DIR Return Create A Forum - Home
---------------------------------------------------------
Ndjenja
HTML https://ndjenja.createaforum.com
---------------------------------------------------------
*****************************************************
DIR Return to: KĖNDI I VOGĖLUSHĖVE
*****************************************************
#Post#: 562--------------------------------------------------
Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės
DIR By: Kaloresi
Date: March 1, 2012, 5:53 am
---------------------------------------------------------
[center]KONVENTA MBI TĖ DREJTAT E FĖMIJĖS
Miratuar nga Asambleja e Pėrgjithshme e Organizatės sė Kombeve
tė
Bashkuara mė 20 nėntor 1989
PREAMBULA[/center]
Shtetet Palė nė kėtė Konventė,
Duke pasur parasysh se, nė pėrputhje me parimet e shpallura nė
Kartėn e Kombeve tė Bashkuara, njohja e dinjitetit tė lindur dhe
e tė drejtave tė barabarta e tė patjetėrsueshme tė tė gjithė
anėtarėve tė familjes njerėzore ėshtė baza e lirisė, drejtėsisė
dhe e paqes nė botė,
Duke mbajtur parasysh faktin se popujt e Kombeve tė Bashkuara
kanė ripohuar nė Kartė besimin e tyre nė tė drejtat themelore tė
njeriut dhe nė dinjitetin dhe vlerėn e njeriut dhe kanė vendosur
tė nxisin pėrparimin shoqėror e tė krijojnė kushte mė tė mira
jetese, nė njė liri mė tė madhe,
Duke pranuar se Kombet e Bashkuara, nė Deklaratėn Universale tė
tė Drejtave tė Njeriut dhe nė Paktet ndėrkombėtare mbi tė
Drejtat e Njeriut, kanė shpallur dhe kanė pranuar qė ēdonjėri
mund tė pėrfitojė nga tė gjitha tė drejtat dhe tė gjitha liritė
e parashtruara nė to, pa asnjė dallim race, ngjyre, gjinie,
gjuhe, feje, opinioni politik ose ēdo lloj opinioni tjetėr,
origjine kombėtare ose shoqėrore, pasurie, prejardhjeje ose ēdo
lloj gjendjeje tjetėr,
Duke kujtuar se nė Deklaratėn Universale tė tė Drejtave tė
Njeriut, Kombet e Bashkuara kanė shpallur qė mosha e fėmijėrisė
ka tė drejtė pėr njė pėrkujdesje dhe pėrkrahje tė veēantė,
Tė bindur se familja, si njėsi bazė e shoqėrisė dhe mjedis
natyror pėr rritjen dhe mirėqenien e tė gjithė anėtarėve tė saj
dhe veēanėrisht tė fėmijėve, duhet tė ketė mbrojtjen dhe
pėrkrahjen e nevojshme qė tė mund tė marrė pėrsipėr plotėsisht
rolin e saj nė bashkėsi,
Duke pranuar se fėmija, pėr zhvillimin e plotė dhe tė
harmonishėm tė personalitetit tė tij, duhet tė rritet nė mjedis
familjar, nė njė atmosferė lumturie, dashurie dhe mirėkuptimi,
Duke pasur parasysh se fėmija duhet tė pėrgatitet plotėsisht pėr
tė bėrė njė jetė individuale nė shoqėri dhe tė edukohet nė
frymėn e idealeve tė shpallura nė Kartėn e Kombeve tė Bashkuara
dhe sidomos nė frymėn e paqes, tė dinjitetit, tolerancės,
lirisė, barazisė dhe solidaritetit,
Duke mbajtur parasysh se domosdoshmėria pėr ti dhėnė njė
mbrojtje tė posaēme fėmijės ėshtė pohuar nė Deklaratėn e
Gjenevės mbi tė Drejtat e Fėmijės tė vitit 1924 dhe nė
Deklaratėn mbi tė Drejtat e Fėmijės tė miratuar nga Kombet e
Bashkuara mė 20 nėntor 1959 dhe qė ėshtė njohur nė Deklaratėn
Universale tė tė Drejtave tė Njeriut, nė Paktin Ndėrkombėtar mbi
tė Drejtat Civile dhe Politike (nė veēanti nė nenet 23 dhe 24),
nė Paktin Ndėrkombėtar mbi tė Drejtat Ekonomike, Shoqėrore dhe
Kulturore (nė veēanti nė nenin 10) dhe nė statutet e
instrumentet pėrkatėse tė agjencive tė specializuara dhe tė
organizatave ndėrkombėtare, qė merren me mirėqenien e fėmijės,
Duke mbajtur parasysh se, ashtu siē ėshtė thėnė nė Deklaratėn e
tė Drejtave tė Fėmijės fėmija, pėr shkak tė papjekurisė sė tij
fizike dhe intelektuale ka nevojė pėr njė mbrojtje dhe kujdes tė
posaēėm, pėrfshirė mbrojtjen juridike tė pėrshtatshme, si para
ashtu dhe pas lindjes,
Duke kujtuar dispozitat e Deklaratės mbi Parimet Shoqėrore dhe
Juridike lidhur me Mbrojtjen dhe Mirėqenien e Fėmijėve,
veēanėrisht ato qė kanė tė bėjnė me vendosjen e fėmijės nė njė
familje ushqyese dhe birėsimin e fėmijės brenda dhe jashtė
vendit; me rregullat minimale standard tė Kombeve tė Bashkuara
mbi administrimin e drejtėsisė pėr tė miturit (Rregullat e
Pekinit) dhe tė Deklaratės mbi Mbrojtjen e Grave dhe Fėmijėve nė
Periudha tė Gjendjes sė Jashtėzakonshme dhe Konflikti tė
Armatosur,
Duke pranuar se nė tė gjitha vendet e botės ka fėmijė qė jetojnė
nė kushte jashtėzakonisht tė vėshtira dhe se ėshtė e nevojshme
qė kėtyre fėmijėve tu kushtohet njė vėmendje e veēantė,
Duke mbajtur parasysh si duhet rėndėsinė e traditave dhe tė
vlerave kulturore tė ēdo populli nė mbrojtjen dhe zhvillimin e
harmonishėm tė fėmijės,
Duke pranuar rėndėsinė e bashkėpunimit ndėrkombėtar pėr
pėrmirėsimin e kushteve tė jetesės sė fėmijėve nė tė gjitha
vendet, dhe veēanėrisht nė vendet nė zhvillim,
U morėn vesh pėr sa vijon:
[center]PJESA I
Neni 1[/center]
Nė kėtė Konventė, me fėmijė kuptohet ēdo qenie njerėzore nėn
moshėn 18 vjeē, me pėrjashtim tė rasteve kur mosha madhore
arrihet mė pėrpara, nė pėrputhje me legjislacionin tė cilit ai i
nėnshtrohet.
[center]Neni 2[/center]
1. Shtetet Palė angazhohen tė respektojnė tė drejtat e pėrmedura
nė kėtė Konventė dhe tia garantojnė ato ēdo fėmije, qė
pėrfshihet nė juridiksionin e tyre, pa asnjė lloj dallimi,
pavarėsisht nga raca, ngjyra, gjinia, gjuha, feja, opinioni
politik ose ēdo opinion tjetėr, nga origjina kombėtare, etnike
ose shoqėrore, pasuria, paaftėsia, prejardhja familjare apo ēdo
gjendje tjetėr e fėmijės ose prindėrve tė tij ose pėrfaqėsuesve
tė tij ligjorė.
2. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e duhura, me qėllim qė
fėmija tė jetė efektivisht i mbrojtur nga tė gjitha format e
diskriminimit ose ndėshkimit, pėr shkak tė pozitės,
veprimtarive, opinioneve tė shprehura ose bindjeve tė prindėrve
tė tij, tė pėrfaqėsuesve tė tij ligjorė ose tė anėtarėve tė
familjes sė tij.
[center]Neni 3[/center]
1. Nė tė gjitha vendimet qė kanė tė bėjnė me fėmijėn, tė marra
qoftė nga institucione publike ose private tė pėrkrahjes
shoqėrore, nga gjykatat, autoritetet administrative apo organet
legjislative, interesi mė i lartė i fėmijės duhet tė jetė
konsiderata mbizotėruese.
2. Shtetet Palė angazhohen qė ti sigurojnė fėmijės mbrojtjen
dhe kujdesin e nevojshėm pėr mirėqenien e tij, duke pasur
parasysh tė drejtat dhe detyrat e prindėrve tė tij, tė
kujdestarėve tė tij ligjorė ose tė personave tė tjerė ligjėrisht
pėrgjegjės pėr tė dhe, pėr kėtė qėllim, ata marrin tė gjitha
masat legjislative dhe administrative pėrkatėse.
3.Shtetet Palė marrin masa qė institucionet, shėrbimet dhe
qendrat qė pėrgjigjen pėr kujdesin dhe mbrojtjen e fėmijėve tė
veprojnė nė pėrputhje me normat e caktuara nga autoritetet
kompetente, veēanėrisht nė fushėn e sigurisė, tė shėndetit, tė
numrit dhe aftėsive tė personelit tė tyre si dhe tė kontrollit
tė duhur.
[center]Neni 4[/center]
Shtetet Palė angazhohen tė marrin tė gjitha masat legjislative,
administrative e tė tjera tė nevojshme, pėr tė vėnė nė jetė tė
drejtat e njohura nė kėtė Konventė. Lidhur me tė drejtat
ekonomike, shoqėrore e kulturore, Shtetet Palė marrin tė gjitha
masat e mundshme, nė bazė tė burimeve qė disponojnė dhe, kur
ėshtė nevoja, nė kuadrin e bashkėpunimit ndėrkombėtar.
[center]Neni 5[/center]
Shtetet Palė respektojnė pėrgjegjėsitė, tė drejtat dhe detyrat
qė kanė prindėrit ose, sipas rastit, anėtarėt e familjes sė
zgjeruar ose tė bashkėsisė, siē parashikohet nga zakoni i
vendit, kujdestarėt ose persona tė tjerė ligjėrisht pėrgjegjės
pėr fėmijėn, pėr ti dhėnė kėtij, nė pėrputhje me zhvillimin e
aftėsive tė tij, drejtimin dhe udhėheqjen e duhur pėr ushtrimin
e tė drejtave qė i njeh atij kjo Konventė.
[center]Neni 6[/center]
1. Shtetet Palė njohin se ēdo fėmijė ka tė drejtėn e pamohueshme
pėr tė jetuar.
2. Shtete Palė, marrin tė gjitha masat e mundshme pėr tė
siguruar mbijetesėn dhe zhvillimin e fėmijės.
[center]Neni 7[/center]
1. Fėmija regjistrohet menjėherė sapo lind dhe qysh atėherė ka
tė drejtėn tė ketė njė emėr, tė drejtėn pėr tė fituar njė
shtetėsi dhe, brenda mundėsive, tė drejtėn pėr tė njohur
prindėrit e tij dhe pėr tė pasur kujdesin e tyre.
2. Shtetet Palė sigurojnė zbatimin e kėtyre tė drejtave, nė
pėrputhje me legjislacionin e tyre kombėtar dhe me detyrimet qė
rrjedhin nga instrumentet pėrkatėse ndėrkombėtare nė kėtė fushė,
sidomos nė rastet kur, nė mungesė tė tyre, fėmija do tė mbetej
pa shtetėsi.
[center]Neni 8[/center]
1. Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė respektojnė tė drejtėn e
fėmijės pėr tė ruajtur identitetin e tij, pėrfshirė kėtu
shtetėsinė, mbiemrin dhe lidhjet familjare, sipas ligjit, pa
ndėrhyrje tė paligjshme.
2. Nė qoftė se njė fėmije i mohohen nė mėnyrė tė paligjshme disa
ose tė gjithė elementet e identitetit tė tij, Shtetet Palė i
japin atij ndihmėn dhe mbrojtjen e duhur, me qėllim qė
identiteti i tij tė rivendoset shpejt.
[center]Neni 9[/center]
1. Shtetet Palė garantojnė qė fėmija tė mos ndahet nga prindėrit
kundėr dėshirės sė tyre, pėrveē rastit kur autoritetet
kompetente, nė bazė tė rishikimit gjyqėsor, vendosin qė, nė
pėrputhje me ligjin dhe procedurat pėrkatėse kjo ndarje ėshtė e
domosdoshme, nė interesin mė tė lartė tė fėmijės. Ky vendim mund
tė jetė i nevojshėm nė raste tė veēanta, si ai kur prindėrit
keqtrajtojnė ose nuk kujdesen pėr fėmijėn, ose kur ata jetojnė
tė ndarė dhe kur duhet vendosur se ku duhet tė banojė fėmija.
2. Nė tė gjitha rastet e parashikuara nė paragrafin 1 tė kėtij
neni, tė gjitha palėt e interesuara duhet tė kenė mundėsinė tė
marrin pjesė nė diskutim dhe tė bėjnė tė njohura mendimet e
tyre.
3. Shtetet Palė respektojnė tė drejtėn e fėmijės sė ndarė nga
njėri ose nga tė dy prindėrit, qė tė mbajė rregullisht
marrėdhėnie vetjake dhe takime tė drejtpėrdrejta me tė dy
prindėrit e tij, me pėrjashtim tė rasteve kur kjo nuk ėshtė nė
interesin mė tė lartė tė fėmijės.
4. Kur ndarja ėshtė rrjedhojė e ēdo mase tė marrė nga njė Shtet
Palė, si ndalimi, burgimi, internimi, dėbimi ose vdekja,
(pėrfshirė kėtu vdekjen pėr ēfarėdo shkaku, kur personi ėshtė i
ndaluar nga shteti) e njėrit ose tė dy prindėrve, ose tė
fėmijės, ky Shtet Palė, sipas kėrkesės, u jep prindėrve, fėmijės
ose, kur ėshtė rasti, njė anėtari tjetėr tė familjes, tė dhėna
tė hollėsishme mbi vendin ku ndodhen anėtari ose anėtarėt e
familjes, me pėrjashtim tė rasteve kur dhėnia e kėtyre tė
dhėnave dėmton mirėqenien e fėmijės. Shtetet Palė sigurojnė
gjithashtu, qė paraqitja e njė kėrkese tė tillė tė mos sjellė nė
vetvete pasoja tė dėmshme pėr personin ose personat e
interesuar.
[center]Neni 10[/center]
1. Nė pėrputhje me detyrimin e Shteteve Palė sipas paragrafit 1
tė nenit 9, kėrkesat e bėra nga njė fėmijė ose nga prindėrit e
tij, me qėllim qė tė hyjnė nė njė Shtet Palė ose tė largohen
prej tij, pėr arsye ribashkimi tė familjes, trajtohen nga
Shtetet Palė nė njė frymė pozitive, me humanizėm dhe me
shpejtėsi. Shtetet Palė sigurojnė gjithashtu qė paraqitja e njė
kėrkese tė tillė tė mos sjellė pasoja tė dėmshme pėr autorėt e
kėrkesės dhe anėtarėt e familjes sė tyre.
2. Njė fėmijė, prindėrit e tė cilit banojnė nė shtete tė
ndryshme, ka tė drejtė tė mbajė marrėdhėnie personale dhe takime
tė rregullta tė drejtpėrdrejta me tė dy prindėrit e tij, me
pėrjashtim tė rrethanave tė jashtėzakonshme. Pėr kėtė qėllim dhe
nė pėrputhje me detyrimin e Shteteve Palė, sipas paragrafit 1 tė
nenit 9, Shtetet Palė respektojnė tė drejtėn e fėmijės dhe tė
prindėrve tė tij pėr tu larguar nga ēdo vend, pėrfshirė kėtu
edhe tė vetin, si dhe tė kthehen nė vendin e tyre. E drejta pėr
tu larguar nga ēdo vend bėhet objekt kufizimesh vetėm nė rastet
e pėrcaktuara me ligj, tė cilat janė tė nevojshme pėr tė
mbrojtur sigurimin kombėtar, rendin publik, shėndetin dhe
moralin publik ose tė drejtat dhe liritė e tė tjerėve dhe qė
janė nė pajtim me tė drejtat e njohura nė kėtė Konventė.
[center]Neni 11[/center]
1.Shtetet Palė marrin masa pėr tė luftuar zhvendosjet dhe
mosrikthimet e paligjshme tė fėmijėve nė vend tė huaj.
2.Pėr kėtė qėllim, Shtetet Palė nxisin pėrfundimin e
marrėveshjeve dypalėshe ose shumėpalėshe ose aderimin nė
marrėveshjet ekzistuese.
[center]Neni 12[/center]
1. Shtetet Palė i garantojnė fėmijės, i cili ėshtė i aftė tė
ketė pikėpamjet e tij, tė drejtėn pėr ti shprehur lirisht kėto
pikėpamje, pėr ēdo ēėshtje qė ka tė bėjė me tė, duke i vlerėsuar
ato nė pėrputhje me moshėn dhe shkallėn e pjekurisė sė tij.
2. Pėr kėtė qėllim, fėmijės i jepet mundėsia qė tė dėgjohet nė
ēdo procedurė gjyqėsore ose administrative, qė ka tė bėjė me tė,
qoftė drejtpėrdrejt, qoftė nėpėrmjet njė pėrfaqėsuesi ose tė njė
organi tė pėrshtatshėm, nė pėrputhje me rregullat e procedurės
sė legjislacionit kombėtar.
[center]Neni 13[/center]
1. Fėmija ka tė drejtėn e lirisė sė shprehjes; kjo e drejtė
pėrfshin lirinė pėr tė kėrkuar, pėr tė marrė dhe pėr tė
pėrcjellė informacione dhe ide tė ēdo lloji, pa marrė parasysh
kujfijtė, nė formė gojore, tė shkruar, tė shtypur ose artistike,
ose me ēdo mjet tjetėr tė zgjedhur nga fėmija.
2. Ushtrimi i kėsaj tė drejte mund ti nėnshtrohet disa
kufizimeve, por vetėm kur pėrcaktohen me ligj dhe janė tė
domosdoshme pėr:
(a) Respektimin e tė drejtave ose reputacionit tė tė tjerėve;
ose
(b) Mbrojtjen e sigurimit kombėtar, tė rendit publik, tė
shėndetit ose tė moralit publik.
[center]Neni 14[/center]
1. Shtetet Palė respektojnė tė drejtėn e fėmijės pėr lirinė e
mendimit, tė ndėrgjegjes dhe tė fesė.
2. Shtetet Palė respektojnė tė drejtat dhe detyrimet e prindėrve
dhe, sipas rastit, tė pėrfaqėsuesve ligjorė tė fėmijės, pėr ta
drejtuar atė nė ushtrimin e tė drejtės sė tij, nė pėrputhje me
zhvillimin e aftėsive tė tij.
3. Liria pėr tė manifestuar fenė ose bindjet e tij mund tu
nėnshtrohet vetėm kufizimeve tė pėrcaktuara me ligj dhe qė janė
tė domosdoshme pėr tė mbrojtur sigurinė publike, rendin publik,
shėndetin dhe moralin publik, ose liritė dhe tė drejtat
themelore tė tė tjerėve.
[center]Neni 15[/center]
1. Shtetet Palė njohin tė drejtat e fėmijės pėr lirinė e
organizimit dhe lirinė e grumbullimit paqėsor.
2. Asnjė kufizim nuk mund tė ketė nė ushtrimin e kėtyre tė
drejtave, pėrveē atyre tė pėrcaktuara me ligj dhe qė janė tė
nevojshme nė njė shoqėri demokratike, nė interes tė sigurimit
kombėtar, tė sigurisė publike ose tė rendit publik, ose pėr tė
mbrojtur shėndetin ose moralin publik, ose tė drejtat dhe liritė
e tė tjerėve.
[center]Neni 16[/center]
1. Asnjė fėmijė nuk u nėnshtrohet ndėrhyrjeve arbitrare ose tė
paligjshme nė jetėn e tij private, nė familje, nė shtėpi ose nė
korrespondencėn e tij, as cėnimeve tė kundėrligjshme tė nderit
dhe reputacionit tė tij.
2. Fėmija ka tė drejtėn e mbrojtjes me ligj kundėr ndėrhyrjeve
ose cėnimeve tė tilla.
[center]Neni 17[/center]
Shtetet Palė njohin funksionin e rėndėsishėm qė pėrmbushin
mjetet e komunikimit masiv dhe garantojnė qė fėmija tė marrė
informacione dhe materiale qė vijnė nga burime tė ndryshme
kombėtare dhe ndėrkombėtare, sidomos ato qė synojnė tė rrisin
mirėqenien e tij shoqėrore, shpirtėrore e morale, si dhe
shėndetin e tij fizik dhe mendor. Pėr kėtė qėllim Shtetet Palė:
(a) Inkurajojnė mjetet e komunikimit masiv pėr tė pėrhapur njė
informacion dhe materiale me dobi shoqėrore dhe kulturore pėr
fėmijėn dhe nė pėrputhje me frymėn e nenit 29;
(b) Inkurajojnė bashkėpunimin ndėrkombėtar nė prodhimin,
shkėmbimin dhe
shpėrndarjen e tė tilla informacioneve dhe materialeve nga
burime tė ndryshme kulturore, kombėtare e ndėrkombėtare;
(c) Inkurajojnė prodhimin dhe pėrhapjen e librave pėr fėmijė;
(d) Inkurajojnė mjetet e komunikimit masiv, mbajnė parasysh, nė
mėnyrė tė veēantė nevojat gjuhėsore, tė fėmijės qė i pėrket njė
grupi etnik ose ėshtė autokton;
(e) Nxisin pėrpunimin e orientimeve tė nevojshme pėr mbrojtjen e
fėmijės nga
informacioni dhe materialet qė dėmtojnė mirėqenien e tij, duke
pasur parasysh
dispozitat e neneve 13 dhe 18.
[center]Neni 18[/center]
1. Shtetet Palė pėrpiqen me tė gjitha mundėsitė, pėr tė siguruar
njohjen e parimit, sipas tė cilit tė dy prindėrit kanė
pėrgjegjėsi tė pėrbashkėt pėr edukimin dhe zhvillimin e fėmijės.
Pėrgjegjėsinė kryesore pėr edukimin dhe zhvillimin e fėmijės e
kanė prindėrit, ose sipas rastit, pėrfaqėsuesit e tij ligjorė.
Ata duhet tė udhėhiqen, nė radhė tė parė, nga interesi mė i
lartė i fėmijės.
2. Pėr tė garantuar dhe zhvilluar tė drejtat e pėrmendura nė
kėtė Konventė, Shtetet Palė u japin ndihmėn e duhur prindėrve
dhe pėrfaqėsuesve ligjorė tė fėmijės, nė ushtrimin e
pėrgjegjėsisė qė u bie atyre pėr rritjen e fėmijės dhe sigurojnė
ngritjen e institucioneve, qendrave ose shėrbimeve tė kujdesit
pėr fėmijėt.
3. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e nevojshme pėr tu
siguruar fėmijėve, prindėrit e tė cilėve janė nė marrėdhėnie
pune, tė drejtėn tė pėrfitojnė nga shėrbimet dhe lehtėsitė e
kujdesit pėr fėmijėt, pėr tė cilat janė ngritur.
[center]Neni 19[/center]
1. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat legjislative,
administrative, shoqėrore dhe edukative pėr mbrojtjen e fėmijės
nga ēdo formė e dhunės fizike ose mendore, fyerja ose
keqtrajtimi, braktisja apo mospėrfillja, nėpėrkėmbja ose
shfrytėzimi, pėrfshirė abuzimin seksual, pėr sa kohė qė ai ėshtė
nėn ruajtjen e prindėrve tė tij ose tė njėrit prej tyre, tė
pėrfaqėsuesit ose pėrfaqėsuesve tė tij ligjorė ose tė ēdo
personi tjetėr tė cilit i ėshtė besuar.
2. Kėto masa mbrojtjeje pėrfshijnė, kur ėshtė e pėrshtatshme,
procedura tė efektshme pėr hartimin e programeve shoqėrore pėr
pėrkrahjen e nevojshme tė fėmijės dhe atyre qė kujdesen pėr tė,
si dhe pėr forma tė tjera parandalimi dhe identifikimi,
raportimi, referimi, hetimi, trajtimi dhe ndjekjeje tė rasteve
tė keqtrajtimit tė fėmijės, tė pėrshkruara mė lart, duke
pėrfshirė, nė se duhet, procedurat e ndėrhyrjes gjyqėsore.
[center]Neni 20[/center]
1. Njė fėmije, tė cilit i mohohet nė mėnyrė tė pėrkohshme ose tė
pėrhershme mjedisi i tij familjar, ose kur nuk ėshtė nė
interesin e tij mė tė lartė tė qėndrojė nė kėtė mjedis, ka tė
drejtė pėr njė mbrojtje dhe njė ndihmė tė posaēme nga shteti.
2. Shtetet Palė sigurojnė pėr kėtė fėmijė njė pėrkujdesje
alternative, nė pėputhje me legjislacionin e tyre tė brendshėm.
3. Kjo pėrkujdesje alternative mund tė ketė, inter alia, formėn
e vendosjes nė njė familje, tė Kafalasė sipas tė drejtės
islamike, tė birėsimit ose, nė rast nevoje, tė vendosjes nė njė
qendėr tė pėrshtatshme tė kujdesit pėr fėmijėt. Nė gjetjen e
kėtyre zgjidhjeve, duhet tė mbahen mirė parasysh dėshira pėr
vazhdimėsinė nė edukimin e fėmijės, si dhe origjina e tij
etnike, fetare, kulturore dhe gjuhėsore.
[center]Neni 21[/center]
Shtetet Palė, tė cilėt pranojnė dhe/ose lejojnė sistemin e
birėsimit, garantojnė qė konsiderata mbizotėruese tė jetė
interesi mė i lartė i fėmijės dhe:
(a) Sigurojnė qė birėsimi i fėmijės tė autorizohet vetėm nga
autoritetet kompetente, tė cilėt pėrcaktojnė, nė pėrputhje me
ligjin dhe procedurat e zbatueshme dhe mbi bazėn e tė gjitha tė
dhėnave pėrkatėse dhe tė besueshme, qė birėsimi tė lejohet duke
mbajtur parasysh gjendjen e fėmijės nė raport me prindėrit, tė
afėrmit dhe pėrfaqėsuesit e tij ligjorė dhe, kur ėshtė e
nevojshme, personat e interesuar tė kenė dhėnė pėlqimin e tyre
tė ndėrgjegjshėm pėr birėsimin, mbi bazėn e kėshillimit tė
nevojshėm;
(b) Pranojnė se birėsimi nė njė vend tjetėr mund tė shihet si
njė alternativė pėr tė siguruar kujdesin pėr fėmijėn, nė qoftė
se fėmija nuk mund tė vendoset nė njė familje ushqyese ose
birėsuese, ose tė ketė njė mėnyrė tjetėr tė pėrshtatshme
pėrkujdesjeje nė vendin e tij tė origjinės;
(c) Sigurojnė qė, nė rast birėsimi nė njė vend tjetėr, fėmija tė
gėzojė mbrojtjen dhe normat e barazvlershme me ato qė ekzistojnė
nė rastin e birėsimit nė vendin e tij;
(d) Marrin tė gjitha masat e duhura pėr tė siguruar qė, nė rast
birėsimi nė njė vend tjetėr, vendosja e fėmijės tė mos kthehet
nė njė pėrfitim material tė pavend pėr personat e implikuar nė
tė;
(e) Mbėshtesin, sipas rastit, objektivat e kėtij neni, duke
pėrfunduar rregullime ose marrėveshje dypalėshe ose shumėpalėshe
dhe pėrpiqen nė kėtė kuadėr tė sigurojnė qė vendosja e fėmijės
nė njė vend tjetėr tė bėhet nga autoritetet ose organet
kompetente.
[center]Neni 22[/center]
1. Shtetet Palė marrin masat e duhura pėr tė siguruar qė njė
fėmijė, i cili kėrkon tė marrė statusin e refugjatit ose qė
konsiderohet si i tillė sipas rregullave dhe procedurave tė sė
drejtės ndėrkombėtare ose tė brendshme tė zbatueshme, qoftė
vetėm apo i shoqėruar nga prindėrit e tij ose nga ēdo person
tjetėr, tė pėrfitojė nga mbrojtja dhe pėrkrahja humanitare e
duhur, pėr ti lejuar atij tė gėzojė tė drejtat qė i njohin kjo
Konventė dhe instrumentet e tjera ndėrkombėtare mbi tė drejtat e
njeriut ose me karakter humanitar, nė tė cilat Shtetet janė
Palė.
2. Pėr kėtė qėllim, Shtetet Palė bashkėpunojnė, kur e gjykojnė
tė nevojshme, nė ēdo pėrpjekje tė Organizatės sė Kombeve tė
Bashkuara dhe tė organizatave tė tjera ndėrqeveritare ose
joqeveritare kompetente, qė bashkėpunojnė me Organizatėn e
Kombeve tė Bashkuara pėr tė mbrojtur dhe ndihmuar fėmijėn dhe
pėr tė kėrkuar prindėrit ose anėtarėt e tjerė tė familjes tė ēdo
fėmije refugjat, me qėllim qė tė sigurojnė informacionin e
nevojshėm pėr bashkimin me familjen. Nė rastet kur as prindėrit,
as anėtarėt e tjerė tė familjes nuk gjenden, fėmijės do ti
jepet e njėjta mbrojtje, si ēdo fėmije tjetėr qė i mungon
ngaherė ose pėrkohėsisht mjedisi familjar, cilado qoftė arsyeja,
sikundėr parashikohet nė kėtė Konventė.
[center]Neni 23[/center]
1. Shtetet Palė pranojnė se fėmija me paaftėsi mendore ose
fizike duhet tė bėjė njė jetė normale dhe tė pėrshtatshme, nė
kushte qė garantojnė dinjitetin e tij, qė nxisin autonominė dhe
lehtėsojnė pjesėmarrjen e tij aktive nė jetėn e bashkėsisė.
2. Shtetet Palė njohin tė drejtėn e fėmijės me paaftėsi pėr
kujdes tė posaēėm dhe nxisin e sigurojnė, brenda mundėsive tė tė
ardhurave tė disponueshme, dhėnien fėmijės, i cili pėrmbush
kushtet, si dhe atyre qė kujdesen pėr tė, tė ndihmės qė kėrkohet
dhe qė i pėrshtatet gjendjes sė fėmijės dhe gjendjes financiare
tė prindėrve tė tij, ose tė atyre qė kujdesen pėr tė.
3. Duke njohur nevojat e veēanta tė fėmijės me paaftėsi, ndihma
e dhėnė sipas paragrafit 2 tė kėtij neni jepet falas sa herė tė
jetė e mundur, duke pasur parasysh burimet financiare tė
prindėrve tė tij ose tė atyre qė kujdesen pėr tė dhe kjo synon
qė fėmijėt me paaftėsi tė kenė mundėsi efektivisht tė marrin
arsim, kualifikim, shėrbime shėndetėsore, shėrbime riaftėsimi,
pėrgatitje pėr punėsim dhe veprimtari argėtuese, nė mėnyrė qė
fėmija tė sigurojė njė integrim shoqėror dhe zhvillim vetiak sa
mė tė plotė, pėrfshirė zhvillimin e tij kulturor dhe shpirtėror.
4. Shtetet Palė, nė frymėn e bashkėpunimit ndėrkombėtar, nxisin
shkėmbimin e informacionit tė pėrshtatshėm nė fushėn e kujdesit
shėndetėsor parandalues dhe tė trajtimit mjekėsor, psikologjik
dhe funksional tė fėmijėve me paaftėsi, pėrfshirė pėrhapjen dhe
mundėsinė e marrjes sė informacionit lidhur me metodat e
riaftėsimit, edukimit dhe shėrbimeve tė formimit profesional, me
qėllim qė Shtetet Palė tė kenė mundėsi tė pėrmirėsojnė cilėsitė
dhe aftėsitė e tyre dhe tė zgjerojnė pėrvojėn e tyre nė kėto
fusha. Nė kėtė drejtim, duhet tė mbahen parasysh nė mėnyrė tė
veēantė nevojat e vendeve nė zhvillim.
[center]Neni 24[/center]
1. Shtetet Palė njohin tė drejtėn e fėmijės pėr tė gėzuar njė
gjendje shėndetėsore sa mė tė mirė dhe pėr tė pėrfituar nga
shėrbimet pėr trajtimin e sėmundjes dhe riaftėsimin e shėndetit.
Shtetet Palė pėrpiqen tė sigurojnė qė asnjė fėmije tė mos i
mohohet e drejta pėr tė pasur kėto shėrbime tė kujdesit
shėndetėsor.
2. Shtetet Palė ndjekin zbatimin e plotė tė kėsaj tė drejte dhe
nė veēanti marrin masat e duhura:
(a) Pėr tė ulur vdekshmėrinė foshnjore dhe fėminore;
(b) Pėr tu siguruar tė gjithė fėmijėve ndihmėn e nevojshme
mjekėsore dhe kujdesin pėr shėndetin, duke e vėnė theksin nė
zhvillimin e kujdesit shėndetėsor parėsor;
(c) Pėr tė luftuar sėmundjen dhe kequshqyerjen, edhe nė kuadrin
e kujdesit shėndetėsor parėsor, me anė tė pėrdorimit, ndėr tė
tjera, tė teknikave lehtėsisht tė arritshme si dhe tė sigurimit
tė produkteve ushqimore tė pėrshtatshme dhe ujit tė pijshėm tė
pastėr, duke pasur parasysh rreziqet e ndotjes sė mjedisit
natyror;
(d) Pėr tu siguruar nėnave kujdesin e duhur shėndetėsor, para
dhe pas lindjes;
(e) Pėr tė mundėsuar qė gjithė grupet shoqėrore dhe nė veēanti
prindėrit dhe fėmijėt tė marrin informacion, tė kenė mundėsi
edukimi dhe tė pėrkrahen pėr tė pėrdorur dijet bazė pėr
shėndetin dhe tė ushqyerit e fėmijės, pėrparėsitė e ushqyerjes
me gji, higjienėn dhe shėndoshjen e mjedisit dhe parandalimin e
aksidenteve;
(f) Pėr tė zhvilluar kujdesin shėndetėsor parandalues,
kėshillimin e prindėrve, edukimin dhe shėrbimet nė fushėn e
planifikimit familjar.
3. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e efektshme dhe tė
nevojshme pėr tė zhdukur praktikat tradicionale tė dėmshme pėr
shėndetin e fėmijėve.
4. Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė nxisin dhe inkurajojnė
bashkėpunimin ndėrkombėtar, me qėllim qė tė sigurojnė
gradualisht realizimin e plotė tė sė drejtės sė njohur nė kėtė
nen. Pėr kėtė, mbahen parasysh nė mėnyrė tė veēantė nevojat e
vendeve nė zhvillim.
[center]Neni 25[/center]
Shtetet Palė i njohin fėmijės, pėr tė cilin ėshtė vendosur nga
autoritetet kompetente pėr tė qenė nėn kujdesje, mbrojtje ose
trajtim fizik ose mendor, tė drejtėn e njė ekzaminimi periodik
tė kėtij trajtimi dhe tė ēdo rrethane tjetėr lidhur me kėtė
vendosje.
[center]Neni 26[/center]
1. Shtetet Palė i njohin ēdo fėmije tė drejtėn pėr tė pėrfituar
pėrkrahje shoqėrore, pėrfshirė sigurime shoqėrore dhe marrin
masat e nevojshme pėr tė arritur realizimin e plotė tė kėsaj tė
drejte, nė pėrputhje me legjislacionin e tyre kombėtar.
2. Ndihmat, ku ėshtė e nevojshme, duhet tė jepen duke pasur
parasysh tė ardhurat dhe kushtet e fėmijės dhe personave
pėrgjegjės pėr mbajtjen e tij si dhe ēdo konsideratė tjetėr qė
lidhet me kėrkesėn pėr ndihmė tė bėrė nga vetė fėmija ose nė
emėr tė tij.
[center]Neni 27[/center]
1. Shtetet Palė njohin tė drejtėn e ēdo fėmije pėr njė nivel
jetese tė mjaftueshėm pėr zhvillimin e tij fizik, mendor,
shpirtėror, moral dhe shoqėror.
2. Pėrgjegjėsinė pėr tė siguruar kushtet e nevojshme tė jetesės
pėr zhvillimin e fėmijės, brenda kufijve tė mundėsive dhe
mjeteve tė tyre financiare, e kanė nė radhė tė parė prindi ose
prindėrit ose personat e tjerė pėrgjegjės pėr rritjen e fėmijės.
3. Shtetet Palė marrin masat e duhura, sipas kushteve kombėtare
dhe mundėsive tė tyre, pėr tė ndihmuar prindėrit dhe personat e
tjerė pėrgjegjės pėr fėmijėn, qė tė vėnė nė jetė kėtė tė drejtė
dhe, nė rast nevoje, pėr tė siguruar njė pėrkrahje materiale dhe
programe mbėshtetjeje, sidomos lidhur me ushqimin, veshmbathjen
dhe banimin.
4. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e duhura pėr tė siguruar
marrjen e pensionit ushqimor tė fėmijės nga prindėrit e tij ose
nga personat e tjerė qė kanė pėrgjegjėsi financiare ndaj tij,
qoftė brenda ose jashtė vendit. Nė veēanti, nė rastet kur
personi qė ka njė pėrgjegjėsi financiare ndaj fėmijės jeton nė
njė shtet tjetėr nga ai i fėmijės, Shtetet Palė favorizojnė
aderimin nė marrėveshjet ndėrkombėtare ose pėrfundimin e
marrėveshjeve tė tilla si dhe miratimin e rregullimeve tė tjera
tė duhura.
[center]Neni 28[/center]
1. Shtetet Palė njohin tė drejtėn e fėmijės pėr arsimim dhe, me
qėllim qė tė arrihet kjo e drejtė, hap pas hapi dhe mbi bazėn e
mundėsive tė barabarta, nė mėnyrė tė veēantė ata:
(a) Bėjnė arsimin fillor tė detyrueshėm dhe falas pėr tė gjithė;
(b) Inkurajojnė zhvillimin e formave tė ndryshme tė arsimit tė
mesėm si tė pėrgjithshėm, dhe profesional, i bėjnė ato tė hapura
e tė mundshme pėr ēdo fėmijė dhe marrin masa tė pėrshtatshme, si
vendosja e arsimit falas dhe dhėnia e njė ndihme financiare nė
rast nevoje;
(c) U sigurojnė tė gjithėve arsimin e lartė, sipas aftėsive tė
secilit, me tė gjitha mjetet e pėrshtatshme;
(d) Bėjnė tė mundshėm dhe tė arritshėm pėr ēdo fėmijė
informacionin dhe orientimin shkollor e profesional;
(e) Marrin masa pėr tė inkurajuar frekuentimin e rregullt tė
shkollės dhe uljen e pėrqindjes sė braktisjes sė shkollės.
2. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e nevojshme pėr tė
siguruar qė displina shkollore tė zbatohet nė mėnyrė tė
pajtueshme me dinjitetin njerėzor tė fėmijės dhe nė pėrputhje me
kėtė Konventė.
3. Shtetet Palė nxisin dhe inkurajojnė bashkėpunimin
ndėrkombėtar nė fushėn e arsimit, pėr tė kontribuar, nė mėnyrė
tė veēantė, nė zhdukjen e padijes dhe tė analfabetizmit kudo nė
botė dhe pėr tė lehtėsuar pėrvetėsimin e njohurive shkencore e
teknike dhe tė metodave moderne tė mėsimdhėnies. Pėr kėtė,
mbahen parasysh nė mėnyrė tė veēantė nevojat e vendeve nė
zhvillim.
[center]Neni 29[/center]
1. Shtetet Palė u morėn vesh qė arsimimi i fėmijės tė ketė pėr
synim:
(a) Tė zhvillojė potencialin e plotė tė personalitetit, dhuntive
dhe aftėsive mendore e fizike tė fėmijės;
(b) Tė rrisė respektin pėr tė drejtat e liritė themelore tė
njeriut dhe pėr parimet e mishėruara nė Kartėn e Kombeve tė
Bashkuara;
(c) Tė rrisė respektin pėr prindėrit e fėmijės, pėr identitetin
e tij, gjuhėn dhe vlerat kulturore, pėr vlerat kombėtare tė
vendit ku fėmija jeton, tė vendit tė origjinės dhe tė
qytetėrimeve tė ndryshme nga i veti;
(d) Ta pėrgatisė fėmijėn pėr njė jetė tė pėrgjegjshme nė njė
shoqėri tė lirė, nė frymė e mirėkuptimit, paqes, tolerimit,
barazisė midis sekseve dhe miqėsisė midis tė gjithė popujve,
grupeve etnike, grupeve kombėtare e fetare dhe personave me
origjinė autoktone;
(e) Ti zhvillojė fėmijės respektin pėr mjedisin natyror.
2. Asnjė dispozitė e kėtij neni ose e nenit 28 nuk do tė
interpretohet nė mėnyrė tė atillė qė tė cėnojė lirinė e
personave fizikė ose juridikė, pėr tė krijuar e drejtuar qendra
arsimore, gjithmonė me kusht qė parimet e pėrmendura nė
paragrafin 1 tė kėtij neni tė respektohen dhe qė arsimi qė jepet
nė kėto qendra tė jetė nė pėrputhje me normat minimale qė
pėrcaktohen nga Shteti.
#Post#: 563--------------------------------------------------
Re: Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės
DIR By: Kaloresi
Date: March 1, 2012, 5:55 am
---------------------------------------------------------
[center]Neni 30[/center]
Nė Shtetet ku ekzistojnė pakica etnike, fetare apo gjuhėsore,
ose persona me origjinė autoktone, njė fėmije qė i pėrket njė
minoriteti ose ėshtė autokton, nuk mund ti mohohet e drejta pėr
tė pasur kulturėn e vet, tė ushtrojė dhe praktikojė fenė e vet,
ose tė pėrdorė gjuhėn e vet sė bashku me anėtarėt e tjerė tė
grupit tė tij.
[center]Neni 31[/center]
1. Shtetet Palė i njohin fėmijės tė drejtėn tė pushojė dhe
argėtohet, tė praktikojė lojėra dhe veprimtari ēlodhėse, nė
pėrshtatje me moshėn, si dhe tė marrė pjesė lirisht nė jetėn
kulturore dhe artistike.
2. Shtetet Palė respektojnė dhe nxisin tė drejtėn e fėmijės pėr
pjesėmarrje tė plotė nė jetėn kulturore dhe artistike,
inkurajojnė sigurimin e mundėsive tė pėrshtatshme dhe tė
barabarta pėr kohėn e lirė dhe pėr veprimtari kulturore,
artistike, argėtuese dhe ēlodhėse.
[center]Neni 32[/center]
1. Shtetet Palė njohin tė drejtėn e fėmijės pėr tu mbrojtur nga
shfrytėzimi ekonomik dhe nga kryerja e ēdo pune qė paraqet
rreziqe ose qė cėnon edukimin e tij ose dėmton shėndetin apo
zhvillimin e tij fizik, mendor, shpirtėror, moral ose shoqėror.
2. Shtetet Palė marrin masa legjislative, administrative,
shoqėrore dhe edukative, pėr tė siguruar zbatimin e kėtij neni.
Pėr kėtė qėllim dhe duke pasur parasysh dispozitat pėrkatėse tė
instrumenteve tė tjera ndėrkombėtare, Shtetet Palė nė mėnyrė tė
veēantė:
(a) Pėrcaktojnė njė moshė minimale ose moshat minimale tė
pranimit nė punė;
(b) Parashikojnė njė rregullim tė pėrshtatshėm tė orarit tė
punės dhe tė kushteve tė punės;
(c) Japin dėnime ose sanksione tė tjera tė pėrshtatshme pėr tė
siguruar zbatimin efektiv tė kėtij neni.
[center]Neni 33[/center]
Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e duhura, duke pėrfshirė ato
legjislative, administrative, shoqėrore dhe edukative, pėr tė
mbrojtur fėmijėt nga pėrdorimi i paligjshėm i drogave narkotike
dhe lėndėve psikotrope, siē pėrcaktohen nė konventat pėrkatėse
ndėrkombėtare dhe pėr tė mos lejuar qė fėmijėt tė pėrdoren pėr
prodhimin dhe trafikun e paligjshėm tė kėtyre lėndėve.
[center]Neni 34[/center]
Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė mbrojnė fėmijėn nga ēdo lloj
forme e shfrytėzimit seksual dhe keqtrajtimit seksual. Pėr kėtė
qėllim, Shtetet Palė marrin nė mėnyrė tė veēantė tė gjitha masat
e duhura nė planin kombėtar, dypalėsh dhe shumėpalėsh pėr tė mos
lejuar qė:
(a) Fėmijėt tė nxiten ose tė detyrohen pėr tu pėrfshirė nė
veprimtari tė paligjshme seksuale;
(b) Fėmijėt tė shfrytėzohen pėr qėllime prostitucioni ose
praktika tė tjera seksuale tė paligjshme;
(c)Fėmijėt tė shfrytėzohen pėr shfaqje ose materiale
pornografike.
[center]Neni 35[/center]
Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e nevojshme nė planin
kombėtar, dypalėsh dhe shumėpalėsh, pėr tė mos lejuar rrėmbimin,
shitjen, ose trafikun e fėmijėve pėr ēdo qėllim dhe nė ēfarėdo
forme qoftė.
[center]Neni 36[/center]
Shtetet Palė mbrojnė fėmijėn nga ēdo formė tjetėr shfrytėzimi,
qė dėmton nė ēfarėdo aspekti mirėqėnien e tij.
[center]Neni 37[/center]
Shtetet Palė sigurojnė qė:
(a) Asnjė fėmijė tė mos i nėnshtrohet torturės, as trajtimeve
ose dėnimeve mizore, ēnjerėzore ose poshtėruese. As dėnimi me
vdekje, as burigimi i pėrjetshėm nuk duhet tė jepen pėr shkelje
tė ligjit; tė kryera nga persona nėn 18 vjeē;
(b) Asnjė fėmije tė mos i mohohet liria nė mėnyrė tė paligjshme
ose arbitrare.
Arrestimi, ndalimi ose burgimi i njė fėmije duhet tė jetė nė
pėrputhje me ligjin dhe tė pėrdoret vetėm si njė masė e fundit
dhe pėr njė kohė sa mė tė shkurtėr.
(c) Ēdo fėmijė i privuar nga liria tė trajtohet nė mėnyrė
njerėzore dhe me respektin qė i takon dinjitetit tė njeriut dhe
nė mėnyrė tė tillė; qė tė kihen parasysh nevojat e personave tė
moshės sė tij. Nė veēanti, ēdo fėmijė i privuar nga liria duhet
tė veēohet nga tė rriturit, me pėrjashtim tė rastit kur mendohet
se ėshtė nė intresin mė tė lartė tė fėmijės qė kjo tė shmanget
dhe ai tė ketė tė drejtėn tė mbajė lidhje me familjen me
korrespondencė dhe vizita, me pėrjashtim tė rrethanave tė
jashtėzakonshme;
(d) Ēdo fėmijė i privuar nga liria duhet tė ketė tė drejtėn qė
ti jepet menjėherė ndihmė juridike ose ēdo ndihmė tjetėr e
pėrshtatshme, si dhe tė drejtėn tė kundėrshtojė vendimin pėr
heqjen e lirisė pėrpara njė gjykate ose njė autoriteti tjetėr
kompetent, tė pavarur dhe tė paanshėm si dhe pėr njė vendim tė
shpejtė pėr ēdo rast tė tillė.
[center]Neni 38[/center]
1. Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė respektojnė dhe tė bėjnė tė
respektohen rregullat e sė drejtės humanitare ndėrkombėtare, qė
janė tė zbatueshme pėr ta nė rast konflikti tė armatosur dhe qė
kanė tė bėjė me fėmijėn.
2. Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e mundshme pėr tė
siguruar qė personat, tė cilėt nuk kanė mbushur moshėn
pesėmbėdhjetė vjeē, tė mos marrin pjesė drejtpėrdrejt nė
veprimet luftarake.
3. Shtetet Palė nuk rekrutojnė nė forcat e tyre tė armatosura
asnjė person qė nuk ka mbushur moshėn pesėmbėdhjetė vjeē. Kur
ata rekrutojnė persona mė tė rritur se 15 vjeē por mė tė vegjėl
se 18 vjeē, Shtetet Palė pėrpiqen tė rekrutojnė mė pėrpara mė tė
mėdhenjtė nė moshė.
4. Nė pėrputhje me detyrimin qė u takon nė bazė tė sė drejtės
humanitare ndėrkombėtare, pėr tė mbrojtur popullsinė civile nė
rast konflikti tė armatosur, Shtetet Palė marrin tė gjitha masat
e mundshme, pėr tė siguruar mbrojtjen dhe kujdesin pėr fėmijėt e
prekur nga konflikti i armatosur.
[center]Neni 39[/center]
Shtetet Palė marrin tė gjitha masat e duhura pėr tė lehtėsuar
riaftėsimin fizik e psikologjik dhe riintegrimin nė shoqėri tė
ēdo fėmije qė ėshtė viktimė: e ēdo forme pakujdesie, shfrytėzimi
ose keqtrajtimi, torture ose ēdo forme tjetėr tė njė trajtimi
ose dėnimi mizor, ēnjerėzor e poshtėrues ose konflikti tė
armatosur. Ky riaftėsim dhe ky riintegrim duhet tė bėhen nė
kushtet e njė mjedisi, qė ndihmon shėndetin, personalitetin dhe
dinjitetin e fėmijės.
[center]Neni 40[/center]
1. Shtetet Palė i njohin ēdo fėmije tė dyshuar, tė akuzuar ose
pėr tė cilin ėshtė thėnė se ka kryer shkelje tė ligjit penal, tė
drejtėn e njė trajtimi tė tillė, qė zhvillon te fėmija ndjenjėn
e dinjitetit dhe tė vlerės sė personit, qė pėrforcon tek ai
ndjenjėn e respektit tė tij pėr tė drejtat e njeriut dhe liritė
themelore tė tė tjerėve dhe qė merr parasysh moshėn e fėmijės si
dhe dėshirėn pėr tė ndihmuar nė riintegrimin e tij nė shoqėri
dhe nė mėnyrė qė ai tė luajė njė rol konstruktiv nė gjirin e
saj.
2. Pėr kėtė qėllim dhe duke pasur parasyh dispozitat pėrkatėse
tė instrumenteve ndėrkombėtare, Shtetet Palė kujdesen nė veēanti
qė:
(a)Asnjė fėmijė tė mos jetė i dyshuar, i akuzuar ose i cilėsuar
pėr shkelje tė ligjit penal pėr arsye tė veprimeve ose
mosveprimeve qė nuk kanė qenė tė ndaluara nga e drejta e
brendshme ose ndėrkombėtare nė momentin kur ato janė kryer;
(b) Ēdo fėmijė i dyshuar ose i akuzuar pėr shkelje tė ligjit
penal tė ketė tė paktėn garancitė qė vijojnė:
(i) Tė prezumohet i pafajtshėm derisa tė provohet pafajėsia
ligjėrisht;
(ii) Tė informohet menjėherė dhe drejtpėrdrejt pėr akuzat e
ngritura kundėr tij, nėse ėshtė e pėrshtatshme, me anė tė
prindėrve tė tij ose tė pėrfaqėsuesve ligjorė, dhe tė ketė
ndihmė juridike ose nga ēdo ndihmė tjetėr tė duhur pėr
pėrgatitjen dhe paraqitjen e mbrojtjes sė tij;
(iii) Ēėshtja e tij tė shqyrtohet pa vonesė nga njė autoritet
ose instancė gjyqėsore kompetente, e pavarur dhe e paanshme,
sipas njė procedure tė drejtė ligjore, nė praninė e ndihmės
juridike ose tė njė ndihme tjetėr tė pėrshtatshme, dhe, kur
gjykohet se kjo nuk ėshtė nė interesin mė tė lartė tė fėmijės,
sidomos pėr arsye tė moshės ose gjendjes sė tij, nė prani tė
prindėrve ose pėrfaqėsuesve tė tij ligjorė.
(iv) Tė mos detyrohet tė dėshmojė ose tė pohojė veten fajtor; tė
pyeten ose tė bėjė tė pyeten dėshmitarėt e akuzės dhe tė
sigurojė paraqitjen dhe marrjen nė pyetje tė dėshmitarėve tė
mbrojtjes sė tij, nė kushte tė barabarta.
(v) Nė qoftė se vendoset se ka shkelur ligjin penal, tė bėjė
ankim kundėr kėtij vendimi si dhe ēdo masė tė marrė si pasojė,
para njė autoriteti ose njė instance gjyqėsore kompetente mė tė
lartė, tė pavarur dhe tė paanshme, nė pėrputhje me ligjin.
(vi) Tė ndihmohet falas nga njė pėrkthyes, nė qoftė se ai nuk e
kupton ose nuk e flet gjuhėn qė pėrdoret.
(vii) Tė respektohet plotėsisht jeta e tij private nė tė gjitha
fazat e procedurės.
3. Shtetet Palė pėrpiqen tė nxisin krijimin e ligjeve,
procedurave, organeve dhe institucioneve tė posaēme pėr fėmijėt
qė dyshohen, akuzohen ose qė vlerėsohen se kanė kryer shkelje tė
ligjit penal dhe nė veēanti:
(a) Pėrcaktojnė njė moshe minimale, nėn tė cilėn fėmijėt
prezumohen tė paaftė pėr tė shkelur ligjin penal;
(b) Marrin masa, sa herė ėshtė e nevojshme dhe e dėshirueshme,
pėr ti trajtuar kėta fėmijė pa iu drejtuar procedurės
gjyqėsore, me kusht qė tė respektohen plotėsisht tė drejtat e
njeriut dhe mbrojtja ligjore.
4. Parashikohen dispozita tė ndryshme, siē janė kujdesi,
orientimi dhe kontrolli; kėshillat; periudha e provės; kujdesi
nė familje; programet e edukimit tė pėrgjithshėm dhe profesional
dhe zgjidhje tė tjera, veē atyre institucionale, pėr tu
siguruar fėmijėve njė trajtim nė pėrputhje me mirėqenien e tyre
dhe nė raport me gjendjen e tyre dhe me shkeljen e ligjit.
[center]Neni 41[/center]
Asnjė nga dispozitat e kėsaj Konvente nuk cėnon dispozitat mė tė
favorshme pėr realizimin e tė drejtave tė fėmijės, qė mund tė
parashikohen:
(a) nė legjislacionin e njė Shteti Palė; ose
(b) nė tė drejtėn ndėrkombėtare nė fuqi pėr atė Shtet.
[center]Neni 42[/center]
Shtetet Palė marrin pėrsipėr tua bėjnė gjerėsisht tė njohura
parimet dhe dispozitat e kėsaj Konvente, si tė rriturve ashtu
edhe fėmijėve, me anė tė mjeteve energjike tė pėrshtatshme.
[center]Neni 43[/center]
1. Me qėllim qė tė shqyrtohen pėrparimet e arritura nga Shtetet
Palė nė pėrmbushjen e detyrimeve tė marra pėrsipėr prej tyre nė
bazė tė kėsaj Konvente, krijohet njė Komitet mbi tė Drejtat e
Fėmijės, i cili kryen funksionet e caktuara si mė poshtė.
2. Komiteti pėrbėhet nga dhjetė ekspertė me moral tė lartė dhe
qė njihen si kompetentė nė fushėn qė trajton kjo Konventė.
Anėtarėt e tij zgjidhen nga Shtetet Palė midis shtetasve tė tyre
dhe marrin pjesė me titull personal, duke pasur parasysh njė
shpėrndarje gjeografike tė drejtė dhe sistemet juridike
kryesore.
3. Anėtarėt e Komitetit zgjidhen me votė tė fshehtė, nga njė
listė personash tė caktuar nga Shtetet Palė. Ēdo Shtet Palė mund
tė caktojė njė kandidat nga shtetasit e tij.
4. Zgjedhja e parė bėhet jo mė vonė se gjashtė muaj nga data e
hyrjes nė fuqi tė kėsaj Konvente. Mė pas zgjedhjet bėhen ēdo dy
vjet. Tė paktėn katėr muaj para datės sė ēdo zgjedhjeje,
Sekretari i Pėrgjithshėm i Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara
fton me shkrim Shtetet Palė tė propozojnė kandidatėt e tyre
brenda njė afati dymujor. Sekretari i Pėrgjithshėm bėn mė pas
listėn alfabetike tė kandidateve tė caktuar, duke cilėsuar
Shtetet Palė qė i kanė caktuar dhe ua paraqit ata Shteteve Palė
nė kėtė Konventė.
5. Zgjedhjet bėhen gjatė mbledhjeve tė Shteteve Palė, tė
organizuara nga Sekretari i Pėrgjithshėm nė Selinė e Organizatės
sė Kombeve tė Bashkuara. Nė kėto mbledhje, nė tė cilat duhet tė
jenė tė pranishėm jo mė pak se dy tė tretat e Shteteve Palė,
kandidatė tė zgjedhur nė Komitet janė ata qė fitojnė numrin mė
tė madh tė votave dhe shumicėn absolute tė votave tė Shteteve
Palė tė pranishėm dhe votues.
6. Anėtarėt e Komitetit zgjidhen pėr njė mandat katėrvjeēar. Ata
mund tė rizgjidhen nė qoftė se kandidatura e tyre paraqitet
pėrsėri. Mandati i pesė prej anėtarėve tė zgjedhur nė zgjedhjen
e parė mbaron pas dy vjetėsh. Emrat e kėtyre pesė anėtarėve
hidhen nė short nga Kryetari i mbledhjes, menjėherė pas
zgjedhjes sė parė.
7. Nė rast se njė anėtar i Komitetit vdes ose jep dorėheqjen ose
deklaron se pėr ēdo arsye tjetėr nuk mund ti kryejė mė
funksionet e tij nė Komitet, Shteti Palė, qė kishte paraqitur
kandidaturėn e tij, emėron njė tjetėr ekspert nga shtetasit e
vet, pėr tė plotėsuar vendin e lirė deri nė pėrfundimin e
mandatit korrespondues, gjė qė i nėnshtrohet miratimit tė
Komitetit.
8. Komiteti miraton rregulloren e tij tė brendshme.
9. Komiteti zgjedh byronė e tij pėr njė periudhė prej dy
vjetėsh.
10. Mbledhjet e Komitetit zakonisht mbahen nė Selinė e
Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara ose nė ēdo vend tjetėr tė
pėrshtatshėm, tė caktuar nga Komiteti. Komiteti mblidhet
zakonisht ēdo vit. Zgjatja e sesioneve tė tij pėrcaktohet dhe
ndryshohet, nė rast se ėshtė e nevojshme, nga njė mbledhje e
Shteteve Palė nė kėtė Konventė, me rezervėn e miratimit nga
Asambleja e Pėrgjithshme.
11. Sekretari i Pėrgjithshėm i Organizatės sė Kombeve tė
Bashkuara vė nė dispozicion tė Komitetit personelin dhe pajisjet
e nevojshme, pėr tė kryer me efektshmėri funksionet qė i janė
besuar nė bazė tė Konventės.
12. Me miratimin e Asamblesė sė Pėrgjithshme, anėtarėt e
Komitetit tė krijuar nė bazė tė kėsaj Konvente paguhen nga tė
ardhurat e OKB-sė, sipas kushteve dhe modaliteteve tė caktuara
nga Asambleja e Pėrgjithshme.
[center]Neni 44[/center]
1. Shtetet Palė marrin pėrsipėr tė paraqitin nė Komitet,
nėpėrmjet Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Organizatės sė Kombeve
tė Bashkuara, raporte mbi masat e marra pėr tė pėrmbushur tė
drejtat e njohura nė kėtė Konventė dhe mbi pėrparimet e
realizuara nė gėzimin e kėtyre tė drejtave:
(a) Brenda dy vjetėve, duke filluar nga data e hyrjes nė fuqi tė
kėsaj Konvente pėr Shtetet Palė;
(b) Nė vazhdim nė ēdo pesė vjet.
2. Raportet e paraqitura nė zbatim tė kėtij neni tregojnė
faktorėt dhe vėshtirėsitė, nė rast se ka, qė kanė ndikuar nė
shkallėn e pėrmbushjes nga Shtetet Palė tė detyrimeve tė
parashikuara nė kėtė Konventė. Raportet duhet tė pėrmbajnė
gjithashtu tė dhėna tė mjaftueshme pėr ti dhėnė Komitetit njė
ide tė plotė pėr zbatimin e Konventės nė vendin pėrkatės.
3. Shtetet Palė, qė kanė paraqitur nė Komitet raportin e parė tė
plotė, nuk pėrsėrisin nė raportet qė i paraqesin atij nė
vazhdim, sipas pikės (b) tė paragrafit tė parė tė kėtij neni,
sqarimet kryesore, tė komunikuara qysh mė parė.
4. Komiteti mund tu kėrkojė Shteteve Palė tė dhėna plotėsuese,
qė kanė tė bėjnė me zbatimin e Konventės.
5. Komiteti i paraqit ēdo dy vjet Asamblesė sė Pėrgjithshme,
nėpėrmjet Kėshillit Ekonomik dhe Shoqėror, njė raport mbi
veprimtarinė e tij.
6. Shtetet Palė sigurojnė njė shpėrndarje tė gjerė tė raporteve
tė tyre nė vendet e tyre.
[center]Neni 45[/center]
Pėr tė arritur zbatimin efektiv tė Konventės dhe pėr tė
inkurajuar bashkėpunimin ndėrkombėtar nė fushėn qė mbulon kjo
Konventė:
(a) Agjencitė e specializuara, Fondi i Kombeve tė Bashkuara pėr
Fėmijėt dhe organe tė tjera tė Kombeve tė Bashkuara, kanė tė
drejtė tė pėrfaqėsohen gjatė shqyrtimit tė zbatimit tė
dispozitave tė kėsaj Konvente, qė kanė tė bėjnė me mandatin e
tyre. Komiteti mund tė ftojė agjencitė e specializuara, Fondin e
Kombeve tė Bashkuara pėr Fėmijėt dhe tė gjitha organet e tjera
kompetente, qė ai do ta gjykojė tė arsyeshme, pėr tė dhėnė
mendime tė specializuara mbi zbatimin e Konventės nė fusha qė
kanė tė bėjnė me mandatin e tyre pėrkatės. Ai mund tė ftojė
agjencitė e specializuara, Fondin e Kombeve tė Bashkuara pėr
Fėmijėt dhe organe tė tjera tė Kombeve tė Bashkuara pėr ti
paraqitur raporte mbi zbatimin e Konventės nė sektorėt qė kanė
tė bėjnė me fushėn e veprimtarisė sė tyre;
(b) Komiteti u transmeton agjencive tė specializuara, Fondit tė
Kombeve tė Bashkuara pėr Fėmijėt dhe organeve tė tjera
kompetente, nė rast se e sheh tė nevojshme, ēdo raport tė
Shteteve Palė, qė pėrmban njė kėrkesė ose qė tregon njė nevojė
pėr kėshilla ose ndihmė teknike, sė bashku me vėrejtjet dhe
sugjerimet e Komitetit, nė rast se ka tė tilla;
(c) Komiteti mund ti rekomandojė Asamblesė sė Pėrgjithshme, qė
ti kėrkojė
Sekretarit tė Pėrgjithshėm, tė ndėrmarrė nė emėr tė tij studime
pėr ēėshtje tė veēanta, qė kanė tė bėjnė me tė drejtat e
fėmijės;
(d) Komiteti mund tė bėjė sugjerime dhe rekomandime tė
pėrgjithshme, tė bazuara nė tė dhėnat e marra nė zbatim tė
neneve 44 dhe 45 tė kėsaj Konvente. Kėto sugjerime dhe
rekomandime tė natyrės sė pėrgjithshme i transmetohen ēdo Shteti
Palė tė interesuar dhe i pėrcillen pėr dijeni Asamblesė sė
Pėrgjithshme, tė shoqėruara, nė rast se ka tė tilla, me
vėrejtjet e Shteteve Palė.
#Post#: 564--------------------------------------------------
Re: Konventa mbi tė Drejtat e Fėmijės
DIR By: Kaloresi
Date: March 1, 2012, 5:57 am
---------------------------------------------------------
[center]Neni 46[/center]
Kjo Konventė ėshtė e hapur pėr nėnshkrim nga tė gjithė Shtetet.
[center]Neni 47[/center]
Kjo Konventė i nėnshtrohet ratifikimit. Instrumentet e
ratifikimit depozitohen pranė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė
Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara.
[center]Neni 48[/center]
Konventa do tė qėndrojė e hapur pėr aderim nga ēdo Shtet.
Instrumentet e aderimit depozitohen pranė Sekretarit tė
Pėrgjithshėm tė Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara.
[center]Neni 49[/center]
1. Kjo Konventė hyn nė fuqi nė ditėn e tridhjetė pas datės sė
depozitimit pranė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Organizatės sė
Kombeve tė Bashkuara, tė instrumentit tė njėzetė tė ratifikimit
ose aderimit.
2. Pėr secilin Shtet qė ratifikon kėtė Konventė ose aderon nė
tė, pas depozitimit tė instrumentit tė njėzetė tė ratifikimit
ose aderimit, Konventa hyn nė fuqi ditėn e tridhjetė pas
depozitimit nga ky Shtet, tė instrumentit tė tij tė ratifikimit
ose aderimit.
[center]Neni 50[/center]
1. Ēdo Shtet Palė mund tė propozojė njė amendament dhe tė
depozitojė tekstin pranė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė
Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara. Sekretari i Pėrgjithshėm ua
komunikon pastaj amendamentin e propozuar Shteteve Palė, duke
kėrkuar qė ti bėjnė tė ditur nėse janė pėr thirrjen e njė
konference tė Shteteve Palė pėr shqyrtimin e propozimit dhe tė
hedhjes nė votė. Nėse brenda katėr muajve pas datės sė kėtij
komunikimi, tė paktėn njė e treta e Shteteve Palė shprehen pėr
thirrjen e njė konference tė tillė, Sekretari i Pėrgjithshėm
thėrret konferencėn nėn kujdesin e Organiztės tė Kombeve tė
Bashkuara. Ēdo amendament i miratuar nga shumica e Shteteve Palė
tė pranishėm dhe votues nė konferencė i paraqitet pėr miratim
Asamblesė sė Pėrgjithshme.
2. Njė amendament i miratuar nė pėrputhje me dispozitat e
paragrafit 1 tė kėtij neni hyn nė fuqi pasi tė jetė miratuar nga
Asambleja e Pėrgjithshme e Kombeve tė Bashkuara dhe tė jetė
pranuar nga dy tė tretat e Shteteve Palė.
3. Kur njė amendament hyn nė fuqi, ai bėhet i detyrueshėm pėr tė
gjithė Shtetet Palė, qė e kanė pranuar dhe Shtetet e tjerė qė
mbeten tė lidhur me dispozitat e kėsaj Konvente dhe me tė gjithė
amendamentet e mėparshme tė pranuar prej tyre.
[center]Neni 51[/center]
1. Sekretari i Pėrgjithshėm i Organizatės sė Kombeve tė
Bashkuara merr dhe ua dėrgon tė gjithė Shteteve tekstin e
rezervave tė bėra nga Shtetet nė ēastin e ratifikimit ose tė
aderimit.
2. Nuk lejohet asnjė rezervė e papajtueshme me objektin dhe
qėllimin e kėsaj
Konvente.
3. Rezervat mund tė tėrhiqen nė ēdo kohė, nėpėrmjet njoftimit
drejtuar Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Organizatės sė Kombeve tė
Bashkuara, i cili informon pėr kėtė tė gjithė Shtetet Palė nė
Konventė. Njoftimi hyn nė fuqi nė datėn kur ky ėshtė marrė nga
Sekretari i Pėrgjithshėm.
[center]Neni 52[/center]
Ēdo Shtet Palė mund ta denoncojė kėtė Konventė me anė tė njė
njoftimi me shkrim, drejtuar Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė
Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara. Denoncimi hyn nė fuqi njė
vit pas datės kur njoftimi ėshtė marrė nga Sekretari i
Pėrgjithshėm.
[center]Neni 53[/center]
Sekretari i Pėrgjithshėm i Organizatės sė Kombeve tė Bashkuara
caktohet si
depozitues i kėsaj Konvente.
[center]Neni 54[/center]
Origjinali i kėsaj Konvente, bėrė nė gjuhėt angleze, arabe,
kineze, spanjolle, franceze dhe ruse, me vlerė tė barabartė,
depozitohet pranė Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Organizatės sė
Kombeve tė Bashkuara. Pėr vėrtetim, tė nėnshkruarit, tė
plotfuqishėm e tė ngarkuar ligjėrisht nga qeveritė pėrkatėse,
nėnshkruan kėtė Konventė.
*****************************************************
Page 1 of 1