gopher.createaforum.com/1/forums/ndjenja/p/149

   DIR Return Create A Forum - Home
       ---------------------------------------------------------
       Ndjenja
  HTML https://ndjenja.createaforum.com
       ---------------------------------------------------------
       *****************************************************
   DIR Return to: FILOZOFIA
       *****************************************************
       #Post#: 881--------------------------------------------------
       Nevojshm�ria e Filozofis�
   DIR By: Kaloresi
       Date: March 8, 2012, 7:59 am
       ---------------------------------------------------------
       Jan� shum� gj�ra q� na nevojiten n� k�to momente. Me t� v�rtet�,
       jemi t� varf�r br�nda k�tij boll�ku dhe rehatll�ku q� na ofron
       nj� teknologji q� ndodhet n�n sh�rbimin e nevojave t� v�rteta
       dhe t� supozuara t� njeriut.Por, v�rtetojm� se sa m� shum� kemi,
       aq m� shum� nevojitemi dhe kjo p�rb�n nj� rreth vicioz q� �sht�
       e v�shtir� t� ndaloj�, vet�m n�se arrijm� at� q� me t� v�rtet�
       na nevojitet. P�r k�t� arsye themi: Na nevojitet m� tep�r
       Filozofi.
       Kur shpjegojm� q�llimet e filozofis�, theksojm� sidomos
       seminaret bashk�kohore t� Filozofis� q� kryhen me m�nyr�n
       klasike. Dhe v�m� theksin aty, dometh�n� n� m�nyr�n klasike, ku
       Filozofia me kuptimin e gj�r� t� saj, p�rmban t� gjith� faz�n e
       jet�s dhe mundohet tu p�rgjigjet pyetjeve t� saj, pa u kufizuar
       n� kuadra t� kristalizuara q� sot perdoren.
       SOT EKZISTON FILOZOFIA, POR��.
       Dikush mund t� pyes� veten: Pse nuk ekziston filozofia n� koh�t
       e sotme, q� t� drejtohemi stilit klasik? Po ekziston, por � Nuk
       do t� hym� n� detaje t� programeve universitare, dhe as tek ato
       q� n� disa v�nde p�rdoren n� gjimnaze. Ekzistojn� m�sime
       filozofie, por ajo l�nd� mbush jet�n e atyre q� e japin si
       m�sim, apo jo, ose t� atyre q� ndjekin m�simet e filozofise? Jo
       sipas programeve , por sipas m�suesve q� e japin si m�sim. Vet�m
       ata q� dedikohen me dashuri t� v�rtet� n� pun�n e tyre arijn� t�
       b�hen t� kuptuesh�m nga nx�n�sit e tyre dhe arrijn� t� zgjojn�
       nj� ndjenj� k�rkimi dhe takimi.
       T� tjer�t krijojn� nj� kaos t� kot� mendor q� p�rfundon n�
       m�nyrat e njohura q� p�rdoren sot p�r t� karakterizuar
       filozofin�: budall�qe fjal�sh t� �uditshme dhe kuptime t�
       pavlera dhe t� padurueshme. Ky �sht� mallkimi i padrejt� q� vuan
       filozofia: t� qenit e padobishme.
       Nuk nevojitet p�r asgj� praktike dhe as nuk ofron para.
       Dometh�n�, p�r t� nxjerr� dikush para n� k�t� sektor duhet t�
       merret vet�m me departamentin e arsimit (dhe jo gjithmon� me
       qejf) ose t� ket� fatin e pabesuesh�m t� nxjer� ndonj� lib�r q�
       t� mund t� lexohet dhe t� b�het i pranuesh�m. Akoma jehojn�
       tingujt e polemikave q� u b�n� n� Spanj� kur u vendos t� dilte
       kjo l�nd� nga programet e shkollave t� mesme. Pa u th�n� qart�,
       lihej t� kuptohej ideja e �� padobishm�ris뒒. P�r k�t� arsye u
       ankuan pedagog� dhe nx�n�s dhe fakti q� disa njer�z guxuan t�
       v�rtetojn� se rinia pa filozofi nuk do t� m�sonte t� mendonte,
       ishte me t� v�rtet� dicka e g�zueshme. Por ndoshta nuk �sht� aty
       tema e bised�s? Ndoshta ajo q� n� t� v�rtet� u intereson � nuk
       mund t� them se kujt, por duhet t� ekzistojn� mbi nj� person �
       �sht� t� mos mendoj� rinia dhe t� lihet t� zvarritet nga rrymat
       e budallepsura t� modave. Mos ndoshta nuk do t� ishte shum� m� e
       v�shtir� t� demagogohet nj� rini me aft�sin� e t� menduarit? Ne
       �fare gj�ndje mbeten me t� v�rtet� ata q� mbarojn� Shkoll�n
       universitare t� Filozofis�? Pas disa vitesh pune, n� m�ndjen e
       tyre ziejn� qindra ide kontradiktore t� reflektuesve t� epokave
       t� ndryshme, pa mundur asnjeri t� gjej� fill�n q� i bashkon k�to
       epoka historike dhe mendimet q� dalin nga to.
       Filozofi i ri i sot�m ( a mund t� quhet filozof ai q� mbaron
       k�to studime? ) jeton n� konfuzion, ose ka prirje t� ndjek� ato
       doktrina q� me nj� m�nyr� t� shkath�t i jan� shfaqur si m� t�
       ��mirat��. Apo ndjehet i paaft� me kaq shum� argumente q� nuk i
       sjellin zgjidhje p�r problemet q� po p�rballon n� jet�n e
       p�rditshme. P�r k�t�, nuk �sht� se i mungon t�r�sisht Filozofia,
       por�
       POR �FAR� �SHT� FILOZOFIA?
       Kemi lexuar kaq shum� p�rcaktime t� prejardhjeve t� ndryshme, q�
       do t� thot� se nuk �sht� e leht� t� mbetemi tek nj� tjet�r
       akoma. As nuk duam t� ngat�rrohemi n� polemikat q� her� pas here
       skepticist�t kan� krijuar midis tyre. Si n�se konsiderohet nj�
       shkenc� e vecant�, si nj� shkenc� e t� gjitha shkencave, ose nj�
       jo � shkenc�, kuptimet e sotme jan� kaq t� p�rziera sa per fat
       t� keq i japin t� drejt� atyre q� besojn� se filozofia nuk ka
       lidhje me vet� jet�n, dhe k�shtu nuk sjell asnj� lloj
       dobishm�rie tjet�r p�rvec se nj� ushtrim intelektual shqeto. Dhe
       as nuk na intereson t� merremi me totalin e rast�sive q�
       ndryshuan q�llimin dhe konceptin e filozofis�.
       Le t� mjaftohemi t� themi se n�se sot mund t� duket si dicka e
       paarritshme dhe e pafrytshme, por n� epokat klasike t� Lindjes
       dhe Per�ndimit, Filozofia u perpoq tu p�rgjigjet pyetjeve t�
       m�dha mbi Universin dhe njeriun, dhe sidomos u p�rpoq t�
       themeloj� nj� m�nyr� jetese , nj� ndihm� t� r�nd�sishme p�r
       Njeriun si nj� pjes� e Universit.
       N�se do t� bazohemi n� traditat e lashta greke, ai q� formoi p�r
       her� t� par� fjal�n Filozofi ishte Pitagora, i cili deklaroi se
       ai vet� nuk ishte nj� njeri i ditur, por ishte nj� njeri q�
       dashuronte Diturin�, pra nj� ��Filozof��.Ky �sht� shpjegimi m� i
       thjesht� dhe m� i thell� q� gjejm�. �sht� pra Dashuria mbi
       Diturin�, ajo q� mund t� mund� njer�zit, ajo q� hap syt� bot�s,
       ajo q� e nxjerr nga nj� izolim egoist, dhe �sht� ajo q� e b�n t�
       jet� i shqet�suar n� nj� m�nyr� t� sh�ndosh� n� k�rkimin dhe
       gjetjen e disa t� v�rtetave t� dobishme mbi ekzistenc�n e tij.
       Dashuria �sht� nj� motor i r�nd�sish�m, dhe kur Dashuria udh�heq
       tek Dituria, shum� dyer t� br�ndshme, q� deri at�her� ishin t�
       mbyllura dhe t� panjohura p�r vet vetveten e tij, hapen. Nuk
       k�rkon askush ��t� V�rtet�n�� , t� V�rtet�n e Madhe dhe unike,
       pasi dihet s� njer�zit do t� b�jn� gabim. Por �donj�ri, �do
       filozof me m�nyr�n e tij, u mundua t� gjente disa �el�sa q� do
       tu lejonin t� gjith� njer�zve � jo vet�m atyre, individualisht �
       t� arrijn� n� nj� v�nd, n� nj� nuanc� t� s� V�rtet�s.
       KU NA SH�RBEN?
       Pas shum� vitesh p�rpjekjesh p�r t� na mbushur m�ndjen se
       Filozofia nuk sh�rben p�r asgj�, dhe q� as nuk ka t� b�j� fare
       me jet�n reale, kuptohet q� kushton shum� rimarrja e ides� s�
       dobishm�ris� s� saj. �sht� e qart� se si ushtrimi i mpreht�sis�
       mendore nuk vlen asgj� m� shum� p�rvec se zhvillimin e
       ��muskujve�� mendore, p�r t� mprehur gjuh�t dhe penat, p�r t�
       mund t� shprehet dikush ose t� shkruaj� me nj� m�nyr� gjithmon�
       e m� konfuze, pavar�sisht se fenomenikisht duket nj� m�nyr�
       intelektuale. Kjo form� e filozofis� nuk mund t� na ndihmoj� si
       njer�z. Por le t� kthehemi n� praktik�n q� p�rpiqemi ti japim
       jet�s.
       Kush nuk i ka b�r� pyetje vetes n� mosh�n f�minore, n�
       adoleshenc�, n� mosh�n rinore dhe madje dhe n� pjekurin� e tij,
       disa her� fshehurazi q� t� mos tregojm� dob�si apo padituri? Sa
       her� k�to pyetje nuk mbeten n� aj�r n� dimensionin e t�
       pamundur�s dhe t� paarritshmes? Sa her� nuk jemi torturuar duke
       menduar mbi lindjen dhe vdekjen, s�mundjen dhe pleq�rin�? Sa
       her� nuk kemi k�rkuar nj� p�rgjigjje mbi bot�n dhe pranin� ton�
       mbi t�? Sa her� nuk jemi rrotulluar p�rreth ides� s� Zotit, disa
       her� duke e refuzuar p�r arsye t� nd�rlikueshm�ris� s� saj, dhe
       her� t� tjera duke e l�n� t� jetoj� si nj� ndjenj� e pamundur
       p�r tu kuptuar? Sa her� nuk na �sht� nevojitur Filozofia p�r tu
       ndihmuar kundrejt dyshimeve, ankthit dhe d�shp�rimit?
       Dim� q� Filozofia nuk na sh�rben p�r t� na b�r� t� ditur dhe as
       p�r t� gjetur cel�sin e mistereve t� Universit. Por gjithashtu
       dim� se na sh�rben p�r t� qart�suar disa pasiguri, p�r t�
       p�rdorur m�ndjen ton�, p�r ti shtruar vetes son� jo vet�m
       pyetje, por edhe t� guxojm� t� gjejm� p�rgjigje. Dim� q� nuk
       dim� asgj�, ashtu sikur bukur thoshte Sokrati, por p�r k�t� na
       nevojitet Filozofia, pasi ajo na v� n� rrug�n e dijes. Dal�
       ngadal�, pa u nxituar, pa ankth, duke pranuar larmin� e pafund
       t� sigurive q� fitojm�.
       Filozofia na sh�rben p�r t� jetuar. �sht� nj� art shum� i
       v�shtir� me t� cilin asnjeri nuk merret dhe asnjeri nuk duket se
       njeh teknik�n dhe m�nyrat e tij. Thjesht vijm� n� jet� dhe
       lejojm� instiktit t� na tregoj� rregullat e loj�s, ose i
       shtremb�rojm� sipas pranimeve parodike. Por Jeta, me shkronja t�
       m�dha �sht� dicka tjet�r krejt ndryshe. Jeta �sht� t� dim� se
       kush jemi,, t� dim� se nuk jemi unik�, se ato q� na duken teste
       t� dhimbshme dhe v�shtir�si, nuk jan� asgj� tjet�r p�rvec se
       shkall� p�r t� m�suar tja arrijm� vet�, tja dalim mban� me
       mjetet q� ne disponojm�. �sht� t� intuitojm� se po ikim drejt
       nj� kohe-v�ndi dhe le t� mos jet� ai q� njohim deri tani. �sht�
       t� konceptojm� nj� fije lidhjeje reciproke q� mund ta quajm� �
       n�se duam � p�rjetshm�ri.
       Filozofia sh�rben p�r t� justifikuar Jet�n dhe jo p�r tu l�n� t�
       zvarritemi nga ajo. Sh�rben p�r t� vler�suar t� gjitha gjallesat
       dhe jo vet�m njer�zit. Sh�rben p�r t� shikuar qiellin dhe tok�n,
       p�r t� gdhendur n� thell�sin� e tok�s dhe p�r t� shpuar
       thell�sin� e qiellit, p�r t� par� p�rreth, p�r t� menduar dhe
       p�r t� ndjer�. Q� t� jemi filozof� do t� thot� t� jemi t�
       nd�rgjegjsh�m t� pyetjeve dhe p�rgjigjeve t� tyre, t�
       pap�rcaktuara, por q� shkojn� drejt nj� kuptimi gradual t� s�
       V�rtet�s. Asnjeri nuk do t� na paguaj� p�r k�t�. Nuk fitojm�
       mjetet e jetes�s me k�t� m�nyr�, por ajo q� fitojm� �sht� t�
       dim� se si t� jetojm� dhe t� jemi mjaft t� kompletuar me
       sigurin� ton� br�nd�sore dhe vet�besimin.
       KUJT I NEVOJITET?
       T� gjith�ve. Filozofia nuk �sht� pron� e atyre q� mund t�
       formojn� teori t� shprehura m� pak apo m� shum� bukur , duke
       p�rdorur nj� gjuh� q� nuk e ka zakon t� jet� e arritshme tek ata
       q� nuk kan� b�r� studime t� vecanta. Filozofia, si nj� m�nyr�
       jetese, si nj� k�rkim i dijes, �sht� p�r t� gjith� dhe nj�
       mund�si e till� i nevojitet t� gjith�ve , nj� mund�si p�r t�
       pyetur veten lirsh�m mbi an�t e q�nies dhe t� bot�s. Kurioziteti
       p�r t� m�suar �sht� nj� m�nyr� jetese. Dhe pasi t� kemi gjetur
       disa p�rgjigje t� p�rgjithshme baz� q� p�rshtaten n� nevojat
       tona, mund ti zbatojm� �do dit� e duke u p�rmir�suar. Kjo gj�
       �sht� ajo q� na b�n filozof� dhe jo titujt universitar� , q� t�
       shumt�n, sigurojn� q� kemi ndjekur m�sime n� nj� shkoll�, por jo
       se kemi m�suar t� mendojm� dhe t� jetojm�. As nuk mund t�
       deklarojm� se Filozofia �sht� nj� angazhim q� u p�rshtatet vet�m
       t� rriturve. Si nj� shprehje jet�sore shfaqet q� nga f�mij�t, n�
       ��pse-t뒒 e tyre t� para, dhe tek t� rinjt� , t� cil�t jan� t�
       mbushur me pyetje dhe surpriza p�rpara zhvillimit t� tyre dhe
       p�rpara nj� mjedisi q� u �sht� josh�s dhe nj�koh�sisht zhurmues.
       Prova e k�saj dobishm�rie t� larmishme t� Filozofis� ndodhet tek
       suskesi q� arriti libri ��Bota e Dituris� �� e Jostein Gaarder,
       duke u mbajtur p�r 40 jav� rrjesht n� v�ndin e par� midis
       librave m� t� shitur. Dhe e �uditshme dhe e g�zueshme �sht� se
       ata q� jan� m� t� apasionuar pas k�tij libri , jan� t� rinj dhe
       adoleshent�, q� ndihen si n� nj� portret n� k�t� roman t�
       k�rkimeve misterioze t� disa t� v�rtetave q� u interesojn� t�
       gjith�ve. Mund t� jet� se ky roman , ashtu sikur dhe vet�
       shkrimtari thot�, ka shmangur q�ndrimet tep�r serioze t�
       doktrinave filozofike ose gjuh�n e err�t q� p�rdorin disa
       skepticista apo profesor�. Dhe aty ndodhet katedra e �el�sit t�
       suksesit t� tij: t� arrij� tu p�rgjigjet temave me nj� m�nyr� t�
       thjesht� dhe t� dobishme, ashtu sikur mund ta b�j� vet�m
       filozofia. ��Kush je?��, �� Nga ku vjen bota?��. Kush �sht� ai
       q� nuk ka nevoj� p�r p�rgjigje q� ta inkurajojn� t� vazhdoj� t�
       k�rkoj� tek k�to an�?
       NEVOJITET M� TEP�R FILOZOFI
       Me t� v�rtet�, kemi nevoj� p�r m� tep�r filozofi, por Filozofi
       t� v�rtet�, kaq t� thjesht� dhe kaq t� thell� ashtu sikur �sht�
       edhe vet� jeta. Nuk kemi nevoj� p�r nd�rlikueshm�ri artificiale
       dhe as kritika p�r ato q� kan� ose nuk kan� shkruar gjat�
       rrjedh�s s� Historis�. Kush zot�ron kaq dituri q� t� mund t�
       arrij� t� kritikoj� mendimtar�t e m�dhenj n� em�r t� nj� t�
       v�rtete q� nuk ka arritur? Nj� gj� �sht� shkaku i thell� i
       Universit dhe i njeriut � p�r t� mos futur misterin e Zotit �
       dhe krejt tjet�r gj� �sht� rrjeti i nd�rlikuar i teorive q� nuk
       udh�heqin askund dhe as nuk zgjidhin shqet�simin natyral t� t�
       gjith� atyre q� kan� nevoj� p�r filozofin�.
       Filozofia duhet t� jet� natyrale, ashtu sikur jan� t� gjitha
       gj�rat q� ekzistojn�. Njeriu duhet t� mir�sillet kundrejt
       Natyr�s, jo vet�m si mjedis por edhe p�rsa u p�rket ligjeve q�
       modifikojn� q� nga Zoti e deri tek mibrobet. Sot problemi duket
       se ekziston n� mbylljen e ideve n�n �el�sa q� kuptohen nga pak
       initaconant� materialiste. K�shtu Filozofia b�het br�nd�sore e
       rreme dhe i jep t� drejt� atyre q� shpifin mbi esoterizmin , si
       nj� form� apokrifike. Br�nd�sore jan� t� gjitha gj�rat q� nuk
       njohim � q� jan� t� shumta � dhe roli i filozofis� �sht� t�
       leht�soj� gradualisht err�sir�n e padituris� p�r ta shnd�rruar
       n� shk�lqimin e dijes.
       P�rtej modave, filozofi i madh Platon thoshte n� vepr�n e tij
       ��Parmenidi�� : ���sht� i bukur dhe hyjnor vrulli i zjarrt� q�
       t� hedh n� arsyet e gj�rave. Por ushtrohu dhe edukohu tek k�to
       ushtrime q� fenomenikisht nuk nevojiten askund, dhe q� turmat e
       popullit quajn� teprica t� brishta, sa je akoma i ri. N� t�
       kund�rt, e v�rteta do t� t� ik� nga duart��.
       Nuk ekziston asgj� e re posht� Diellit� As koha q� kalon nuk
       mund t� shtremb�roj� k�t� shpirt zanafill�s q� na b�n t� kemi
       prirje drejt Filozofis� dhe q�, kur shprehet, flet qart� p�r
       rinin� e k�tij shpirti, pavar�sisht viteve natyrale q� mbart.
       P�r ndonj� arsye, gjithashtu Grek�t klasik� kishin zbuluar se ��
       Af�rdita e Art뒒 � ose rinia e p�rjetshme � gjendet n� zemrat
       q� kurre nuk mbyllen n� enigmat e jet�s, por dalin t� vendosur
       p�r ti mundur ato.
       *****************************************************
       Page 1 of 1