�luar nivelin e tensionit dhe ankthit.
       Relaksimi i muskujve n� thell�si � �sht� m� e dobishme n�se i
       lexoni udh�zimet para se t� ia filloni n� m�nyr� p�r t�i m�suar.
       M� s� pari e gjeni nj� vend t� qet�, t� ngroht� dhe t� rehatsh�m
       ku nuk do t� keni pengime. E b�ni k�t� n� koh�n kur ndjeheni m�
       t� qet�. Shtrihuni, rehatohuni dhe i mbyllni syt�. Koncentrohuni
       n� frymarrjen tuaj p�r disa minuta. Merrni frym� ngadale dhe n�
       qet�si duke marr� frym�n brenda dhe numroni deri n� tre dhe
       pastaj e qitni frym�n jasht� prap� duke numruar deri n� tre. I
       p�rs�ritni vet�vet�s fjal�n �qet�si� apo �relaksohu� duke e
       qitur frymarrjen jasht�. Ushtrimet e relaksimit kalojn� n�p�r
       grupe t� ndryshme t� muskujve duke qen� n� tension dhe pastaj
       relaksoheni. Ju duhet t� merrni frym�n brenda kur jeni n�
       tension dhe relaksoheni kur e qitni frym�n jasht�. Filloni me
       duart tuaja e shtr�ngoni nj�r�n shum� dhe mendoni p�r tensionin
       q� e b�het n� dor�. Mendoni p�r tensionin n� dor�n tuaj p�r disa
       sekonda dhe pastaj e relaksoni dor�n. V�ni mendjen te ndryshimi
       i tensionit dhe relaksimit. Ju mund t� ndjeni n� dor� si shpim
       t� leht� kjo do t� thot� q� relaksimi ia ka filluar t�
       zhvillohet. E p�rs�ritni t� njejtin ushtrim n� dor�n tjet�r.
       �doher� kur relaksoheni muskujt e nj� grupi mendojn� se si
       ndjehen kur relaksohen. Mos u mundoni t� relaksoheni vet�m ta
       largoni tensonin. I lejoni muskujt t� relaksohen sa m� shum� q�
       mundeni. Mendoni p�r ndryshim q� e ndjeni kur muskujt jan� t�
       relaksuar dhe kur jan� n� tension. Tani e p�rs�ritni k�t� me
       muskujt e tjer� n� trup. �doher� i shtr�ngoni p�r disa sekunda
       pastaj i relaksoni. Mendoni se si i ndjeni muskujt dhe pastaj i
       relaksoni. �sht� e dobishme n�se punoni me grupin e muskujve n�
       vijim:
       �   Gishtat � i shtr�ngoni dhe pastaj i relaksoni.
       �   Duart � lakoni b�rrylat dhe shtrengoni duart. E njdeni
       tensionin n� duar posaq�rish mbi b�rryla. Mos harroni, e b�ni
       k�t� vet�m p�r disa sekonda dhe pasatj relaksohuni.
       �   Qafa � e mbani qaf�n drejt dhe shkoni prej nj� ane n� an�n
       tjet�r ngadal�. E ndjeni si tensioni barrtet. Pastaj e sjellni
       kok�n p�rpara n� pozit� t� rehatshme.
       �   Fytyra � Jan� disa muskuj n� fytyr� por ju mendoni p�r
       ballin dhe nofull�n. Fillimisht i ulni vetullat teposht�. E
       relaksoni ballin. Ju poashtu mund t� i ngritni vetullat dhe
       relaksohuni. Tani e shtr�ngoni nofull�n pastaj relaksohuni.
       �   Gjoksi � Merrni frym� thell�, mbajeni p�r disa sekonda dhe
       relaksohuni. Pastaj merrni frym� normal.
       �   Barku � shtr�ngoni muskujt e barkut sa m� shum� q� keni
       mund�si dhe relaksohuni.
       �   Prapanica � e shtr�ngoni prapanic�n dhe relaksohuni.
       �   K�mb�t � i shtrini k�mb�t dhe i lakoni k�mb�t nga fytyra
       juaj. I p�rfundoni ushtrimet duke i l�vizur gishtat e k�mb�ve.
       P�r t�i b�r� k�to ushtrime ndoshta do t� ju ndihmoj� n�se dikush
       mund t� ju lexoj udh�zimet p�rderisa ju ushtroni. Mos u mundoni
       shum�, b�ni aq sa mundeni. P�r t� pasur efekt t� duhsh�m p�r tu
       relaksuar ju duheni t�:
       �   Ushtroni �do dit�
       �   Ia filloni t� p�rdorni relaksimin n� situata t� p�rditshme.
       �   M�sohuni t� relaksoheni duke mos pas� nevoj� t�i shtr�ngoni
       muskujt.
       �   I p�rdorni relaksimin n� situata t� v�shtira p.sh. me
       frymarrje t� ngadalshme.
       �   Zhvilloni stil t� jet�s m� relaksues.
       K�to ushtrime relaksuese mund t� jen� n� dispozicion n� kaset�
       nga mjeku juaj i p�rgjithsh�m. Mos harroni relaksimi �sht� nj�
       aft�si ashtu si  Aft�sit� e tjera shkon koh� derisa t� m�sohet.
       Para se t�i b�ni ushtrimet relaksuese shkruani sa jeni n� ankth
       para dhe pas ushtrimeve, e vler�soni ankthin me numrat prej nj�
       deri n� dhjet�.
       Frymarrja e kontrolluar
       Frymarrja e shpejtuar �sht� shum� e zakonshme kur dikush �sht�
       n� ankth, i zem�ruar dhe i nevrikosur.Kjo do t� thot� q�
       ndryshimet ndodhin n� frymarrjen e tyre. Ata fillojn� t�
       g�lltisin ajr, dhe mendojn� q� do t� ju ndalet fryma apo mund t�
       fillojn� t� marrin frym� shum� shpejt. Kjo i b�n� ata t� ju
       merret mendja dhe i bjen m� shum� n� ankth. Mundohuni ta njihni
       n�se e b�ni k�t� dhe mundohuni t� merrni frym� ngadal�. M�sohuni
       t� merrni frym� ritmikisht merrni frym� brenda deri n� tre dhe
       qitni jasht� deri n� tre kjo do ta rregullon frymarrjen n�
       normale. Disa njer�z e kan� gjet� t� dobishme me p�rdor or�n p�r
       ta numruar frymarrjen. T� tjer�t e kan� gjet� t� dobishme p�r t�
       marr� frym� n� nj� qese t� letr�s apo n� duar t� grumbulluara.
       Me k�t� duhet t� i mbuloni hund�n dhe goj�n. Ju duhet tre minuta
       frymarrje t� ngadal�suar apo p�r t� marr� frym� n� qese t�
       letr�s p�r frymarrjen tuaj t� kthehet n� normale.
       
       Heqja nga mendja
       N�se e hiqni mendjen nga simptomet ju gjeni q� simptomet shpesh
       zhduken. Mundohuni t� shikoni p�rreth juve, i shikoni gj�rat n�
       holl�sirat m� t� vogla si regjistrimet e veturave, k�pucat q�
       njer�zit e tjer� i mbathin, bisedat. Prap� ju duhet t� hiqni
       mendjen p�r tre minuta q� simptomet t� ia fillojn� t�
       zvog�lohen. P�rderisa relaksimi, ushtrimet p�r frymarrje dhe
       m�nyrat p�r ta hequr mendjen q� ndihmojn� p�r ta redukuar
       ankthin �sht� shum� me r�nd�si t� kuptoni q� ankthi nuk �sht� i
       d�msh�m dhe i rreziksh�m. Edhe n�se nuk i p�rdorni k�to m�nyra
       asgj� e tmershme nuk do t� ndodh�. Ankthi nuk �sht� e d�mshme
       por �sht� e parehatshme. K�to m�nyra mund t� ju ndihmojn� ta
       redukoni k�t� parehati.
       Zemrimi
       �sht� e vlefshme t� bisedoni ndjenjat e zem�rimit me njer�zit
       p�rreth tyre. Ju nuk ju drejtoheni atyre me zem�rimin tuaj
       mir�po ju mund ta drejtoni zem�rimin n� ata. Ju tregoni atyre q�
       zem�rimi nuk �sht� p�r shkak tyre por nga ajo q� e keni
       p�rjetuar. K�rkoni durim nga ata p�derisa zemrimi dhe neveritja
       ju kalon dhe tregoni atyre q� mos ta marrin zemrimin tuaj
       personalisht.
       #Post#: 1584--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:45 am
       ---------------------------------------------------------
       Tejkalimi i shmangies
       Pas p�rvojave traumatike shmangia mund t� jet� n� disa m�nyra.
       Shmangia p�r t� biseduar p�r at� q� ka ndodh, t� mos
       shqet�soheni p�r tragjedin� poashtu mund t� thot� q� ju mund t�i
       shmangeni �do gj�je dhe �do njeri q� ka lidhje me tragjedi.
       Shmangia ju parandalon p�r ta tejkaluar traum�n dhe n� disa
       raste t� ju parandaloj ta vazhdoni jet�n n� m�nyr� normale.
       Mundohuni t�i njihni gj�rat q� ju shmangeni, ju poashtu mund t�
       ju ndihmoj� n�se i shkruani. Vendosni vet�vetiu disa q�llime t�
       vogla p�r ta tejkaluar frik�n t�nde. Ne e quajm� k�t� �shkall�t
       e ankthit�. Ato situata q� ne frigohemi vet�m pak jan� n� fund
       dhe at� q� frigohemi shum� jan� n� krye.
       
       Shikojeni k�t� shembull q� mund t� ju ndihmoj� Kur Meri punonte
       n� bank� ajo ishte k�rc�nuar nga dikush me revolver. Ajo nuk
       mund t� shkoj n� zyre t� vogla n� vende publike, ajo nuk shikon
       emisione n� televizion dhe nuk i lexon gazetat ku mund t� ket�
       raporte p�r incidente t� dhun�shme. Ajo e ka p�rshkruar
       �shkall�t e ankthit�: Ajo frikohet pak nga:
       1.   N�se shikon gazetat me raporte t� sulmeve
       2.   N�se i shikon lajmet n� ora 6 n� mbr�mje
       3.   N�se e shikon emisionin �Crime Watch� (Emision n� tv p�r
       sulmet q� kan� ndodhur n� Britani t� Madhe, jipet n� tv �do muaj
       me synim q� t� ket� ndihm� dhe d�shmitar nga popullsia)
       4.   N�se q�ndron jasht� nd�rtes�s s� bank�s
       5.   N�se hyn n� bank�
       6.   N�se shkon n� bank� kur banka �sht� e z�n� me shum� njer�z
       7.   N�se shkon n� at� bank� ku ka ndodh incidenti
       8.   Ajo frigohet m� shum� nga k�to t� fundit
       9.   Ajo ia fillon nga numri 1 dhe gradualisht kalon n� numrin
       7. Ajo gjen q� ankthi i saj nga k�to gradualisht zvog�lohet duke
       i tejkaluar nj� nga nj� dhe duke e tejkaluar shmangien e saj
       ndaj k�tyre.
       
       Mos harroni q� n� fillim ju ndoshta do t� ndiheni t� shqet�suar
       por n�se ju mund t� vazhdoni t� q�ndroni n� situatat q�
       frik�soheni gradualisht do t� ia filloni t� ndjeheni m� t� qet�.
       Tejkalimi i m�rzitjes pas tragjedis�
       Njer�zit shpesh p�rjetojn� m�rzitje pas tragjedis�. Kjo shpesh
       mund t� kaloj� n� ndjenja t� mos vler�sim t� vetvetes, pa
       siguri, pa shpres� dhe faj�si. �sht� me r�nd�si se t� gjitha
       k�to mendime negative t� mos t� kalojn� pa i kund�rshtuar. Pas
       p�rjetimit t� tragjedis� shum� njer�z priren t� mendojn� dhe t�
       presim m� t� keqen nga vetvetja, jeta dhe ardhm�ria e tyre. Mos
       i pranoni k�to mendime: Mundohuni t�:
       �   Identifikoni kur jeni t� m�rzitur
       �   I shkruani mendimet e padashura gjat� koh�s kur jeni t�
       m�rzitur
       �   Mundohuni t�i num�roni k�to mendime duke i shkruar
       argumentet kund�r tyre.
       Paramendoni se �ka mund t�i thuani nj� shoqe apo shoku n�se ata
       mendojn� n� m�nyr� negative p�r vetveten. Kjo �sht� posa��risht
       shum� me r�nd�si n�se keni ndjenja faji.
       N�se mbani ditar me gj�rat q� keni mundur t�i b�ni apo jeni
       k�naqur gjat� jav�s, kjo mund t� ju ndohmoj� t� koncentroheni n�
       gj�ra t� mira n� vend t� gj�rave t� k�qija n� jet�n t�nde.
       Merruni me di�ka aktive
       Aktivitetet fizike jan� posa��risht t� dobishme. Ecni, vraponi,
       ngisni bi�iklet�n, k�rceni, �do gj� q� ia fillon t� shton
       aktivitetin tuaj do t� ju ndihmoj� t� ndiheni m� mir�.
       Planifikoni �do dit� apo �do dyt�n dit� t� merreni 15-20 minuta
       me ndonj� aktivitet fizik. K�to lloj aktivitete ju ndihmojn� q�
       t� mos ndjeheni t� lodhur dhe t� leht�soj gjendjen shpirt�rore.
       Gjeni di�ka ndonj� interes q� ju p�lqen dhe kaloni koh� me t�.
       Planifikoni dhe synoni n� gj�rat q� ju zakonisht d�shironi t�
       merreni dhe kaloni m� shum� koh� �do dit� n� k�to aktivitete.
       Mund t� ju ndihmoj� edhe n�se gjeni ndonj� interes t� ri. Disa
       njer�z kan� gjetur q� aktivitetet kreative ju kan� ndihmuar t�i
       shprehin ndjenjat e tyre dhe t� ndjehen m� mir� si pikturimi,
       marrja me poezi, muzika.
       Kujdesuni p�r vet�veten
       Mundohuni t� rezistoni tundimit n� m�nyr� p�r t� p�rballuar
       m�rzitjen t� pini alkohol, merrni medikamente apo p�rdorni drog�
       ilegale. K�to mund t� ju japin leht�sim t� menj�hersh�m mir�po
       shum� shpejt mund t� krijojn� probleme tjera sh�ndetsore dhe
       psikologjike. Ushqehuni mir�, ushqimi i sh�ndetsh�m do t� ju
       mbaj� me sh�ndet t� mir� k�shtu q� do t� sh�roheni m� shpejt.
       Mundohuni ta �q�rasni� vet�veten me gj�ra q� normalisht ju
       p�lqejn�.
       Kur ju duhet t� k�rkoni ndihm� t� m�tutjeshme
       Ne shpresojm� se sygjerimet q� kemi b�r� n� k�t� fletushk� jan�
       t� dobishme p�r ju. Shqet�simi q� zakonisht vjen pas� tragjedis�
       me koh� humbet. Megjith�at� n�se mendoni se p�rparoni ngadal�
       at�her� ka m�nyra tjera q� mund t� ju ndihmoj� t� i tejkaloni
       problemet tuaja. Konsideroni m�nyra tjera t� ndihm�s posaq�risht
       n�se marr�dh�niet me njer�z t� tjer� dhe puna juaj ndikon keq,
       apo mendoni se nuk mund t� p�rmbaheni m�, apo keni mendime ta
       l�ndoni vet�veten. Poashtu �sht� e vlefshme t� k�rkoni ndihm� t�
       m�tutjeshme n�se ndjenjat tuaja nuk p�rmir�sohen pas disa
       muajve.
       
       Ku mund t� drejtohem p�r ndihm�
       
       �   Mjeku juaj familjar
       �   Psikologu
       �   Psikiatri
       #Post#: 1585--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:46 am
       ---------------------------------------------------------
       Kriteriet e PTSD
       Kriteriet p�r dh�ni�n e diagnos�s se �rregullimit t� Stresit
       Post-Traumatik sipas DSM-IV.
       
       
       A.     Personi i �sht� ekspozuar nj� ngjarjeje traumatike, n� t�
       cil�n kan� qen� t� pranishme t� dy situatat e m�poshtme:
       1.   Personi ka p�rjetuar, ka qen� d�shmitar, ose �sht�
       p�rballuar me nj�/disa ngjarje � p�rfshinin vdekje aktuale apo
       k�rcenim p�r vdekje apo nj� d�mtim serioz, apo k�rc�nim ndaj
       integritetit fizik t� vetes dhe t� tjer�ve
       2.   Reaksioni i personit p�rfshinte frik� t� thell�, ndjenj�
       pamund�sie p�r t� dh�n� ndihm�, apo ndjenj� tmerri. (Sh�nim
       shtes�: Tek f�mij�t kjo mund t� shprehet p�rmes nj� sjellje t�
       �organizuar dhe t� ngacmuar)
       B.     Ngjarja traumatike rip�rjetohet vazhdimisht n� nj� (apo
       m� shum�) m�nyrat e m�poshtme:
       
       1.   Rikujtime stresuese dhe t� vazhdueshme t� mendimeve,
       imazheve apo perceptimeve, q� lidhen me traum�n. Sh�nim: N�
       f�mij�t e vegj�l, mund t� shfaqet loja e p�rs�ritur n� t� cil�n
       shprehen aspekte t� ndryshme t� traum�s
       2.   �ndrra t� vazhdueshme mbi ngjarjen. (Sh�nim shtes�: F�mij�t
       mund t� ken� �ndrra t� frikshme pa nj� p�rmbajtje t� njohur apo
       t� kuptueshme)
       3.   T� vepruarit apo t� ndjer�t sikur ngjarja traumatike po
       p�rs�ritet (p�rfshin nj� ndjenj� rip�rjetimi t� p�rvoj�s,
       iluzioneve, halucinacioneve dhe episodave disociative t� s�
       kaluar�s, duke p�rfshir� edhe ato q� ndodhin kur zgjohen, ose
       kur jan� t� intoksinuar). (Sh�nim shtes�: Tek f�mij�t e rritur
       mund t� ndodh� nj� riaktivizim specifik i traum�s)
       4.   Stres intensiv psikologjik, si pasoj� e ekspozimit ndaj
       stimujve t� jasht�m dhe t� brendsh�m, t� cilat simbolizojn� apo
       ngjajn� me nj� aspekt t� ngjarjes traumatike
       5.   Reagueshm�ri fiziologjike (trupore) si pasoj� e ekspozimit
       ndaj stimujve t� brendsh�m apo t� jasht�m, t� cil�t simbolizojn�
       apo ngjajn� me nj� aspekt t� ngjarjes traumatike
       C.      Evitimi i vazhduesh�m i stimujve t� shoq�ruara me
       traum�n dhe mpirje t� reagueshm�ris� s� p�rgjithshme (jo t�
       pranishme para traum�s), si� tregohet nga tre (apo m� shum�)
       situata n� vijim:
       
       1.   P�rpjekje p�r t� evituar mendimet, ndjenjat apo bisedat t�
       lidhura me traum�n.
       2.   P�rpjekje p�r t� evituar aktivitete, vende apo njer�z, q�
       risjellin nd�rmend traum�n
       3.   Paaft�si p�r t� rikujtuar nj� aspekt t� r�nd�sish�m t�
       traum�s
       4.   R�nie e theksuar e interesit apo pjes�marrjes n� aktivitete
       dometh�n�se
       5.   Ndjenja largimi apo tu huajt�simi nga t� tjer�t
       6.   Nivel i kufizuar emocionaliteti (si p.sh.: paaft�si p�r t�
       pasur apo provuar ndjenja dashurie)
       7.   Ndjenja t� nj� ardhmeje t� shkurt�r (si p.sh.: nuk mendon
       se mund t� b�j� karrier�, t� martohet, t� ket� f�mij�, apo t�
       ket� nj� jet� normale)
       D.     Simptoma t� q�ndrueshme t� nxitshm�ris� s� lart� (jo e
       pranishme para traum�s), si� tregohet nga dy (apo m� shum�)
       situata si vijon:
       
       1.   V�shtir�si n� r�nie apo ndjenj�n n� gjum�
       2.   Irritim ose shp�rthim zem�rimi
       3.   V�shtir�si n�  P�rqendrim (koncentrim)
       4.   Hipervigjilenc�
       5.   Gjendje alarmi e ekzagjeruar
       E.     Koh�zgjatja e shqet�simit (simptomat n� kriteret B, C
       dhe D) �sht� m� shum� se nj� muaj.
       
       
       F.     Shqet�simi shkakton stres klinikisht dometh�n�s apo
       d�mtim n� fushat sociale, t� pun�simit apo n� fusha t� tjera t�
       r�nd�sishme t� funksionimit.
       #Post#: 1586--------------------------------------------------
       Re: Stresi post traumatik!
   DIR By: Ai_Djali
       Date: April 6, 2012, 7:47 am
       ---------------------------------------------------------
       Si t� shmangim stresin
       Stresi behet shkak per prishjen e ekuilibrit te jetes tone. Po
       si ta shmangim ate me qellim qe jeta jone te shkoje se me mire.
       Ndqi me kujdes gjashte hapat e meposhtem per te dale nga gjendja
       ku keni rene.
       1. Zgjidh nje diete fikse, pra ushqimin qe ty te pelqen ta hash,
       pa prishur regjimin e te ngrenit, ne kete menyre do te arrini te
       gjeni hamonine midis trupit dhe deshirave tuaja.
       2. Respekto oraret e takimeve personale apo ato qe kane lidhje
       direkte me punen. Asnjehere mos neglizho orarin e pushimit,
       vetem ne kete menyre do te jeni i fresket per oret ne vijim.
       3. Pasioni juaj per futbollin apo televizionin duhet te jete
       gjithnje ne linje te pare. Mos mendoni se puna ka rendesi
       maksimale. Shpesh edhe deshirat per tu zbavitur luajne rol te
       rendesishem ne humorin tone.
       4. Munduho te jesh gjithnje i qete: Trafiku apo zenkat ne pune
       konsiderohen rutine dhe ato nuk mund te jene nje shqetesim i
       pashmangshem per ju. Perpiquni te ndani kohen ne menyre
       perfekte.
       5. Nje terapi e vogel me miqte do te ishte ideale per te zbrazur
       stresin e dites. Mos ngurro te besh thashetheme apo te flasesh
       me miqte per problemet e tua apo gjithcka qe te ka zene syri
       gjate dites tende.
       6. Hapi i fundit, qe konsiderohet edhe finali, eshte matja e
       grades ku ka arritur stresi juaj. Nese te gjitha keto qe thame
       nuk sjellin jeten tuaj ne vijen e duhur, drejtohuni tek nje
       psikoterapist.
       *****************************************************
       Page 1 of 1