DIR Return Create A Forum - Home
---------------------------------------------------------
lansongviet
HTML https://lansongviet.createaforum.com
---------------------------------------------------------
*****************************************************
DIR Return to: Văn Hoá Việt Nam
*****************************************************
#Post#: 6--------------------------------------------------
Những nét đẹp văn hóa Việt Nam
By: Khoa1221 Date: June 27, 2018, 8:38 pm
---------------------------------------------------------
[center]
HTML http://c2.staticflickr.com/8/7465/15301162913_6d96bc260f.jpg
[color=purple][font=comic sans ms]Nỗi nhớ trong ca
dao[/font]
Xa nhau xa bóng xa h́nh
Nhưng không xa được tấm t́nh cho nhau
Yêu nhau chẳng quản gần xa
Một ngày chẳng đến bằng ba
bốn ngày
Áo tứ thân em treo trên mắc
Đêm anh nằm anh đắp lấy hơi
Nhớ em em vẫn ở đời
Quên em em mới ra người kiếp xưa
Yêu anh tâm trí hao ṃn
Yêu anh đến thác cũng c̣n yêu anh
Dù ai cho bạc cho vàng
Chẳng bằng trông thấy mặt chàng hôm nay
T́m nàng mà chẳng thấy nàng
Bâng khuâng như mất lạng vàng trong tay
Anh đi đằng ấy xa xa
Để em ôm bóng trăng tà năm canh
Ḿnh về có nhớ ta chăng
Ta về ta nhớ hàm răng ḿnh cười
Chàng về cho chóng mà ra
Kẻo em chờ đợi sương sa
lạnh lùng
Hun em anh hít lấy hơi
Lỡ khi pḥng vắng c̣n mùi của em
Trèo non những ước non cao
Anh đi đ̣ dọc ước ao sông dài
Yêu nhau chẳng quản chiếu giường
Dẫu rằng tàu lá che sương cũng t́nh
Duyên kia ai đợi mà chờ
T́nh này ai tưởng mà tơ tưởng t́nh
Qua cầu than thở cùng cầu
Cầu bao nhiêu nhịp dạ sầu bấy
nhiêu
Qua đ́nh ngả nón trông đ́nh
Đ́nh bao nhiêu ngói thương ḿnh bấy nhiêu
Chẳng tham nhà ngói rung rinh
Tham về một nỗi anh xinh miệng
cười
Miệng cười anh đáng mấy
mươi
Chân đi đáng nén miệng cười đáng
trăm
Một thương tóc bỏ đuôi gà
Hai thương ăn nói mặn mà có duyên
Ba thương má lúm đồng tiền
Bốn thương răng nhánh hạt huyền
kém thua
Năm thương cổ yếm đeo bùa
Sáu thương nón thượng quai tua dịu
dàng
Bảy thương nết ở khôn ngoan
Tám thương ăn nói dịu dàng thêm xinh
Chín thương cô ở một ḿnh
Mười thương con mắt có t́nh với
ai
Yêu nhau chữ vị là v́
Chữ dục là muốn chữ tùy là theo
Gần th́ chẳng hợp duyên cho
Xa xôi cách mấy lần ḍ cũng theo
Thuyền về có nhớ bến chăng
Bến th́ một dạ khăng khăng
đợi thuyền
Công tŕnh ân ái biết bao
Gặp nhau lại thẹn toan chào lại thôi
Đôi ta như nghĩa tào khang
Xuống khe bắt ốc lên đàng hái rau
Đôi ta như đũa ṇng ṇng
Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp ḷng
mẹ cha
Đường dài ngựa chạy biệt
tăm
Người thương có nghĩa trăm
năm cũng về
Con dao vàng rọc trầu vàng
Mắt anh anh liếc mắt nàng nàng đưa
Thấy anh như thấy mặt trời
Chói chang khó ngó trao lời khó trao
Ngày ngày em đứng em trông
Trông non non ngất trông sông sông dài
Trông mây mây kéo ngang trời
Trông trăng trăng khuất trông người
người xa
Chim xa bầy thương cây nhớ cội
Người xa người tội lắm
người ơi
Thà rằng chẳng biết th́ thôi
Biết rồi mỗi đứa một nơi
sao đành
Chiều chiều ra đứng ngơ trông
Ngơ th́ thấy ngơ người không thấy
người
Chiều chiều ra ngơ mà trông
Bạn không thấy bạn t́nh không thấy t́nh
Ước sao ăn ở một nhà
Ra vào đụng chạm kẻo mà nhớ
thương
Thương anh em chẳng nói ra
Trong ruột th́ héo ngoài da th́ vàng
Chẳng chè chẳng chén sao say
Chẳng thương chẳng nhớ sao hay
đi t́m
Ước ǵ sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm để chàng sang
chơi
Đêm qua chớp bể mưa nguồn
Hỏi người tri kỷ có buồn hay
chăng
Cá buồn cá lội tung tăng
Em buồn em biết đăi đằng cùng ai
Nhớ ai con mắt lim dim
Chân đi thất thểu như chim tha mồi
Nhớ ai hết đứng lại ngồi
Ngày đêm tơ tưởng một
người t́nh nhân [/center]
#Post#: 19--------------------------------------------------
Re: Những nét đẹp văn hóa Việt Nam
By: Khoa1221 Date: July 1, 2018, 10:15 am
---------------------------------------------------------
[center]
HTML https://c1.staticflickr.com/9/8752/17703672901_3d9cf758d7_z.jpg[/center]
Gửi Người Em Gái – Bức thư t́nh mùa
Xuân của Đoàn Chuẩn
Sinh thời, Đoàn Chuẩn vẫn
được biết đến như
một nhạc sĩ của t́nh yêu. Chùm ca khúc
về mùa thu của ông bao gồm Thu quyến
rũ, Tà áo xanh, Lá đổ muôn chiều,
Gửi gió cho mây ngàn bay, Ánh trăng mùa thu… đă
đi vào ḷng khán giả nhiều thế hệ
bởi chất trữ t́nh sâu lắng và mối
thâm t́nh với quê hương, xứ sở.
Không nằm trong chùm ca khúc đó nhưng cũng
được khán giả biết đến và
yêu thích c̣n có bài hát Gửi người em gái, qua
sự thể hiện của nhiều thế
hệ ca sĩ Việt Nam.
Bài hát được viết vào khoảng
những năm 1954, khi đất nước
trong cảnh chia hai miền Nam – Bắc.
Nhiều người v́ thế coi ca khúc này là ca
khúc mang tính chất “chính trị” duy nhất trong
cả cuộc đời “viết thơ t́nh
bằng nhạc” của Đoàn Chuẩn. Không
chỉ có thế, nếu như hầu hết
t́nh khúc nổi tiếng của ông đều
được khơi gợi cảm hứng
từ mùa thu – mùa t́nh trong năm, trong khi Gửi
người em gái lại viết về mùa xuân –
mùa sum vầy, đoàn tụ.
Nghe thêm về Đoàn Chuẩn
Sau này, qua những lời kể lại,
người yêu nhạc mới biết Gửi
người em gái có một số phận khá
thăng trầm. Theo đó, bài hát ban đầu
vốn có tên đầy đủ là Gửi
người em gái miền Nam, được tác
giả viết dành tặng riêng một
người con gái ông đem ḷng thương
mến đă cùng gia đ́nh vào Nam sinh sống,
trong bối cảnh loạn lạc của
chiến tranh.
Nhiều giai thoại cho rằng, “bóng hồng”
đó của Đoàn Chuẩn chính một trong
hai danh ca Tâm Vấn hoặc Mộc Lan danh
tiếng một thời. Cho đến nay,
vẫn c̣n nhiều tranh căi về người
con gái “tuổi chớm dâng hương, mắt
nồng rộn ư yêu thương” này. Tuy nhiên,
không ai trong hai nữ ca sĩ có xác nhận chính
thức về mối t́nh giữa hai đầu
đất nước đă đi vào bài hát.
Bản thân ca khúc đến nay cũng
được biết đến với hai
phiên bản khác nhau. Một phiên bản do ca
sĩ Khánh Ly thể hiện trước năm
1975 và một bản được biết
đến phổ biến hơn sau này,
được rất nhiều các ca sĩ
miền Bắc thể hiện thành công. Về
tinh thần chung, cả hai bản đều
thể hiện nỗi niềm nhớ
thương da diết của người con
trai gửi tới người con gái
phương xa, trong không khí rạo rực xuân
về. Tuy nhiên, ở bản đầu
(trước năm 1975), nhạc sĩ thể
hiện một không gian tâm trạng khác so
với bản về sau:
“Hà Nội chờ đón tết, vắng bóng
người đi”
(bản về sau: “Hà Nội chờ đón
tết, hoa chen người đi”)
Hồ Gươm trong bản đầu của
Đoàn Chuẩn cũng mang một nỗi
niềm riêng (Hồ Gươm sao long lanh), khác
hẳn với không khí hân hoan, phấn khởi
của bản về sau (Hồ Gươm
như say mê). Chỉ với đôi câu chữ,
tinh thần của bài hát đă hoàn toàn
đổi khác.
Khó có thể quy kết rằng phiên bản bâng
khuâng, nhớ thương trong cô đơn,
tuyệt vọng hay phiên bản háo hức, hân
hoan hướng về người yêu khi mùa xuân
về là chủ ư chính của tác giả. Đoàn
Chuẩn lúc sinh thời cũng đă lên
tiếng xác nhận bản về sau là do ông
đặt bút chỉnh sửa. Tuy nhiên, một
số ư kiến cho rằng, bản do ca sĩ
Khánh Ly thể hiện trước năm 1975
mới là bản gốc của bài hát. Sau này, do
thời thế hỗn loạn, để tránh
“tính chính trị” nhạy cảm, Đoàn
Chuẩn đă thay đổi ít nhiều
phần lời để hợp thức hóa ca
khúc, ḥa ḿnh vào tinh thần chung của
đất nước, của thời
đại.
Mặc dù vậy, giấc mơ về “ngày
thống nhất đến rất nhanh không ai
ngờ” có thể là một chỉ dẫn thú
vị về cách hiểu bài hát ở đây.
Bởi lẽ, vào thời điểm tác giả
viết ca khúc, rơ ràng ngày “giang sơn thu về
một mối” c̣n rất xa (tận năm 1975).
Nếu cho rằng đây là lời tiên đoán
trước thời đại cũng không hoàn
toàn sai nhưng e rằng có phần hơi
gượng ép. Đặt vào hoàn cảnh “yêu xa”
của tác giả, “ngày thống nhất” ở
đây có lẽ nên hiểu là một giấc
mơ ṃn mỏi, xa vời mà người
nghệ sĩ mang theo giữa mùa xuân – mùa đôi
lứa sum vầy, đoàn tụ.
Theo cách ấy, chúng ta mới thấy Hồ
Gươm sao long lanh, Hà Nội hoang vắng, u
buồn, không người qua lại. Chính t́nh yêu
thiếu vắng đă làm nên chất thơ,
khoảng sâu lắng cho bài hát chứ không
phải đất trời mùa xuân rạo
rực, say mê gọi mời.
Bài hát được viết theo khúc thức ba
đoạn A – B – A. Đây là h́nh thức phổ
biến mà không chỉ Đoàn Chuẩn, rất
nhiều nhạc sĩ khác như Cung Tiến,
Văn Cao sử dụng trong các t́nh khúc của
ḿnh. Song, điểm độc đáo, mới
mẻ của Gửi người em gái là trên
tinh thần phương Tây hiện đại
đó, tác giả thả vào một nét chấm
phá bằng cặp câu lục bát:
“… Người đi trong dạ sao đành
Đường quen lối cũ ân t́nh nghĩa
xưa…”
Ca khúc nhờ thế vẫn mang đậm tinh
thần dân tộc và không khí Hà Nội xưa.
Nhiều thế hệ người Việt xa
xứ đă lắng nghe và đồng
điệu với “bức thư t́nh” của
Đoàn Chuẩn cũng bởi mối “t́nh
xưa nghĩa cũ” mà nhạc sĩ gửi
gắm trong bài hát này.
Không rộn ràng, hân hoan như các ca khúc về mùa
xuân thông thường vốn thế, Gửi
người em gái của cố nhạc sĩ
Đoàn Chuẩn sau nhiều năm qua đi,
vẫn khiến chúng ta nao ḷng trong khoảnh
khắc Tết đến, xuân về.
Cảm thức về thời gian như một
nỗi ám ảnh lớn đối với
người nghệ sĩ đă chứng
kiến những bước thăng trầm
trong lịch sử. Dấu vết về sự
đổi thay, phôi phai in rơ trên từng lớp
ca từ của ông (lớp người
đổi mới khác xưa/ đường
xưa lối ngập lá vàng, đường nay
thong thả bao nàng đón xuân…). Đó là cảm
thức của một trái tim nặng ḷng
với quá khứ, với “đường quen
lối cũ” và những mối t́nh vượt
thời gian.
Có thể nói rằng Gửi người em gái là
t́nh khúc Đoàn Chuẩn ưu ái viết riêng
về Hà Nội. Bởi chỉ có ai chứng
kiến một Hà Nội hoang vắng, lặng
lẽ trong những ngày đầu năm,
mới hiểu được cảm giác
“Hồ Gươm sao long lanh”, “Ngọc Sơn
sao uy nghi” và nhận ra một Hà Nội rất
t́nh, rất xưa dường như vẫn
chưa mất hẳn, giữa ḍng đời
chật chội, xô bồ…
(st)
#Post#: 151--------------------------------------------------
Re: Những nét đẹp văn hóa Việt Nam
By: Khoa1221 Date: February 23, 2019, 7:45 am
---------------------------------------------------------
Hát Ru
Lê Giang
Hát ru là bài hát đầu tiên cho một con
người mới cất tiếng khóc chào
đời. Bài hát đó được cất
lên từ nỗi sung sướng hay cơ
cực, hân hoan hay buồn tủi... do chính
người mẹ - người đă trực
tiếp mang nặng đẻ đau sinh ra
một h́nh hài. Điệu vỗ về ru
ngủ ấy dường như không chỉ ḥa
tan trong sữa mẹ để nuôi con lớn
lên từng ngày, mà khi c̣n trong bào thai, mẹ đă
truyền từ cuống rốn điệu hát
ru khi muốn tâm t́nh, khi âm thầm dỗ dành
nựng nịu, khi mẹ c̣n hứa hẹn:
"Nào, hăy ra đây với mẹ"; như bài hát ru
của người mẹ Stiêng sau đây:
Mẹ dỗ con, con ơi đừng khóc
Mẹ ru con, con ơi ngủ đi
Mẹ địu con trên tấm lưng gầy
Bươm bướm bay, bay vào giấc ngủ
Đậu lên mũi, mùi chuối chín cây
Con bươm bướm lại cất cánh bay
Đậu lên mũi, mùi thơm mía ngọt...
Trên tấm lưng gầy, mẹ địu con
lên nương rẫy, mẹ vừa văi hạt
giống gieo trồng xuống đất,
vừa gieo vào ḷng tuổi thơ ư nghĩa
sống của một con người. Rằng
không phải con chim nào bay lên trời cũng
đều là chim ưng, mà quạ, diều, chim
cắt, chim cú cũng bay lên trời cao! Và khi
mẹ vừa đưa vơng vừa may vá, mẹ
lại gửi theo đường kim mối
chỉ trong chiếc tă lót cho con - một trong
những khuôn phép ở đời:
Ầu ơi... chim khôn chưa bắt đă bay.
Người khôn chưa nói giang tay đỡ
lời.
Ầu ơi... Trời c̣n khi nắng khi mưa.
Người ta cũng có sớm trưa thất
thường.
Những người từng hát một
đời bên bếp lửa, với
đồng ruộng sau lưng, với ḍng sông
quê trước mặt, cho rằng trên
đời này chỉ có ba bài hát: bài hát ru thứ
nhất là bài hát ru bên nôi, bài hát ru thứ hai là
bài hát khi mẹ mất con, c̣n bài thứ ba -
đó là tất cả các bài hát c̣n la.i. Có lẽ
đúng như thế thâ.t.
Chẳng mấy ai nghĩ rằng ḿnh nên
người là nhờ tiếng hát ru của
mẹ. Và, cũng chẳng mấy ai nhớ câu
ru nào mẹ đă ru ḿnh. Nhưng, không ai sao lăng
giọng hát của mẹ ḿnh, hay tiếng
cười hạnh phúc đưa dấu
sắc lên cao, hoặc trầm buồn nhẫn
nhục để lặn xuống một
dấu huyền, dấu nặng như muốn
chôn chặt tận đáy ḷng.
Ầuu ơi... thương nhau bụi cỏ
cũng ngồi
Đám tranh cũng lội, rừng chồi
cũng băng.
Tiếng ru bên nhà láng giềng, tiếng ru trong
mái ấm thuở ấu thơ d́u dắt
từng bước, từng bước đi
lẫm đẫm cho tới lúc con người
bé bỏng kia biết chạy nhảy vui đùa,
vẫn đuổi theo mang máng nhớ một
t́nh quê nơi chôn nhau cắt rốn: Chim than trái
chín ăn xa, buồn t́nh nhớ gốc cây đa
muốn về.
Người ta c̣n nói rằng, vô phước cho
một người nào đó không hề
được nghe câu ru của mẹ
để dần dần được lớn
lên, dần dần được trưởng
thành. Tôi đă từng gặp bà Trần Thị
Ba, 73 tuổi ở xă Trung Nhất, huyện
Thốt Nốt, tỉnh Hậu Giang khi bà
ngồi trên sạp tre, ru cháu ngoại trên
chiếc vơng đay. Trên vơng cháu lim dim -
dưới sạp tre con chó mực nằm
cũng lim dim. Nghe bà cất tiếng, con heo nái
đang ủi đất cũng chạy vào chui
xuống sạp tre... ngủ ngon lành. Bà
cười, bảo má dỗ một lúc "ba
đứa" ngủ! Những người đi
sưu tầm ca dao gặp má trưa hôm ấy
nghe gió đồng hiu hiu quyện với câu ru
khàn khàn đặc sánh Quạ kêu dưới
đám ruộng dài, anh mê theo gái nói hoài anh không
nghe th́ dường như cũng muốn lăn
ra, châu đầu lại với nhau trên
chiếc sạp tre - cái sân khấu trọn
đời của bà để đánh giấc
li b́ trong cơi tu tâm, để bỗng chốc hóa
thành trẻ thơ vô tô.i. Bà chỉ tay ra con
đường bao quanh cái thế giới
nhỏ nhoi buồn tủi của bà, mà ḷng bà
tự hào - trai tráng trong xóm này nên thân nên
người đều là những trẻ
thơ ngày xưa má giữ, má đút cơm, má
dỗ ngủ, bằng cái nghề "đi ở
giữ em" của má.
Năm 1989, Quận 10 (SaiGon) tổ chức liên
hoan hát ru. Người được giải
nhất là một người đàn bà nghèo,
cũng giống như bà Trần Thị Ba,
sống bằng nghề "thương con nít"
nghĩa là đi giữ em: sạch sẽ, trán
cao, phúc hậu, chất phác - những
đức tính của nghệ sĩ hát ru!
Chỉ phải tội: Đất xấu làm
hại kiếp hoa. Số nghèo làm hại con nhà
thông minh. Đó là lần đầu tiên bà
cầm micro, nhưng chẳng có chút ǵ
ngượng nghịu, người bà lắc
lư theo nhịp vơng, dây micro đă hóa thành
một đầu vơng. Bà như ru cho nhân t́nh
thế thái - bà ru, bà ru... đó nghèo đây
cũng phận nghèo, đôi ta như bọt
với bèo thương nhau. Bà ru như cơn gió
tốc mái tranh nghèo, như con sóng xô chiếc
xuồng của bà lật úp, bà như đang
nhóm lửa, bà săn sóc ngọn lửa ấm,
bà nựng nịu những trẻ thơ, bà
dỗ dành, bà cười thật đôn hậu
với những kẻ mới chào đời c̣n
đang bị chói ánh sáng của trần gian. Bà
diễn tả xuất thần dù bài ca của bà
có thể bà đă hát bằng cả cuộc
đời bà đă sống.
Khi công bố kết quả bà đoạt
giải nhất, hàng trăm nam nữ thanh niên
được bà ru trong "chiếc nôi" bên
cạnh nhà hát Ḥa B́nh hiện đại
đứng cả lên vỗ tay hoài. Họ
vừa khám phá một điệu đời
của t́nh mẹ chăng? Người nhận
giải nh́ là cô sinh viên sư phạm,
đẹp, thùy mị, tóc dài, mí mắt óng ánh
nhũ ba.c. Thật cảm động biết
bao và cũng chẳng khó lư giải chút nào.
Những người sưu tầm dân ca đă
t́m thấy từng cụm hát ru, mà các bà mẹ
đă xâu lại như xâu chuỗi ngọc,
chuỗi ngọc cho ḷng hiếu thảo với
cha mẹ, chuỗi ngọc cho ḷng biết ơn
cội nguồn, cho nhân nghĩa ở
đời; chuỗi ngọc để
người yêu tặng người yêu...
Trên đất nước chúng ta, tiếng
chị ru em, cha mẹ ru con, ông bà ru cháu...
vẫn thảnh thót trong phum sóc, bản làng,
vẫn mùi mẫn trong xóm vườn sầm
uất hay ở một làng chài ven sông. Có thể
trẻ thơ những nơi ấy thiếu
thốn mọi bề, nhưng tiếng hát ru -
phần thưởng quư báu của ông bà cha
mẹ dành cho - các cháu ta không thiếu. Chúng ta
cũng ước mong sao, hễ là trẻ
thơ th́ dù ở nông thôn hay thành thị,
đều được hưởng tiếng
hát ru của mẹ vất vả làm lụng;
chiều xuống, trong mỗi gia đ́nh
đều âm vang tiếng hát ru con. Giờ phút
sắp hết của một ngày là giờ
đứa trẻ được gần
mẹ, nô đùa với mẹ, cũng là giờ
người mẹ được hạnh phúc
gần con, được hát, được
nựng con, được truyền tín hiệu
đặc biệt từ ḷng nhân ái, từ
đức tính cao cả của người
mẹ, và của tất cả những
người ruột thịt trong gia đ́nh.
#Post#: 268--------------------------------------------------
Re: Những nét đẹp văn hóa Việt Nam
By: Khoa1221 Date: March 1, 2019, 5:28 am
---------------------------------------------------------
[center]
HTML https://c1.staticflickr.com/5/4850/40035549213_7e08e1a56d_z.jpg
🌺 Hoa xuân và Phạm Duy
[/center]
Nét đặc trưng và sự diệu kỳ
của mùa xuân chính là hoa. Thật vậy, mỗi
khi xuân về th́ hoa lại khoe sắc muôn màu muôn
vẻ, hoa mang hương sắc cho đời,
nhưng hoa cũng c̣n mang hương cho ḷng
người nữa. Lắm khi nâng niu một
bông hoa đẹp, ta thấy hồn ḿnh lắng
xuống là vậy, và nếu đó là một
đóa hoa xuân, th́ sự quư giá được
cảm nhận hơn lên nhiều lần.
Biết bao nhiêu năm rồi, nghe lại bài hát
Hoa Xuân của Phạm Duy măi vẫn không thấy
chán, cho dù cái bài hát này ra đời lúc tôi chưa
sinh ra, chưa có mặt trên dương thế
này mà cảm nghiệm (1953). Nay đầu đă
bạc, răng đă long, chỉ c̣n đôi ba cái
rung rinh rủng rỉnh, thế mà nghe lại
vẫn thích, điều ấy chứng tỏ
sức sống mănh liệt của bài hát
trải qua năm tháng cũng như sự
trường tồn của một ư nhạc
đẹp như lời thơ. Cái nét nhạc
dịu dàng như mùa xuân đang len qua kẻ lá
mà về với nhân gian, về với ḷng
người nghe nó êm ái như tiếng ru
vậy, mặc dù ông chỉ dùng những nốt
nhạc rất đơn sơ, vô cùng
đơn sơ, không cần cầu kỳ
như Cung Tiến hay Phạm Đ́nh
Chương, thật dễ hát dễ nghe
nhưng lại thật hay và vô cùng có hồn. Ai
đă từng sáng tác th́ chỉ cần cảm
nghiệm mấy nốt nhạc trong ḍng
đầu này thôi th́ cũng đủ tôn ông là
bậc thầy rất phải phép. Thật
vậy, có cao xa ǵ đâu? Chỉ bốn nốt
nhạc dệt vào nhau tạo nên câu hát rất
tuyệt vời: Mi đồ mi sol la, sol
đố…
🌾
Xuân vừa về trên băi cỏ non
Gió xuân đưa lá vàng xuôi nguồn…
Đúng là chỉ cần 4 nốt nhạc Đô,
mi, sol, la thôi là đă thấy xuân vừa mới
về đây ngay ḷng ta ạ! Những chiếc
lá vàng rơi rụng xuôi theo nguồn mà đi,
để cho mầm xanh chợt nhú lên mang
sức sống mới cho đời, như
muốn cho những con người trẻ
vươn ḿnh đứng dậy.
Nhưng cũng chẳng hiểu v́ sao mà một
bài hát về hoa xuân, mới câu thứ nh́ thôi mà
Phạm Duy đă đưa h́nh tượng
chiếc lá vàng rơi rụng vào đây? Lạ
thật, song để ư kỹ th́ chúng ta sẽ
thấy tác giả không cho chiếc lá vàng
rụng rơi tơi tả mà lại cho
chiếc lá xuôi theo làn gió xuân mà quay về
nguồn cội. Cái tuyệt vời của
Phạm Duy là ở chỗ đó. Mà quả là
đúng như vậy, v́ ngay sau đó, ông đă
đưa những h́nh tượng rực
rỡ của mùa xuân tuôn trào lên ư nhạc:
🌾🌹 hoa cười cùng tia nắng vàng
son
Lũ ong lên đường cánh tung ṛn…🍃
Hoa cười trong nắng sớm, đón
lấy lũ ong đang chập chờn bay
đến ḥa quyện với nhau trong bức
tranh thiên nhiên sinh động của mùa xuân. Cái
chữ ṛn ở đây tôi thấy thật là
lạ. Theo thiển nghĩ riêng tôi, có vẻ
như đây là chữ “rờn” mới phải?
hoặc là chữ “gịn” vậy? H́nh như ông
cố t́nh gieo chữ ṛn cho đúng vần, nghe
là lạ như rập rờn, gịn giă vậy.
Cái chữ ṛn ở đây được
dệt nhạc thành hạ át âm nghe bâng khuâng náo
nức để chuẩn bị quay về
chủ âm của khổ nhạc sau…
🌾Hoa chẳng yêu lũ bướm lả
lơi
Muốn yêu anh vác cầy trên đồi
Hay là yêu chiến sĩ ngh́n nơi
Thấy hoa tươi cười bỗng
thương đời.
Hoa cười cùng tia nắng xuân, nhưng hoa
lại chẳng yêu lũ bướm lả
lơi ve văn, v́ hoa xuân đối với ông
như phần thưởng của thiên nhiên cho
dân tộc, cho con người Việt Nam đáng
yêu, dù cho là anh dân cày nơi đồng xa hay anh
chiến sĩ đang cầm súng đứng gác
ở biên cương, hoa muốn
được cười để mang
niềm vui đến cho mọi người
trong ngày xuân tươi mới, chứ không
phải hoa khoe sắc lả lơi t́nh tứ
ỏng ẹo với những kẻ đào hoa
như lũ bướm dập d́u kia. Cái t́nh
chung ông muốn gởi đến cho nhân thế
là vậy.
Thường th́ mỗi bài hát cứ đến
điệp khúc th́ ḍng nhạc bỗng dậy
lên thôi thúc, nhưng lạ thay cái bài viết
về hoa xuân này, nó vẫn nhẹ nhàng d́u
dặt mà không cần phải lên cao trào làm ǵ, v́
thiết tưởng ai nghe qua những ư lời
trong bài cũng thấy hoa xuân nhẹ theo làn gió e
ấp vào ḷng người, để nói lên cái ư
tứ của hoa không chỉ để khoe
sắc thôi, mà c̣n biết xây đắp cho
đời, để nhân thế măi vui vẻ
sum vầy bên nhau nữa.
🌺🌿🌾Xuân ! Hoa c̣n tươi măi
Hoa v́ nhân thế biết sum vầy cuộc vui.
Xuân ! Hoa nở v́ ai
Tay nhịp bàn tay cùng đắp xây ngày mai.
Phiên khúc cuối của bài hát, Phạm Duy
muốn đưa hoa xuân vào những h́nh
tượng cụ thể chứ không nói chung
chung là người người, là nhà nhà, là nhân
thế nữa. Là nhạc sĩ, nhưng
những h́nh tượng mà ông dệt nhạc
đẹp như một bức tranh của
một người họa sĩ hơn là
một nhà soạn nhạc. Nét phác thảo
đơn sơ của ông về hoa xuân dành cho
người họa sĩ đồng quê
ngắt bông hoa tặng cô gái xuân, cạnh
đấy là mấy đứa mục
đồng ôm sách lẩm nhẩm đánh
vần, những chữ i tờ mà chúng
đọc được cũng như
những cánh hoa đẹp để làm món quà
đón xuân sang, đó cũng là hoa, là hoa ḷng, là
hoa tâm hồn của trẻ thơ khi biết
đánh vần được chữ i chữ
tờ.
🌾Có một chàng thi sĩ miền quê
Ngắt bông hoa biếu người xuân th́
Có một đàn em bé ngoài đê
Hát câu i, tờ đón xuân về.🎋
Quả thật, chỉ là những đóa hoa xuân
b́nh thường, v́ ở đây ông không
đề cập đến hoa mai, hoa đào hay
là một loài hoa nào khác, thế mà khi hát lên, ta
vẫn thấy hương hoa bay man mác khắp
nơi trong ngày xuân, nhẹ nhàng, d́u dặt, ru êm
và sâu lắng.
Qua phần thứ nh́ của bài hát, ông lại
đưa h́nh tượng hoa xuân ra như là phép
lạ để đưa người với
người được gần nhau hơn,
cùng quyến luyến với nhau hơn.
Những lời nhạc đẹp và
tượng h́nh đến nỗi nghe qua ta không
c̣n dám có thêm lời nào để b́nh phẩm
nữa, v́ chính lời hát đă nói lên tất
cả những ǵ muốn nói, phải là một
bậc thầy trong âm nhạc th́ mới có
thể làm được những lời
diệu kỳ như thế.
🌾Những đoàn người trên luống
cầy nâu
Thấy hoa xuân phép lạ ra mầu
Bỗng nhủ ḷng ra sức cầy sâu
Tiếng ca như thể tiếng kinh cầu.
Hoa bèn yêu bóng dáng cần lao
Bắt tay nhau tránh cuộc cơ cầu
Người cùng mùa đă thoát vực sâu
Sức hoa reo nở lúc Xuân đầu.
Xuân ! Hoa toả hương mới
Nhân quần ân ái đă kêu đ̣i niềm vui
Xuân ! Hoa là t́nh tôi
Đua nở cùng ai, cùng luyến yêu mọi nơi.
Có một bầy thôn nữ nh́n hoa
Chúc cho Xuân vui vẻ thái hoà
Có một vài tóc trắng thầm mơ
Ước cho hoa nở măi không già.🌿
Vâng, măi đến đoạn kết th́ ông
mới nhớ đến tiếng thời gian,
nhưng ông lại quyện trẻ già lại
với nhau chung vào một khổ nhạc,
để thầm mơ cho hoa lâu tàn như
đời người. Niềm ước
mơ ấy cũng b́nh dị và giản
đơn như giai điệu bài hát vậy.
🌹🌸Ước cho hoa nở măi không già…
Ước cho ḷng mỗi người chúng ta
cũng thế nhé!🌾💐
*****************************************************