DIR Return Create A Forum - Home
---------------------------------------------------------
lansongviet
HTML https://lansongviet.createaforum.com
---------------------------------------------------------
*****************************************************
DIR Return to: Văn Hoá Việt Nam
*****************************************************
#Post#: 5231--------------------------------------------------
Chửi - Phiếm luận
By: duoctue Date: April 11, 2019, 2:49 pm
---------------------------------------------------------
Một bài trong tập Tùy bút của nhà văn Vơ
Phiến, thật thú vị. Nói chung tùy bút
của ông bài nào cũng hay cả, tôi đọc
cuốn Tùy Bút của ông nhiều lần khg
thấy chán, chắc sẽ măi khg chán cho tới
chết. Xin đăng 1 bài thuộc loại
xuất sắc nhất cũng có phần
"hợp thời" nữa.
[B][size=large]CHỬI[/b]
Vơ Phiến
Hồi tiền chiến, báo chí có kể câu
chuyện một người ngoại quốc
nghiên cứu về lối chửi nhau của
các dân tộc, đến Việt Nam, nhân
đọc một đoạn văn của
Thanh Tịnh, đă nhắn hỏi và
được Thanh Tịnh cung cấp cho tài
liệu. Nhà khảo cứu nhận rằng tài
liệu rất quư báu, lối chửi ở
Việt Nam rất xuất sắc, đă gửi
biếu Thanh Tịnh một món quà (h́nh như là
cái máy chụp h́nh?) để đền ơn.
Hiện thời nghe nói linh mục Trương
Đ́nh Ḥe đang soạn một luận án
tiến sĩ ở Pháp về ư nghĩa của
cái chửi Việt Nam.
Trong cuốn Ngôn ngữ và thân xác vừa xuất
bản, Nguyễn Văn Trung cũng có nghiên
cứu về vấn đề chửi tục.
Ông mở đầu: "Có lẽ không có dân tộc
nào trên thế giới văng tục, chửi
tục nhiều và hay như dân tộc Việt
Nam." Hay ra làm sao? Không thấy ai phân tích. Vả
lại, cái hay cái đẹp là chuyện thẩm
mỹ; sự nhận định, thưởng
lăm, có thể chủ quan. Kẻ yêu th́ cho là hay,
người không thích lại chê dở. Chờ
cho dứt khoát hăy c̣n lâu.
Cái nhiều dễ chứng minh hơn. Và nguyên
một cái nhiều ấy đă mang nhiều ư
nghĩa. Nếu Nguyễn Văn Trung đă so
sánh với các dân tộc trên thế giới và
nhận thấy người Việt chửi
nhiều, th́ thôi, không c̣n ǵ để biện
luận nữa; đó là sự thực khách quan,
chửi là một đặc điểm của
dân tộc.
Vấn đề chỉ c̣n là t́m hiểu
đặc điểm ấy.
* * *​
Chửi là một cách xung đột bằng
lời. Và chỉ bằng lời thôi, chứ
không phải bằng những lư luận do
lời nói phô diễn ra. Do đó, chửi nhau
khác với căi nhau.
Hai kẻ căi cọ cố thắng địch
bằng lư lẽ. Dĩ nhiên khi đôi bên đă
to tiếng, mặt mày đă sưng sỉa lên,
th́ giá trị luận lư của những câu căi
thường không thể xuất sắc. Lúc
bấy giờ ở mỗi người chỉ
có t́nh cảm sôi sục hoành hành, chứ lư trí
không c̣n sáng suốt b́nh tĩnh để đi
sâu vào những suy luận tinh tế nữa. Dù
sao, nội dung một cuộc căi nhau cũng là
lư luận; kẻ thua cuộc là kẻ "bí".
Để khỏi bí, người căi phải
lắng nghe, theo dơi lời lẽ của
đối phương, hầu t́m cách bắt
bẻ.
Chửi nhau th́, trái lại, không cần nghe ǵ
ở đối phương cả. Cơ
sự đă bùng nổ, mạnh bên nào nấy
chửi, lấy hơn. Kết thúc cuộc
chửi lộn, không ai thua v́ bí. Thua ở đây
có nghĩa hoặc là không đủ hơi
sức để tiếp tục nên phải
ngừng lời trước, hoặc là phải
lănh những lời nặng của đối
phương mà vốn liếng hiểu biết
của ḿnh ít ỏi không cho phép trả lại
những đ̣n nặng tương
đương.
Như thế, một trận chửi lộn
giống như một trận đánh lộn.
Một đàng vung tay vung chân vung cây vung gậy
đập loạn xạ xuống kẻ thù;
một đàng đập loạn xạ
bằng lời. "Đồ ḅ. Đồ chó. Quân
súc sinh. Đ. mẹ mày. Ị vào mặt mày."
v.v... Đó là những đ̣n quất xuống,
mong cho kẻ địch bị đau, không mong
kẻ địch phải bí. Việc thiết
yếu trong trận chiến này là đánh
thật mạnh và làm thế nào để
chịu đựng nổi những cú đánh
của đối phương. Đánh
được mạnh hay không là tùy thuộc cái
vốn kiến thức chuyên môn của kẻ
chửi. Để chịu đ̣n, người
ta cố gắng để khỏi phải nghe
tiếng nói kẻ thù: hoặc bịt tai
lại, hoặc chửi to và liền hơi
để lấp lóng. Trong trường hợp
không chửi lại, người ta phớt
tỉnh, làm lơ, tỏ vẻ như không
hề nghe thấy tiếng chửi của
đối phương, như những
tiếng đó không ăn nhằm ǵ, không
đụng chạm và làm tổn thương
ḿnh chút nào.
Phương thức tấn công cũng như
phương thức pḥng vệ của chửi
lộn cho thấy nó gần với chiến
tranh, mặc dù phương tiện của
chửi lộn là lời nói vốn có công
dụng giúp cho hiểu nhau. Trong tấn công,
những câu mà người chửi văng ra
không chứa đựng một lư sự ǵ.
Hoặc ngắn ngủi, cộc lốc như:
"Đồ chó đ... Đồ ăn c...",
hoặc dài ḍng văn tự như "Cha năm
đời mười đời thằng
đẻ ra bố đứa nào lấy con
vịt của bà, nó mà không đem trả th́ bà
đào mả ông bà ông vải nó lên, bà bắt nó
chui vào váy bà, bà bắt nó liếm l... bà",
những lời lẽ như thế cũng
không nhằm phân giải một sự thực
nào, một lẽ phải trái nào cả. Tác
dụng của nó là tác dụng tàn phá, gây đau
đớn, như đạn, như ḿn.
Cuộc trao đổi giữa đôi bên là trao
đổi những thứ như vậy: càng
nhiều càng tốt, hỏa lực càng mạnh
càng hay. Trong pḥng vệ, th́ bịt tai là khiên, là
mộc, là áo giáp, mũ sắt, là công sự,
pḥng tuyến v.v... Trong một cuộc chửi
lộn, có kẻ nói qua người nói lại,
nhưng rơ ràng không có đối thoại. Căi nhau
th́ phải vểnh tai nghe, chửi nhau phải
vít tai lại. Trong trường hợp này không
cần biết ǵ về ư nghĩ của
đối phương nữa, không cần
đếm xỉa đến lập
trường của họ: giữa đôi bên,
tuyệt đường tương thông.
* * *​
Giữa hai người, một khi có sự xích
mích phải dùng lời lẽ để giải
quyết, sự việc diễn tiến qua
nhiều chặng đường trước
khi đến chỗ chửi nhau.
Trước hết, đôi bên có thể b́nh
tĩnh, ḥa nhă, đối chiếu quan
điểm trong một cuộc thảo luận
có tính cách xây dựng, nhằm đi đến
cảm thông, dàn xếp.
Nếu quan điểm bất đồng, không
dàn ḥa được, bấy giờ là khởi
đầu của xung đột. Lời lẽ
được sử dụng dần dà đi xa
mục đích biện giải mà nhằm công
dụng gây tổn thương; người ta
nói mát, nói cạnh nói khóe, nói kháy, nói bóng nói gió,
nói khích, người ta chế giễu, châm
chọc. Đó là những hoạt động
phá rối, du kích. Nếu không chấm dứt, nó
dẫn tới xung đột trực diện:
căi vă om ṣm. Cuối cùng chửi nhau. Đến
đây là biện pháp mạnh rồi. Là hành hung,
là bạo động. Và bạo động
(bằng ngôn ngữ cũng vậy) gây cảm
tưởng khiếp sợ, ghê tởm. Nghe
lời chế giễu, nói cạnh nói khóe,
người ngoài cuộc lắm khi thấy thích
thú, nếu gặp được những
đối thủ thông minh, láu lỉnh. Ở
đây, c̣n có sự biểu diễn của lư
trí. Trái lại, chửi nhau th́ chỉ c̣n tranh
đua ở mức độ tàn nhẫn.
Đi đôi với lời lẽ, ở mỗi
giai đoạn có những điệu bộ
tư thế tương xứng. Khi chế
nhạo, nói mát v.v..., người ta có thể
cười mỉa, cười khẩy,
giọng nói có thể ôn tồn, ngọt ngào
mặc dù giả tạo. Bất chợt t́m
được câu hài hước thú vị, chính
kẻ nói có thể phá ra cười thực
t́nh. Người ta c̣n thưởng thức
được cái hay ho, c̣n khinh khoái, thỉnh
thoảng c̣n vượt được lên trên
sự tức giận.
Trong khi căi vă, hai bên đương sự có lúc
tức tối, có lúc tỏ thái độ kinh
ngạc, có lúc làm ra vẻ khinh thị, mỉa
mai v.v... Biểu lộ của con người
hăy c̣n linh động, phong phú.
Nhưng đến độ chửi nhau th́
cả con người đơn giản chỉ
c̣n là phẫn nộ ngùn ngụt. Trong những
trận thư hùng như thế diễn ra ngoài
đường ngoài chợ, thường trông
thấy những đối thủ xắn váy,
xắn quần, chổng mông, vỗ vào chỗ
kín đôm đốp, mắt long lên ṣng sọc,
người chồm tới, miệng gào nổi
gân cổ... Tư thế của chiến sĩ
ở trận tiền.
Vậy chửi là h́nh thức xung đột
mạnh nhất bằng lời.
* * *​
Thi sĩ Paul Valéry có ư nghĩ ngộ nghĩnh
về chuyện chửi rủa. Theo ông, sờ
dĩ bị chửi rủa xỉ vả mà
thấy đau, ấy là v́ ta chỉ nh́n có
một phần con người đang làm
nhục ta: cái phần bên ngoài lúc hắn
đối diện hành hung ta. Hăy h́nh dung lúc
chưa gặp ta, hắn một ḿnh hậm
hực, h́ hụi bấu xé băm vằm
một kẻ thù tưởng tượng,
một h́nh ma. Trông thấy trọn vẹn
hắn, là trông thấy một tên khùng.
Thiết tưởng chỉ cần trông một
nửa con người đang chửi, chửi
theo lối Việt Nam, cũng thấy
được cái ǵ khá lạ lùng, lư thú.
Xin tưởng tượng hai người
đối mặt nhau, xướng lên những
câu thế này:
"Mẹ mày, cả nhà mày ra đường
bị gà nó mổ mất dái từ già
đến trẻ,
- Con khỉ trù, chó nó ăn mất cu, chết
đi thành con ma trơi bay dọc
đường xó chợ.
- Đ. mẹ mày.
Tao ỉa vào đầu lâu hoa cái nhà mày.
- Tiên sư mày, tao chẻ xưong mày ra.
- Đồ chết tiệt, mày đi ra
đường xe cán, mày đi sông thuyền nó
ch́m v.v..."
Ư nghĩa những câu ấy đại loại
là:
1/ Nêu lên những nhận định rất
bất lợi về giá trị của
đối phương (đồ chó đéo,
đồ đĩ điếm, con khỉ trù
v.v...)
2/ Nêu lên những tai họa mong xảy
đến cho đối phương (bị gà
mổ mất dái, chó ăn mất cu, xe đè,
thuyền ch́m v.v...)
3/ Nêu lên những hành động bạo tàn mà ta
muốn tự ḿnh thực hiện đối
với chính kẻ địch và những
người thân yêu của hắn (chẻ
xưong ra, đ... mẹ nhà nó, ị vào mồm,
đào mả tiên sư v.v...)
Hà tất ngồi một ḿnh tưởng
tượng chẻ xương hay ị vào
mồm một kẻ vô h́nh mới là khùng?
Gặp mặt nhau, cách nhau gang tấc, có thể
túm lấy người ta để chẻ
xưong để ị vào mồm mà không hề
túm lấy, chỉ đứng cách xa kê khai
những ước muốn, những hành vi ḿnh
mong làm, kê khai nhiệt liệt hàng giờ như
vậy, đó cũng là một cảnh
tượng khác thường chứ, không sao?
Khi chửi, t́nh cảm trong ḷng là thứ t́nh
cảm ngùn ngụt của lúc lâm trận, tư
thế bên ngoài là tư thế hầm hầm
của chiến đấu, dự tính của
hành động là những dự tính cực
đoan ác liệt; tuy vậy rốt cuộc
bạo động thực sự không xảy
ra, tổn thương cụ thể không hề
có.
Bảo chửi là hành hung th́ quá đáng: kẻ
chửi chưa có hành động hung dữ.
Nhưng bảo chửi chỉ là ước
muốn điều dữ cho kẻ khác th́
lại không đủ: kẻ chửi đă
đi quá sự ước muốn suông. Hắn
đă thét to sự ước muốn đó vào
mặt kẻ thù. Như vậy tuy không gây
tổn hại cụ thể trên thân xác kẻ
thù, hắn cũng làm cho đối phương
đau đớn. Không thực hiện hoàn toàn
những ước muốn độc hại,
nhưng hắn đă đi tới nửa con
đường thực hiện.
Bởi không ra tay làm được những
điều ḿnh mong muốn cho nên người
chửi thường ước mong quá trớn.
Trong một trận chửi, có thể nghe kê khai
liên tiếp các việc: nào là đ. mẹ kẻ
địch, đút c... vào mồm kẻ
địch, nào là bắt kẻ địch
liếm l... ḿnh v.v... Giá có thể xông tới
thực hiện lấy một chuyện thôi
trong bấy nhiêu chuyện th́ đă đủ
hả giận rồi. Chính v́ không làm một
chuyện nào cả nên mới ao ước
nhiều đến thế.
Một phần v́ không phải đánh nhau
bằng chân tay gậy gộc, không nhằm
một cái đích xác thịt cụ thể; mà
đánh nhau bằng lời nên được tha
hồ vung vít vào những mục tiêu rộng
lớn. Một phần khác v́ đánh bằng
lời, bằng tưởng tượng, không
thỏa măn được ước muốn,
nên người chửi có xu hướng đi
quá xa: sau khi giày xéo đối thủ, hắn c̣n
xâm phạm tới tất cả những ǵ là
quư trọng thân yêu nhất của đối
thủ. Việc đụng chạm tới
mồ mả, tổ tiên kẻ thù, có lẽ là do
đó.
Nguyễn Văn Trung cho rằng "lời chửi
thiết yếu bao hàm một niềm tín tôn giáo
dựa trên đạo thờ tổ tiên, v́
giả sử một ngày kia người
Việt không c̣n thờ ông bà ông vải, khấn
vái, cúng giỗ, th́ đă hẳn lúc đó lời
chửi sẽ không c̣n ư nghĩa, tác dụng ǵ
nữa”, và "người ta không thể chửi
tục nếu không dựa trên một số
niềm tin có tính chất tôn giáo."
Thật vậy chăng? Nói những câu như
"Đồ mất dạy, mày cứ há hốc
mồm ra th́ ông ị vào" hay "Mày khôn hồn cút
đi, không có tao ị vào mặt bây giờ" th́
cần ǵ phải dựa trên một số
niềm tin tôn giáo? Không thờ ông bà ông vải
tưởng cũng cứ đ̣i làm dơ
mồm kẻ khác được, đâu có sao.
Và không thờ ông bà ông vải, bị kẻ khác
đời làm dơ mồm ḿnh tưởng
vẫn chịu một tác dụng đau
lắm, đâu phải không tác dụng ǵ.
Trong chửi rủa, có những hành động
bạo tàn muốn nhằm vào đối
thủ, có những hành động bạo tàn
muốn vượt quá đối thủ
nhằm tới thân nhân họ, cũng như có
những tai họa mong được do ta gây
ra, có những tai họa mong quỷ, thần, gà,
chó, xe cộ v.v..., những rủi ro huyền bí
gây ra. Như vậy việc chửi rủa có
biểu lộ sự tín ngưỡng của dân
tộc, và những ai muốn t́m hiểu về
tín ngưỡng Việt Nam có thể t́m hiểu
được một phần qua các câu chửi
cũng như qua nhiều phong tục khác;
nhưng chửi không đến nỗi thiết
yếu bao hàm tín ngưỡng, không đến
nỗi không tín ngưỡng không chửi
được.
Không có tín ngưỡng, quyền lực của
kẻ đánh đá bằng mồm sẽ
bị giảm sút đi nhiều. Chỉ có
vậy thôi. Và như thế kẻ chửi
thiệt tḥi tội nghiệp: không ra tay đánh
thực mà chỉ đánh gió, hẳn nên
được đền bù bằng cách tha
hồ loạn đả lung tung cho hả.
* * *​
Chửi là đi nửa con đường hành
hung. Điều làm chúng ta thắc mắc là
tại sao lại chỉ đi có nửa
đường? tại sao chọn dừng
lại đó?
Bảo rằng gây đau đớn cho
đối thủ đến như thế là
tột độ, rằng như thế ta
đủ trọn vẹn hả giận
rồi, nhất định không đúng. Vậy
tại sao không thượng cẳng chân hạ
cẳng tay.
Đến đây, bất giác nghĩ đến
một nhân vật lừng danh khắp Á Đông:
A.Q.
AQ. trong suốt cuốn chính truyện, không
thấy có kẻ thân, chỉ thấy
người thù, nếu chẳng ra hẳn là thù
hằn th́ cũng ghét bỏ khinh bỉ ả.
Đối với mỗi hạng đối
thủ, AQ. có thái độ khác nhau. Thằng
Đôn Oắt T́ và lăo già Vương Xồm coi
bộ yếu kém, nên vừa gặp nhau AQ. khiêu
khích và vung tay sấn ngang tới hành
động. C̣n quan tú "Tây Giả Cầy" với
quan cử, th́ ả chỉ đối phó
bằng cách chửi "con mẹ nó." Có một
lần ả chửi thành tiếng: "Thằng
trọc... con lừa," và bị thằng Tây
Giả Cầy đập cho mấy cây ba- toong
lên đầu, v́ vậy để bảo
đảm an ninh, AQ. ưa chọn cách chửi
thầm trong bụng. AQ. có biết câu "quân
tử động khẩu bất động
thủ", nhưng xử sự linh động:
gặp kẻ yếu th́ ả vui ḷng làm tiểu
nhân mà gặp phải kẻ mạnh hơn ḿnh,
ả đề nghị làm người quân
tử.
Như vậy, cái ǵ ngăn chặn một
người chửi rủa đi thẳng
tới hành động ấy là sự nguy
hiểm.
Nét tâm lư ấy ở AQ., theo lời ông Giản
Chi th́ nó tiêu biểu cho cái mà người
phương Bắc nước Trung Hoa gọi
là "phạp". Phạp là ươn hèn.
Ở đời, những kẻ khỏe
mạnh, không e ngại vũ lực,
thường không chịu ngừng măi ở thái
độ quân tử. V́ thế hạng khỏe
chửi không phải là hạng vai u thịt
bắp; thực vậy, hiếm khi trông thấy
cảnh tượng một người đàn
ông vạm vỡ chửi bới dai dẳng. Trái
lại, chửi rủa ác độc và dông dài
thường thường là sở
trường của phái yếu.
Thế gọi là phạp? Nhận xét phũ phàng
quá. Nhất là khi chửi rủa đă
được nhận làm một đặc
điểm của dân tộc. Bởi vậy,
nên đề nghị một cách giải thích
khác. Thiết tưởng chửi có thể coi
như h́nh thức xung đột khôn ngoan
của một dân tộc khôn ngoan.
Các va chạm trong cuộc sống một khi
không thể t́m xếp ổn thỏa,
được giải quyết hoăc bằng
cách nhịn nhục cho qua hoặc kết thúc
bằng vũ lực. Nhịn nhục th́ bề
ngoài êm thấm đấy, nhưng bên trong nó
đầu độc con người do niềm
uất hận bị đè nén. AQ. đánh nhau
thua măi, về sau không dám đánh ai nữa,
mỗi lần tức giận đành cứ
quắc cặp mắt im lặng nh́n kẻ thù:
sự suy đốn tinh thần của A.Q có
thể một phần do đó mà ra. Nuốt
lịm cơn giận, đó không phải là
phản ứng thuận với tự nhiên. Trong
tự nhiên, con người, cũng như con thú
khi bị tấn công đe dọa, cơ thể
tự động chuẩn bị để
tức khắc đối phó: tim đập
mạnh, hơi thở gấp, huyềt quản
trong phổi căng lên, dưỡng khí
được hít vào máu, chất
đường được rót vô máu
nhiều hơn, máu dồn ra các bắp thịt,
bắp thịt co lại, sẵn sàng hành
động. Nếu hành động bị
chặn, các năng lực vừa huy
động mà phải ḱm hăm không dùng tới nó
trở lại phá phách làm ta khó chịu, cáu
kỉnh. Ta cáu kỉnh, giận dữ, th́ các
hạch thượng thận bị kích thích,
chất thận tuyến tố (adrénaline)
tiết ra nhiều, huyết áp cao, mạch máu
căng v.v... Cơn giận là cái ǵ độc
hại; giận không nên nuốt; nuốt
giận, tất sinh ra bệnh hoạn. Nổi
tam bành lên mà được đập nhau
một trận mới hả. Nhưng
đập nhau th́ nhiều khi hỏng việc
hết, cho nên để cứu văn t́nh vợ
chồng trong gia đ́nh người ta
đập tạm bát, đĩa, ly, cốc
v.v...
Cái cần lúc bấy giờ là cần một
hành động mạnh, thật mạnh, có tác
dụng giải tỏa. Những ràng buộc
của cuộc sống trong xă hội văn minh
không cho phép chúng ta mỗi lúc mỗi bạo
động, sự dồn nén làm phát sinh nơi
chúng ta nhiều chứng bệnh thần kinh. Bà
Laura Archera Huxley nghĩ ra mấy cách chữa
bệnh rất ngộ. Bà mách chúng ta mua ở
tiệm bán đồ thể thao một trái banh
về treo sẵn trong nhà, lúc nào có điều
giận ai, có chuyện bực ḿnh, cứ vô pḥng
mà đấm liên hồi kỳ trận vào trái
banh ấy. Bắp thịt co lại đ̣i hành
động? Cứ cho nó hành động.
Chất thận tuyến tố kích thích? -
Đập cho dữ vào, nó sẽ hết kích
thích. Đập banh xong, tâm hồn sẽ thư
thái, đời sẽ tươi sáng. Bà L.A.
Huxley lại mách ta nhúng chân vào một thùng
nước nóng, úp mặt vào một thau
nước thật lạnh, rồi cứ
thế thổi vào thau nước cho nổi bong
bóng lên, càng uất ức càng thổi. Không thét
mắng những lời cộc cằn vào
kẻ thù, hăy thổi xuống nước, bong
bóng sẽ nói thay lời, tha hồ nói mà không xúc
phạm ai, không gây đổ vỡ. Nếu
uất hận quá, vừa thổi bong bóng
vừa khóc cũng được, càng hay.
Chửi là một biện pháp đại khái
giống như đấm trái banh, như
thổi bong bóng nước, vào những lúc
cơ thể đ̣i hỏi phải làm một
cái ǵ thật hung dữ mà hoàn cảnh, quyền
lợi, không cho phép làm như thế. Chỉ
giống đại khái. Thực ra thổi bong
bóng so với chửi cũng như chửi
bới so với đánh đấm chém giết.
Có lẽ nhờ hay chửi mà người b́nh
dân Việt Nam bị thiệt tḥi, áp bức,
lại không mang nhiều ẩn ức trong tâm
hồn, có thể lập được quân b́nh
tinh thần, bớt cay đắng.
Giữa bọn trẻ chơi ngoài
đường, thỉnh thoảng có những
cuộc xung đột không cân sức,
đứa lớn đánh, đứa nhỏ
chửi; lớn càng đánh, nhỏ càng chửi.
V́ yếu nên phải chọn chửi. Nhưng
chửi là phản ứng can đảm của
kẻ yếu.
Nếu cả đôi bên mạnh yếu cùng
thỏa thuận dùng chửi để thay
thế cho cuộc đấu lực thực
sự, th́ đó quả là khôn ngoan. Và dân tộc
Việt Nam khôn ngoan đă sử dụng chửi
như một biện pháp giải tỏa, trau
dồi nó thành nghệ thuật.
Thực vậy, xem truyện xem phim nước
người, nhất là các nước Âu Mỹ
thấy họ đánh đấm nhau nhiều
quá, dễ dàng quá, như thể trẻ con.
Cứ có chuyện xích mích, bên này văng qua
một lời, bên kia văng lại một
lời thô tục, thế là đánh nhau. Nguyên do
một phần bởi tính khí, một phần có
thể bởi vốn liếng từ ngữ
chửi rủa của họ nghèo nàn quá. Trong
cuộc chiến đấu bằng lời
mỗi bên vừa tung ra mấy món th́ đă
sạch kho hỏa lực rồi, cuộc
chiến này bế tắc, đành phải leo
thang lên h́nh thức chiến đấu của
đám tiểu nhân.
Trái lại, người Việt có thể kéo dài
cuộc chiến bằng mồm rất lâu, có
thể tăng nó lên nhiều mức độ.
Hơn nữa, chúng ta có những câu chửi dài,
có vần, có điệu, tiết tấu
nhịp nhàng, âm thanh d́u dặt. Những câu
chửi như thế có tác dụng trấn
ủy, làm nguôi dịu. Một cơn giận
được đưa vào âm vận là đă
chịu tuân theo một thứ kỷ luật.
Cũng như một niềm vui biểu
diễn bằng khiêu vũ, một xúc
động được biểu hiện trong
câu nhạc, câu thơ. Vui mà nhảy cỡn lên là
cái vui hoang dại đột ngột. Giận mà
thét lên "Đồ chó!" là cái giận phá hoại,
nhưng giận một đứa trộm gà mà
đă dông dài kể tội nó: "bắt con gà vàng
khoan cổ, con gà nổ khoan lông, nó nấu
nồi đồng, nó nấu nồi
đất, nó ăn lật đật v.v..." th́
vần ấy điệu ấy xoa dịu con
giận, sẽ làm cho nó ngoan ngoăn, hiền lành.
Trong tiểu thuyết và ngoài xă hội chúng ta, có
những người đàn bà hoặc tức
hàng xóm hoặc giận con cháu, ban đầu
lồng lên thét chửi, rồi lần lần
vừa chửi vừa chải đầu
gỡ tóc, vừa chửi vừa quét nhà, vừa
chửi vừa lặt rau... Con giận cứ
thế tự kết thúc.
Ở địa vị của một dân
tộc mà người này có thể bới
mả tam đại người kia, chẻ
xương róc thịt người kia, và
ngược lại, hai bên được phép
băm vằm lẫn nhau thỏa thích hàng
giờ mà rốt cuộc không ai sứt mẻ
ǵ, ở địa vị như thế trông
xuống những dân tộc cứ hễ
lời qua tiếng lại vài câu là xông tới
đấm đá, đâm chém nhau, chúng ta thấy
họ sao mà nông nổi, rồ dại!
Không ai biết trong lịch sử tục lệ
chửi bới đă tránh cho dân tộc ta
được bao nhiêu cuộc ẩu
đả, bao nhiêu vụ lưu huyết, đă
cứu được bao nhiêu ức triệu
nhân mạng. Thật đáng tiếc, v́ chúng ta
ước ao có chút ít số liệu rơ ràng trong
tay. Dầu sao, không c̣n nghi ngờ ǵ nữa:
chửi bới, khi thực hiện một cách
đứng đắn, theo đúng tinh thần
lề thói Việt Nam, khi hai bên tham dự
đều biết tôn trọng quy tắc
của cuộc chơi, không bốc đồng
xé rào tiến tới hành động, th́ một
trận chửi có tác dụng thật tốt
đẹp. Trong cuộc đụng độ
ấy có mức độ ác liệt đủ
giải tỏa uất hận, đủ
thỏa măn những bản năng hung bạo
trong người, mà khỏi gây kết quả
khốc hại. Cái chửi, nó như một
cuộc chiến tranh trong đó đạn mă
tử được bắn thả cửa,
nhưng bắn nhịp nhàng theo điệu
nhạc quân hành. Bắn không để giết
người mà để xoa dịu cân năo ḿnh.
Chửi hay. Cái hay ở đó chăng?
Vơ Phiến
4-1968
#Post#: 9314--------------------------------------------------
Re: Chửi - Phiếm luận
By: Crush Date: May 10, 2019, 1:42 pm
---------------------------------------------------------
[quote author=duoctue link=topic=389.msg5231#msg5231
date=1555012149]
Một bài trong tập Tùy bút của nhà văn Vơ
Phiến, thật thú vị. Nói chung tùy bút
của ông bài nào cũng hay cả, tôi đọc
cuốn Tùy Bút của ông nhiều lần khg
thấy chán, chắc sẽ măi khg chán cho tới
chết. Xin đăng 1 bài thuộc loại
xuất sắc nhất cũng có phần
"hợp thời" nữa.
[B][size=large]CHỬI[/b]
Vơ Phiến
* * *​
Chửi là một cách xung đột bằng
lời. Và chỉ bằng lời thôi, chứ
không phải bằng những lư luận do
lời nói phô diễn ra. Do đó, chửi nhau
khác với căi nhau.
Hai kẻ căi cọ cố thắng địch
bằng lư lẽ. Dĩ nhiên khi đôi bên đă
to tiếng, mặt mày đă sưng sỉa lên,
th́ giá trị luận lư của những câu căi
thường không thể xuất sắc. Lúc
bấy giờ ở mỗi người chỉ
có t́nh cảm sôi sục hoành hành, chứ lư trí
không c̣n sáng suốt b́nh tĩnh để đi
sâu vào những suy luận tinh tế nữa. Dù
sao, nội dung một cuộc căi nhau cũng là
lư luận; kẻ thua cuộc là kẻ "bí".
Để khỏi bí, người căi phải
lắng nghe, theo dơi lời lẽ của
đối phương, hầu t́m cách bắt
bẻ.
Chửi nhau th́, trái lại, không cần nghe ǵ
ở đối phương cả. Cơ
sự đă bùng nổ, mạnh bên nào nấy
chửi, lấy hơn. Kết thúc cuộc
chửi lộn, không ai thua v́ bí. Thua ở đây
có nghĩa hoặc là không đủ hơi
sức để tiếp tục nên phải
ngừng lời trước, hoặc là phải
lănh những lời nặng của đối
phương mà vốn liếng hiểu biết
của ḿnh ít ỏi không cho phép trả lại
những đ̣n nặng tương
đương.
....
Vơ Phiến
4-1968
[/quote]
:hi: anh duoctue,
Hôm nay office vắng quá , việc làm lại
chậm ....định bụng viết 1 tí
về " Ngôn Ngữ Tiếng Việt " , khi và lúc
nào dùng từ ngữ cho đúng ... mà may quá vô
đây đọc thấy bài này ..........rất
thấm thía !
:so1: :so1:
:001:
#Post#: 9353--------------------------------------------------
Re: Chửi - Phiếm luận
By: duoctue Date: May 10, 2019, 8:30 pm
---------------------------------------------------------
[quote author=Crush link=topic=389.msg9314#msg9314
date=1557513739]
:hi: anh duoctue,
Hôm nay office vắng quá , việc làm lại
chậm ....định bụng viết 1 tí
về " Ngôn Ngữ Tiếng Việt " , khi và lúc
nào dùng từ ngữ cho đúng ... mà may quá vô
đây đọc thấy bài này ..........rất
thấm thía !
:so1: :so1:
:001:
[/quote]
:hi: Crush
Anh có mơ ước là ngày nào đó phải
viết được cỡ như vậy.
Glad to see Crush around.
*****************************************************